Ανατροπές στο ισχύον καθεστώς των αγροτικών επιδοτήσεων με "θολά" σημεία, μειωμένες άμεσες ενισχύσεις, διατήρηση των ανισοτήτων σε βάρος των μικρομεσαίων αγροτών και απομάκρυνση από την παραγωγική διαδικασία, χωρίς ουσιαστικό σχεδιασμό για ανάπτυξη του πρωτογενούς τομέα και στήριξη της υπαίθρου, περιλαμβάνει το εθνικό μοντέλο που υιοθετεί η κυβέρνηση στο πλαίσιο της νέας ΚΑΠ (Κοινή Αγροτική Πολιτική).
Αν και επιχειρείται να εμφανιστεί η εικόνα ενίσχυσης κατηγοριών δικαιούχων και "ευαίσθητων" περιοχών και πληθυσμών με αναφορές ποσοστιαίων αυξήσεων, στην πραγματικότητα, με δεδομένα όχι μόνο την προαποφασισμένη μείωση του μεριδίου της γεωργίας στον προϋπολογισμό της Ε.Ε. και συνακόλουθα των αντίστοιχων κονδυλίων, καθώς και τη διατήρηση των ανισοτήτων Βορρά - Νότου, αλλά και τους περιορισμούς της φιλοσοφίας της νέας ΚΑΠ (εσωτερική σύγκλιση, "πρασίνισμα" κ.λπ.) είναι βέβαιες οι απώλειες για το αγροτικό εισόδημα. Συγχρόνως, όμως, οι κεντρικές επιλογές αναδίδουν "άρωμα" συμβιβαστικών αποφάσεων για τη διατήρηση κραταιών καθεστώτων από τα παλιά, που δεν αφήνουν περιθώρια για πραγματική ανασυγκρότηση του πρωτογενούς τομέα και μάλιστα εν μέσω παρατεταμένης κρίσης.
Μετά το 2015
Πιο συγκεκριμένα, ο εθνικός φάκελος των ενισχύσεων, ύψους 2 δισ. ευρώ από το 2015, κατανέμεται ως εξής: βασική ενίσχυση (περιλαμβάνεται το εθνικό απόθεμα 3%) 1.080.000.000 ευρώ (54%), "πράσινη" ενίσχυση 600.000.000 (30%), συνδεδεμένες ενισχύσεις 180.000.000 (9%), φυσικοί περιορισμοί (5%) και νέοι αγρότες 40.000.000 (2%).
Στην ουσία, η βασική και η "πράσινη" ενίσχυση αποτελούν το εγγυημένο ελάχιστο εισόδημα του αγρότη με διαίρεση των εκτάσεων σε περιφέρειες και εσωτερική σύγκλιση με σταδιακή προσαρμογή της αξίας των δικαιωμάτων των παραγωγών, δηλαδή οι ενισχύσεις συγκλίνουν προοδευτικά προς μια ενιαία τιμή εντός κάθε περιφέρειας έως το 2019.
Τα νέα δικαιώματα το 2015 για τη βασική και την "πράσινη" ενίσχυση περιλαμβάνουν τον αριθμό των δικαιωμάτων που είναι ανάλογος της έκτασης (1 δικαίωμα/εκτάριο), την αξία του δικαιώματος που συναρτάται με την τρέχουσα στήριξη (-20%).
Γίνεται λόγος για "ήπια προσαρμογή" ως προς την εσωτερική σύγκλιση των δικαιωμάτων ενίσχυσης, με όριο απωλειών για τα "ακριβά" δικαιώματα στο 30%, δηλαδή προστασία των παλιών δικαιούχων υψηλών ιστορικών δικαιωμάτων.
Το "πρασίνισμα" αφορά ενίσχυση που θα αθροίζεται επί της βασικής ενίσχυσης και θα είναι ενσωματωμένη στα δικαιώματα. Πρόκειται για υποχρεωτικά, περιβαλλοντικά μέτρα, που η μη εφαρμογή τους επισείει σημαντικά πρόστιμα, τουλάχιστον 45% επί της συνολικής ενίσχυσης, με εξαίρεση ψυχανθή, ρύζι και δενδρώνες, που καλύπτουν τα συγκεκριμένα μέτρα.
Ενισχύσεις πολλών επιπέδων
Βασική επιλογή αποτελεί η εισαγωγή τριών διαφορετικών επιπέδων δικαιωμάτων, καθώς, αντί να εκλαμβάνεται η χώρα ως μια ενιαία περιφέρειαμ διαιρείται σε τρεις περιφέρειες με βάση τις αντίστοιχες εκτάσεις: βοσκότοποι, αρόσιμες (καλλιεργήσιμες) εκτάσεις, δενδρώνες (και αμπελώνες) με κατανομή κονδυλίων 25%, 47% και 28% αντίστοιχα των κονδυλίων. Αν και η ονομαστική αξία των δικαιωμάτων δεν έχει γνωστοποιηθεί, από έναν πρώτο πρόχειρο υπολογισμό προκύπτουν περίπου 25 ευρώ/στρέμμα για τους βοσκότοπους, 41-42 ευρώ/στρέμμα για τις αρόσιμες και 49-50 ευρώ/στρέμμα για τους δενδρώνες.
Επιπλέον, αποφασίστηκε 11 κατηγορίες να συνδεθούν με την παραγωγή προϊόντων (συνδεδεμένες ενισχύσεις): όσπρια, κτηνοτροφικά ψυχανθή, ζαχαρότευτλα, σκληρό σιτάρι, βοοειδή, αιγοπρόβατα, ρύζι, βιομηχανική ντομάτα, σποροπαραγωγή, πορτοκάλια, σπαράγγια, απορροφώντας το 9% το φακέλου - με ξεχωριστή αιτιολόγηση, όπως η βιωσιμότητα, οι εξαγωγές, η αξιοποίηση της μεταποιητικής βιομηχανίας, η επάρκεια κ.λπ.
Για "όλες ή μερικές" από τις περιοχές με φυσικά μειονεκτήματα θα διατεθεί το 5% του εθνικού ορίου. Στην κτηνοτροφία προβλέπεται αύξηση στην κατανομή των άμεσων ενισχύσεων στο 25%, από 19% σήμερα.
"Πριμ" επιπλέον 25% (προσαύξηση) επί της βασικής ενίσχυσης μέχρι 25 εκτάρια (2% του φακέλου) θα διατεθεί σε νέους (έως 40 ετών) αγρότες, ενώ ορίζονται ο ενεργός γεωργός και η ελάχιστη δραστηριότητα όπως και οι μικροί γεωργοί ως βασικοί δικαιούχοι των ενισχύσεων.
Α.Ζ.
