Τι γίνεται όταν κάποιος πεθαίνει; Τι γίνεται όταν αυτός ο κάποιος πεθαίνει "λαθραία" και όταν ακόμα και στο πτώμα του άτυχου αυτού ανθρώπου η κυβέρνηση και η προπαγάνδα των κυρίαρχων ΜΜΕ βλέπουν έναν... λαθρομετανάστη;
Τα ερωτήματά μας δεν είναι φιλοσοφικού χαρακτήρα, αλλά βαθιά πραγματιστικά και οι απαντήσεις το ίδιο απελπιστικές με τη ζωή που επιφυλάσσει η χώρα μας σε πρόσφυγες, μετανάστες αλλά και Έλληνες, θύματα των πολιτικών της λιτότητας.
Η τραγωδία στο Φαρμακονήσι και η αγωνία των επιζώντων να βρεθούν οι νεκρές γυναίκες και παιδιά τους για να τα θάψουν όπως πρέπει μας έφερε στο νου, ιστορίες που έχουν περάσει στα "ψιλά", αλλά που υποδεικνύουν και τον τρόπο που η πολιτεία αντιμετωπίζει τους ανθρώπους αυτούς ακόμα και στον θάνατο.
Καταγγελία για ομαδικό τάφο μεταναστών στον Έβρο
Κοντεύουν τέσσερα χρόνια από την καταγγελία περί αποκάλυψης ομαδικού τάφου μεταναστών έξω από το χωριό Σιδηρώ στον Έβρο από έρευνα του διεθνούς δικτύου Welcome to Europe. Η έρευνα του δικτύου είχε ξεκινήσει για τον εντοπισμό του τάφου μετανάστη που σκοτώθηκε στα σύνορα στις 25 Ιουνίου του 2010 και τον αναζητούσαν η γυναίκα και τα παιδιά του.
Σύμφωνα με όσα είχαν γίνει τότε γνωστά τον Ιούνιο του 2010, 19 άτομα πνίγηκαν και στον Έβρο, από αυτούς 14 πτώματα πνίγηκαν ξεβράστηκαν στην ελληνική όχθη και μεταφέρθηκαν στην πανεπιστημιακή κλινική. Όσοι από τους νεκρούς είχαν εξετασθεί και καταχωρηθεί, μεταφέρθηκαν σε ένα χωριό της τουρκικής μειονότητας στα βουνά πάνω από το Σουφλί, στο Σιδηρώ, για να μπορέσουν να ταφούν σε μουσουλμανικό νεκροταφείο.
Μόνο μια ταμπέλα σε ένα δέντρο, γεμάτη από πυροβολισμούς, μαρτυρούσε την ταφή ανθρώπων και αυτή μάλιστα έγραφε, σύμφωνα με την φωτογραφία που συνόδευε τότε την αποκάλυψη, "Νεκροταφείο λαθρομεταναστών, Μουφτεία Έβρου".
Το νεκροταφείο αυτό, όπως μαθαίνουμε, δεν είναι τελικά ένας ομαδικός τάφος, αλλά ένα νεκροταφείο αγνώστων νεαρών -στην πλειοψηφία τους- μουσουλμάνων μεταναστών ή προσφύγων που βρέθηκαν νεκροί στην ευρύτερη περιοχή του Έβρου και λειτουργεί υπό τη μουφτεία Διδυμοτείχου περίπου από το 2008.
Άγνωστοι έρχονται, άγνωστοι "φεύγουν" και θάβονται
Όπως μας εξηγεί ο γενικός αστυνομικός επιθεωρητής Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης Γιώργος Σαλαμάγκας, μέχρι το 2007-2008 οι μετανάστες ή πρόσφυγες, που αποδεικνύονταν μουσουλμάνοι, θάβονταν επίσης στα νεκροταφεία μουσουλμάνων σε Ορεστιάδα και Διδυμότειχο, όμως από το 2008 και μετά όλοι καταλήγουν στο νεκροταφείο στο Σιδηρώ.
Το 2010 ήταν η χρονιά καμπής, όπως μας περιγράφει, καθώς χιλιάδες πια παράτυποι μετανάστες διέσχιζαν τον Έβρο και δεκάδες από αυτούς έχαναν τη ζωή τους στην προσπάθεια αυτή είτε πνίγονταν στο ποτάμι είτε τους έβρισκαν νεκρούς από το κρύο. Στην πλειοψηφία τούς έβρισκαν σε προχωρημένη σήψη και χωρίς χαρτιά, όπως μας διηγείται.
Η διαδικασία που ακολουθεί η αστυνομία είναι η μεταφορά της σορού στην ιατροδικαστική υπηρεσία Κομοτηνής ή Αλεξανδρούπολης. Εφόσον οι αρχές έβρισκαν στοιχεία του νεκρού, ειδοποιούσαν την προξενική αρχή της χώρας προέλευσης, καθώς όμως τις περισσότερες φορές στοιχεία δεν υπήρχαν, η σορός έμενε για 40 ημέρες στα ψυγεία του νοσοκομείου και η αστυνομία με φωτογραφίες, στοιχεία οδοντοστοιχίας και αποτυπώματα προσπαθούσαν να ταυτοποιήσουν τον νεκρό.
Σύμφωνα με ανώτερο αξιωματικό από το αρχηγείο της ΕΛ.ΑΣ., συχνά με τη φωτογραφία προσπαθούσαν να βρούν ανάμεσα στους νεο-εισερχόμενους μετανάστες κάποιον που να ήταν από το ίδιο "καραβάνι", μήπως καταφέρουν να τον αναγνωρίσουν ή έστω να ταυτοποιήσουν τη χώρα προέλευσης.
"Από το 2010 κρατάμε πια και δείγμα DNA", επισημαίνει ο Γ. Σαλαμάγκας, "για να μπορεί να γίνει και μετά την ταφή ταυτοποίηση" καθώς μετά το 2010 πολλές οικογένειες αναζητούσαν τους δικούς τους".
Δυστυχώς, για όσους πέθαναν πριν από το 2010 άγνωστοι τα πράγματα είναι πιο δύσκολα για τις οικογένειες που τους ψάχνουν, όπως μας επιβεβαιώνει ο Σπύρος Κουλοχέρης από το Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες.
"Έρχονται πολύ συχνά στο ΕΣΠ άνθρωποι που αναζητούν τους νεκρούς τους. Επίσης είχαμε πριν από πολλά χρόνια τύχει σε ναυάγιο που είχε γίνει στην Κάρυστο, όπου αδυνατούσαν και το λιμενικό και η αστυνομία να δώσουν πληροφορίες για την τύχη της νεκρής συζύγου ενός ανθρώπου. Ο τάφος της δεν βρέθηκε ποτέ. Θυμάμαι, οι ερωτήσεις που μας είχε κάνει τότε εκείνος ο άνθρωπος ήταν αν ο άνθρωπος ετάφη, αν υπήρχε παπάς δικός τους, αν έγινε με τις τιμές που έπρεπε, αν είχε πλυθεί η σορός.
Η παντελής έλλειψη φροντίδας για τους νεκρούς, που είναι πανανθρώπινη υποχρέωση ακόμα και σε καιρό πολέμων, το πρώτο μέλημα των νικητών να θάψουν τους νεκρούς της άλλης πλευράς και να δώσουν στοιχεία, δυστυχώς τα τελευταία χρόνια δεν τηρείται. Εκτός από την έλλειψη ανθρωπίνων δικαιωμάτων στους ζωντανούς, η κατάσταση αυτή καταδεικνύει και το όλο κλίμα ως προς τον τρόπο που αντιμετωπίζονται και οι νεκροί και οι ζωντανοί" τονίζει στην "Αυγή" της Κυριακής.
Κλιμάκια του Ερυθρού Σταυρού και άγνωστοι νεκροί στις άκρες των νεκροταφείων
Το νεκροταφείο στο Σιδηρώ όμως δεν είναι το μόνο καθώς εκατοντάδες, αν όχι χιλιάδες, πρόσφυγες και μετανάστες έχουν αφήσει την τελευταία τους πνοή προσπαθώντας να περάσουν τα σύνορα της χώρας τα τελευταία χρόνια.
Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες υπολόγιζε τους νεκρούς και αγνοούμενους μετανάστες της Μεσογείου σε 1.500 το 2011, ενώ το 2007 ήταν 630. Σύμφωνα με το ελληνικό τμήμα της Διεθνούς Αμνηστίας, από τον Αύγουστο του 2012 τουλάχιστον 136 πρόσφυγες, Σύροι και Αφγανοί οι περισσότεροι, πνίγηκαν περνώντας με σκάφη από την Τουρκία στην Ελλάδα.
Σύμφωνα με ανώτερο αξιωματικό της ΕΛ.ΑΣ. τον τελευταίο καιρό, ειδικά στα νησιά του Αιγαίου, έχουν φτάσει κλιμάκια του Ερυθρού Σταυρού που με ιατροδικαστές και ό,τι χρειάζεται προχωρούν στην αναγνώριση της σορού.
Στη Λέσβο οι "άγνωστοι" πρόσφυγες και μετανάστες θάβονται σε μιαν άκρη του νεκροταφείου της Μυτιλήνης. Οι περισσότεροι είναι με ταμπέλες: «Αφγανός - 31.07.07» ή «Αριθμός 3 - 5.1.13». Στην Πάτρα το 2010 η Ύπατη Αρμοστεία για τους Πρόσφυγες είχε βρει τάφους Αφγανών προσφύγων σε μια απόμερη γωνιά στο κεντρικό νεκροταφείο της Πάτρας. Οι τάφοι σε αυτή την περίπτωση είχαν ονόματα.
