Τετάρτη απόγευμα βρισκόμαστε έξω από την κοινωνική κουζίνα «sto6», στην οδό Χαρίσσης 6, κοντά στην Ιουλιανού, σε απόσταση αναπνοής από το «Δίκτυο για τα Δικαιώματα του Παιδιού»: την κυψέλη που εμπνεύστηκε η αείμνηστη Μυρσίνη Ζορμπά για τα προσφυγάκια.
Το θερμόμετρο δείχνει έναν βαθμό, η παγωνιά «ξυρίζει» και οι «αποσυνάγωγοι» του κόσμου τούτου έχουν στηθεί στην ουρά από νωρίς, αν και η τραπεζαρία ετοιμάζεται από τους εθελοντές στις 5.30 το απόγευμα καθημερινά. Πώς είναι άραγε να ζεις στον δρόμο με παγωνιά και βροχή γιατί είσαι άστεγος, άνεργος, αλλοδαπός μετανάστης ή πρόσφυγας χωρίς άδεια παραμονής, χρήστης ουσιών χωρίς οικογενειακό υποστηρικτικό περιβάλλον; Πώς είναι να μην έχεις μια ασφαλή γωνιά, ένα ζεστό πιάτο φαγητό, ένα χέρι να σου δοθεί για βοήθεια;
Πώς είναι, έστω και για τρεις ώρες καθημερινά, να βρίσκεσαι κάτω από μια στέγη, μπροστά σε ένα πιάτο ζεστό που το τρως σε τραπέζι και όχι στα όρθια ή σε μια κόγχη που ζέχνει από τη βρωμιά και δίπλα σου να υπάρχουν άνθρωποι που μπορείς να ανταλλάξεις μια κουβέντα; Φοβισμένοι αυτοί που συναντήσαμε, κρύβουν το πρόσωπό τους· όχι από ντροπή, αλλά από φόβο μήπως η φωτογραφία τους βρεθεί στα χέρια κάποιου από την κυβέρνηση και απελαθούν ή μάθουν κάποιοι συγγενείς τους ότι τρέφονται από συσσίτια.
Ένας κύκλος αλληλεγγύης
Οι ατομικές μερίδες του συσσιτίου σερβίρονται από εθελοντές μαζί με ζεστό τσάι και καφέ. Το κουδούνι δεν σταματά να χτυπά. Περίπου 250 άτομα περνούν από την τραπεζαρία αυτή καθημερινά τα απογεύματα. Στην πίσω αυλή ένα εθελοντής κουρέας περιποιείται τα μαλλιά όσων το επιθυμούν. Η αφίσα στη σιδερένια πόρτα του διώροφου σπιτιού ενημερώνει ότι σερβίρεται φαγητό καθημερινά και τις Κυριακές.
Στον προθάλαμο είναι αναρτημένο το μενού της εβδομάδας μαζί με τις πρόσθετες δράσεις της συλλογικότητας: πλυντήριο και ιατρικές εξετάσεις. Μας υποδέχεται ο 60χρονος Τάσσος Σμετόπουλος, η ψυχή της συλλογικότητας Steps.org.gr, ο οποίος έπειτα από 25 χρόνια «θητεία και σπουδές στις ουσίες και στον δρόμο», όπως μας είπε χαρακτηριστικά, αποφάσισε όταν έγινε «καθαρός» να κάνει κάτι όχι για επιβίωση, αλλά σε αρμονία με το αξιακό του σύστημα. Δημιούργησε το 2016 έναν κύκλο αλληλεγγύης για να στηρίξει τους συνανθρώπους του που τον χρειάζονται.
«Οι κρατικές πολιτικές, δυστυχώς, είναι ενάντια στους φτωχούς, μισούν τους φτωχούς, δημιουργούν ολοένα και περισσότερους φτωχούς. Αν είσαι πλούσιος Άραβας, σου δίνουν golden visa, αν είσαι φτωχός Άραβας, σε πνίγουν μεσοπέλαγα με τα pushbacks. Οι δομές κοινωνικής πρόνοιας είναι ανεπαρκείς και δεν δημιουργούν ασφάλεια σε όσους τις έχουν ανάγκη», είναι το δηκτικό του σχόλιο για τo ανύπαρκτο κράτος πρόνοιας και αλληλεγγύης. Οι εθελοντές της οργάνωσης βγαίνουν στον δρόμο αναζητώντας αυτούς που έχουν πρόβλημα είτε με αστεγία είτε με εξαρτήσεις, μετανάστες ή πρόσφυγες, ανήλικοι εργαζόμενοι, θύματα σεξουαλικής εκμετάλλευσης, ψυχικά πάσχοντες. Χτίζουν σχέσεις εμπιστοσύνης μαζί τους ακούγοντας τη δική τους αφήγηση για ποιον λόγο βρέθηκαν στον δρόμο.
Μέχρι την περίοδο του κορωνοϊού κάθε Τετάρτη και Κυριακή οι ομάδες των εθελοντών έβγαιναν στον δρόμο, «έστηναν» στη Βαρβάκειο δύο φορές την εβδομάδα τις δράσεις τους: κουζίνα, πλυντήριο δρόμου, ζεστό τσάι /καφέ, ιατρικές εξετάσεις γιατί ο δημόσιος χώρος πρέπει να αξιοποιείται και να είναι προσβάσιμος σε όλους. Άνθρωποι διαφορετικοί ενώθηκαν, έδρασαν, μοιράστηκαν, παλεύοντας ενάντια στον κοινωνικό αποκλεισμό όσων βρίσκονται στον δρόμο, με τη δική τους βέβαια συναίνεση.
Μέσω συνεργασιών για την ανθρωπιά
Από το 2024 η συλλογικότητα απέκτησε με ενοίκιο τη στέγη της επί της οδού Χαρίσσης 6 στο κέντρο της Αθήνας στήνοντας τραπεζαρία, ιατρείο πρώτων βοηθειών και κουρείο. «Δεν είναι κανονικότητα να τρως στον δρόμο και στα πεζοδρόμια, το φαγητό πρέπει να είναι ζεστό, με ασφάλεια και όχι υπό διωγμό» επισημαίνει ο Τάσσος, που υποδέχεται όσους έχουν ανάγκη για φαγητό. Δύο κοινωνικές κουζίνες τούς προμηθεύουν καθημερινά με ατομικές μερίδες, γλυκό και ροφήματα, ενώ ο αριθμός 250 είναι πολύ μικρός για να καλύψει τις πραγματικές ανάγκες, γι’ αυτό γίνεται προτεραιοποίηση. Δύσκολο έργο, αλλά αναγκαίο.
Η συλλογικότητα συνεργάζεται με τους Medical Solidarity International, Γερμανούς γιατρούς και νοσηλευτές εθελοντές που βγαίνουν στον δρόμο δύο φορές την εβδομάδα παρέχοντας πρώτες βοήθειες στους ευάλωτους ανθρώπους, καθώς τα δημόσια νοσοκομεία με τη διάλυση του ΕΣΥ δεν είναι φιλόξενα. Επίσης, στον Άγιο Παύλο υπάρχει ένα κοινωνικό παντοπωλείο από το οποίο όσοι έχουν ανάγκη μπορούν να προμηθευτούν είδη πρώτης ανάγκης - από τρόφιμα μέχρι είδη υγιεινής. Για όσους χρειάζονται νομική υποστήριξη στις συναλλαγές τους με το Δημόσιο, η οργάνωση έχει νομικό τμήμα και τους παρέχει συμβουλές.
«Support. Don’t Punish» είναι το σύνθημα στον τοίχο. Υποστήριξη, όχι τιμωρία. Αυτό είναι το σύνθημα μια διεθνούς εκστρατείας που γίνεται κάθε χρόνο στις 26 Ιουνίου και υποστηρίζει δράσεις για τη μείωση της βλάβης του κοινωνικού αποκλεισμού, για πολιτικές με γνώμονα τη δημόσια Υγεία και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Οι πόλεις μας γίνονται αφιλόξενες για τους ευάλωτους και αδύναμους, γίνονται τόποι εξορίας για όσους σπρώχνονται στο περιθώριο μιας κοινωνίας σε αξιακό αδιέξοδο. Ας δημιουργήσουμε κοινότητες αλληλοσεβασμού, αλληλεγγύης και ελεύθερης συμβίωσης με τους άλλους, τους διαφορετικούς.
