Επί επτά ολόκληρα χρόνια η κυβέρνηση, διά του υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ευνοεί την χύδην χωροθέτηση των έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας εις βάρος της βιοποικιλότητας, του τοπίου, της γεωργικής γης υψηλής παραγωγικότητας αλλά και των τουριστικών εγκαταστάσεων -κυρίως μεγάλης κλίμακας- σε εκτός σχεδίου περιοχές. Όπερ σημαίνει ότι η χωροθέτηση των παραπάνω δραστηριοτήτων γίνεται με πρωτοβουλία των επενδυτών, δηλαδή όπου βρουν «οικόπεδο» και δίκτυο. Παρότι βρήκε από την κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ «στρωμένο το τραπέζι» για την αναθεώρηση του ειδικού χωροταξικού των ΑΠΕ που χρονολογείται από το 2008 και την εκπόνηση νέου χωροταξικού για τον τουρισμό, η κυβέρνηση ροκανίζει τον χρόνο με απανωτές και συνεχόμενες παρατάσεις των χρονοδιαγραμμάτων ολοκλήρωσής τους.
Για το πρώτο είχε προκηρυχθεί ο διαγωνισμός για την κατάρτισή του τον Φεβρουάριο του 2019, ενώ για το δεύτερο η σύμβαση για την ανάθεση της μελέτης υπεγράφη τον Ιούνιο του 2018. Και τα δύο ήταν ενταγμένα για χρηματοδότηση από το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Υποδομές Μεταφορών, Περιβάλλον και Αειφόρος Ανάπτυξη 2014-2020 (ΥΜΕΠΕΡΑΑ)». Παρά ταύτα, η κυβέρνηση -προφανώς για να «φουσκώσει» τον αριθμό των μεταρρυθμίσεων- περιέλαβε στο εθνικό σχέδιο του Ταμείου Ανάκαμψης Ελλάδα 2.0 την έγκριση τεσσάρων χωροταξικών σχεδίων (μέτρο 16894): ΑΠΕ, τουρισμού, βιομηχανίας, υδατοκαλλιεργειών με στόχο «την υλοποίηση της μεταρρύθμισης έως το τέλος του 2025».
Με τις αναθεωρήσεις του σχεδίου, στον δρόμο εξαφανίστηκε το χωροταξικό των υδατοκαλλιεργειών. Στις 20 Ιανουαρίου της φετινής χρονιάς, ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης και ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος -βαφτίζοντας το ψάρι κρέας- σε συνέντευξη Τύπου εμφάνισαν… βουνό σημαντικών μεταρρυθμίσεων (30 τον αριθμό) για το 2026, ανάμεσά τους και «η θέσπιση» των τριών πια χωροταξικών. Στη συνέχεια ξεκίνησε η επικοινωνιακή διαχείριση και η εξειδίκευση, τόσο από τον αντιπρόεδρο όσο και από την πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ. Μέσα στην άνοιξη θα κλείσει το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον τουρισμό και θα δοθούν την ίδια περίοδο για διαβούλευση το χωροταξικό των ΑΠΕ και της βιομηχανίας, όπως είπαν.
Στις 4 Μαρτίου το ΥΠΕΝ ανακοινώνει -μετά από συνάντηση του Σταύρου Παπασταύρου με την υπουργό Τουρισμού Όλγα Κεφαλογιάννη- ότι η παρουσίαση της Κοινής Υπουργικής Απόφασης του χωροταξικού για τον τουρισμό «αναμένεται στις αρχές Απριλίου, με στόχο την ολοκλήρωση της διαδικασίας και την υπογραφή της ΚΥΑ εντός Μαΐου». Εντωμεταξύ, πασχαλιάτικα, το ΥΠΕΝ έδωσε για ολιγοήμερη διαβούλευση νομοσχέδιο-σκούπα (κατατέθηκε προς ψήφιση στη Βουλή στις 21/4), το οποίο εκτός των πολλών άλλων (πολεοδόμηση περιοχών Natura 2000) δημιουργεί τετελεσμένα για το αναθεωρημένο χωροταξικό των ΑΠΕ, οψέποτε θεσμοθετηθεί, αφού προβλέπει τη διαδικασία και τον τρόπο καθορισμού περιοχών επιτάχυνσης για τις εγκαταστάσεις ΑΠΕ και των συνοδών έργων (δρόμοι, δίκτυα, έργα αποθήκευσης κ.λπ.) με κατάργηση της περιβαλλοντικής αδειοδότησης και της οικολογικής αξιολόγησης (ΕΟΑ). Αυτή έχει ως αντικείμενο τη διαπίστωση -μετά από τεκμηριωμένη επιστημονική έρευνα και μελέτη- αν τα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά μιας περιοχής (δάση, βιοποικιλότητα, γεωμορφολογία, ύδατα κ.λπ.) επιτρέπουν ή όχι την εγκατάσταση ΑΠΕ.
Χρονικό πολυετούς αδράνειας και εμπαιγμού της Κομισιόν
Αποκρύπτουν επιμελώς ότι η χώρα βρίσκεται ένα βήμα πριν την παραπομπή στο Δικαστήριο της Ε.Ε. καθώς η Ευρωπαϊκή Επιτροπή -από τον Φεβρουάριο του 2023- έχει αποστείλει αιτιολογημένη γνώμη για παραβίαση της Οδηγίας περί οικοτόπων 92/43, κατά τον σχεδιασμό και τη χωροθέτηση έργων αιολικών πάρκων. Η εκκίνηση της διαδικασίας επί παραβάσει -μέσω προειδοποιητικής επιστολής- έγινε τον… μακρινό Ιούλιο του 2014. Κατά την αποστολή της αιτιολογημένης γνώμης, η Ε.Ε. ξεκαθαρίζει πως όλα τα σχέδια και τα έργα που ενδέχεται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις σε τόπους Natura 2000 πρέπει να υποβάλλονται σε κατάλληλη εκτίμηση των επιπτώσεών τους στους τόπους αυτούς (Στρατηγική Περιβαλλοντική Εκτίμηση). Όμως, «το υφιστάμενο σχέδιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, με τίτλο “Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας”, εγκρίθηκε χωρίς να έχει προηγηθεί εκτίμηση επιπτώσεων. Αυτό σημαίνει ότι τα έργα εγκρίνονται βάσει ενός σχεδίου που δεν συμμορφώνεται με τη νομοθεσία της Ε.Ε.». Ο διαγωνισμός για την ανάθεση κατάρτισης της μελέτης προκηρύχτηκε στις αρχές του 2019 (12 Φεβρουαρίου). Το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσής της ήταν στο τέλος Απριλίου του 2022. Η συνολική προθεσμία για την περαίωση του αντικειμένου της σύμβασης είχε οριστεί σε 18 μήνες από την υπογραφή του συμφωνητικού με τον ανάδοχο, που έγινε στις 30 Οκτωβρίου του 2020. Και μετά ξεκίνησαν οι διαδοχικές παρατάσεις.
Το χωροταξικό του τουρισμού σε μόνιμη καθυστέρηση
Η μελέτη του νέου χωροταξικού πλαισίου για τον τουρισμό ανατέθηκε στις 7 Ιουνίου 2018, με προθεσμία ολοκλήρωσης 18 μηνών (δηλαδή, έως το τέλος του 2019). Όμως, αντί να τελειώσει η ολοκλήρωση του πλαισίου στη συμβατική ημερομηνία, ξεκίνησε το γαϊτανάκι των παρατάσεων από τον Ιούλιο του 2020. Εντέλει, η μελέτη ακριβώς τέσσερα χρόνια μετά δόθηκε από το ΥΠΕΝ σε ιδιότυπη δημόσια διαβούλευση, όπου τα σχόλια των φορέων αποστέλλονται στο υπουργείο αλλά δεν είναι ορατά, αφού δεν αναρτώνται δημοσίως. Προκάλεσε δε την έντονη διαφωνία επιστημονικών φορέων και περιβαλλοντικών οργανώσεων, διότι το περιεχόμενό του προωθούσε τη χωρίς όρια μεγέθυνση του τουρισμού και τη διάχυσή του στον χώρο, χωρίς ουσιαστικές προϋποθέσεις. Μετά… σιωπή.
Τον Νοέμβριο του 2025, με τον ίδιο τρόπο διαβούλευσης, αναρτάται έως τις 29 Δεκεμβρίου, η Μελέτη Δέουσας Εκτίμησης Επιπτώσεων του Πλαισίου. Αλλά και τον φετινό Φεβρουάριο εγκρίθηκε νέα παράταση της προθεσμίας ολοκλήρωσης των συμβάσεων «Νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον τουρισμό (Ε.Χ.Π. Τουρισμού)» και «Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τον τουρισμό (Σ.Μ.Π.Ε. Ε.Χ.Π. Τουρισμού)» έως τις 30/6/2026. Η αιτιολογία αόριστη «η γενική καθυστέρηση οφείλεται σε αντικειμενικούς και έκτακτους λόγους και δυσκολίες που ανέκυψαν μετά την υπογραφή των σχετικών συμβάσεων», αναφέρεται στην απόφαση. Όπως είναι γνωστό, τα προηγούμενα δύο πλαίσια -του 2009 και 2013- έχουν ακυρωθεί από το Συμβούλιο της Επικρατείας.
