Στις αυξημένες μεταναστευτικές ροές από τη Βόρεια Αφρική η κυβέρνηση απαντά μ’ ένα τείχος ξενοφοβίας. Κι επειδή στα θαλάσσια σύνορα δεν μπορείς να χτίσεις παλάτια με συρματοπλέγματα, ο Θανάσης Πλεύρης δεσμεύτηκε ότι εκείνοι που θα καταφέρουν τελικά να φτάσουν στην Κρήτη θα το βρουν μπροστά τους με άλλους τρόπους. «Ζήτησα να επανεξεταστεί και το μενού το οποίο δίνεται στις δομές, το οποίο είναι ξενοδοχειακό αυτή τη στιγμή» σημείωσε στα τηλεοπτικά πλατό ο υπουργός Μετανάστευσης, και για να καταστήσει ακόμη πιο σαφή τα νέα ήθη, απηύθυνε έκκληση στη μέση κοινή λογική των ακροδεξιών λογαριασμών του Twitter: «Από το παξιμάδι μέχρι το να έχεις 3 επιλογές γεύματος, 4 φορές κρέας και 1 ψάρι δεν υπάρχει ενδιάμεση κατάσταση;».
«Ξύνουμε τον πάτο του βαρελιού κανονικά. Δεν μπορεί να λες ότι το φαγητό, αν είναι λίγο καλύτερο από αυτό που εσύ φαντάζεσαι ότι είναι καλύτερο, αποτελεί παράγοντα πρόσκλησης για μετανάστες. Δηλαδή φτάνουμε πολύ χαμηλά πια» σχολίασε στην ΑΥΓΗ της Κυριακής ο Λευτέρης Παπαγιαννάκης. Ακόμη και μέσα από το τηλέφωνο ακουγόταν ξεκάθαρα πως ο διευθυντής του Ελληνικού Συμβουλίου για τους Πρόσφυγες αδυνατούσε να συλλάβει τη μικρότητα του υπουργού. Οι συρρικνωμένες, ωστόσο, μερίδες φαγητού για τον κόσμο που είναι κατατρεγμένος αποτελούν απλώς μια συμπληρωματική παρέμβαση. Όπως και η περιστολή της πενιχρής οικονομικής ενίσχυσης που δίνεται τώρα. Ο βασικός πυλώνας γύρω από τον οποίο προστίθενται τα συγκεκριμένα μέτρα είναι η τροπολογία για την τρίμηνη αναστολή εξέτασης αιτημάτων ασύλου.
Ολο και πιο ακροδεξιά
Ο Θ. Πλεύρης την πλαισίωσε στη Βουλή με ρητορική που παρέπεμπε στην εποχή όπου ζητούσε νεκρούς μετανάστες στα σύνορα. Μίλησε για «ψευδοανθρωπισμό», «ΜΚΟ που αρμέγουν τις ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις», ενώ χαρακτήρισε την είσοδο των μεταναστών «εισβολή», συμπληρώνοντας πως συντρέχουν, παρά όσα θίγουν οι συνταγματολόγοι, προϋποθέσεις «πολιορκίας» της χώρας κατά την οξύμωρη επίκληση στο άρθρο 15 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.
Δυστυχώς, προς αυτή την κατεύθυνση σε επίπεδο φρασεολογίας φάνηκε να διολισθαίνει και η αντιπολίτευση. Ο Νίκος Ανδρουλάκης έφτασε να αποδεχτεί ότι βρισκόμαστε αντιμέτωποι με υβριδικό πόλεμο, που κατά τον Λ. Παπαγιαννάκη δεν απέχει πολύ από τη χρήση του όρου για τους εισβολείς: «Μαζί πάνε αυτά. Ότι υπάρχει υβριδικός πόλεμος και το αποτέλεσμα του υβριδικού πολέμου είναι η εισβολή. Και από εκεί αρχίζει και χτίζεται κι άλλο το επιχείρημα “Υπάρχει μία εισβολή κι άρα όλοι αυτοί που έρχονται πάνε να μας αντικαταστήσουν”. Αυτό είναι ένα εξελισσόμενο πράγμα. Δεν μένει μόνο στο ένα. Με το που λες το ένα μετά είναι πολύ εύκολο να πας και στο δεύτερο, και μετά κατρακυλάς».
Λένε ψέματα ακόμη και για εμπόλεμες ζώνες
Στην πράξη, το μέτρο της αναστολής σημαίνει πως θίγεται ευθέως ένα θεμελιώδες ανθρώπινο δικαίωμα. Ακόμη και το να λέμε ότι κάποιος είναι μετανάστης, «σημαίνει ότι δεν του αναγνωρίζουμε το δικαίωμα να κριθεί το αίτημά του». Η αστοχία του μέτρου γίνεται ακόμη πιο απτή αν αναλογιστούμε ότι βάζει φραγμό ακόμη και σε ανθρώπους που δεδομένα δικαιούνται άσυλο. «Υπάρχουν, για παράδειγμα, Σουδανοί οι οποίοι αυτή τη στιγμή Μάρτιο-Απρίλιο-Μάιο όταν ζητάνε άσυλο στην Ελλάδα, το παίρνουν 100% σύμφωνα με τα στοιχεία της Υπηρεσίας Ασύλου. Δηλαδή απαγορεύουμε πρόσβαση στο άσυλο στον κατεξοχήν προσφυγικό πληθυσμό». Παρ’ όλα αυτά, είμαστε στο σημείο που καθένας αισθάνεται πως μπορεί να πει τα πάντα. «Δοκιμάζει τα όρια. Το ότι η υφυπουργός Σέβη Βολουδάκη ισχυρίστηκε πως στο Σουδάν δεν υπάρχει πόλεμος και κανείς δεν βγήκε να της φέρει την αντίθετη άποψη, τουλάχιστον οι δημοσιογράφοι που ήταν εκεί και την άκουγαν, είναι θέμα. Είναι τραμπικό. Λες αυτό που θες να πεις και δεν σε νοιάζει η αλήθεια. Ακόμη όμως και το να μην ξέρει είναι πάλι πρόβλημα. Δεν γίνεται να μην γνωρίζεις τα στοιχεία της Υπηρεσίας Ασύλου της οποίας είσαι προϊσταμένη».
Μπλέκουν τη μετανάστευση με την εξωτερική πολιτική
Για τον Λ. Παπαγιαννάκη το στοιχειώδες είναι να συνειδητοποιήσουμε τη συγκυρία: «Το 2024 ήταν η χρονιά με τους περισσότερους πολέμους μετά τον Β΄ Παγκόσμιο, τι περιμένουμε; Είμαστε στη Μέση Ανατολή και στην Ανατολική Μεσόγειο, μια περιοχή που έχει αναφλεγεί, τι περιμένουμε;». Ταυτόχρονα η κυβέρνηση, όπως τονίζει, δεν μπορεί να ισχυρίζεται πως αιφνιδιάστηκε: «Μην ξεχνάμε ότι η συζήτηση για την Κρήτη ξεκίνησε τον Σεπτέμβριο του ’23». Στο κάτω-κάτω «είναι απαράδεκτο μία κυβέρνηση έξι ετών να μην έχει κάνει τίποτα γι’ αυτά». Το ιδεατό και το ανθρώπινο «θα ήταν να υπάρχει μια κατάλληλη διαδικασία υποδοχής, με καταγραφή, διαχείριση των αιτημάτων ασύλου και συνεντεύξεις». Ο κ. Παπαγιαννάκης αναγνωρίζει ότι «η πίεση είναι ένα ρεαλιστικό επιχείρημα». Όμως ο συνολικός αριθμός αφίξεων «είναι μειωμένος κατά 20% με 30% σε σχέση με πέρυσι». Σε κάθε περίπτωση, αποδεικνύεται με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο ότι «είναι λάθος να μπλέκουμε τη μετανάστευση με την εξωτερική μας πολιτική και τις διεθνείς σχέσεις όπως κάνουμε με τη Λιβύη», ενώ το παρελθόν έχει δείξει πως οι μετακινήσεις δεν σταματούν εξαιτίας «πολιτικών αντικινήτρων», όπως επιχειρεί να τις παρουσιάσει πιο εξευγενισμένα ο Θ. Πλεύρης. «Ακόμη κι αν κάνεις τη ζωή των ανθρώπων κόλαση, όπως είπε, ακόμη κι αν τους απειλήσεις με πυροβολισμό στα σύνορα, που έχει γίνει και αυτό, όχι μόνο από τον ίδιο, αλλά και από άλλους πολιτικούς το ’15 και το ’16 από την Αυστρία, την Ουγγαρία και τη Γερμανία, εκείνοι θα συνεχίσουν να μετακινούνται».
Στον Έβρο, πάλι, η κυβέρνηση αναγκάστηκε υπό την πίεση για την παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου να κάνει στροφή 180 μοιρών. «Θυμίζω ότι στους ανθρώπους που μπήκαν την περίοδο της αναστολής, τον Μάρτιο του 2020, ειπώθηκε ότι δεν θα τους επιτραπεί ποτέ να ζητήσουν άσυλο. Τελικά, βγήκε η Ευρωπαία Επίτροπος και είπε ότι αυτό δεν γίνεται, οπότε η κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι θα έχουν πάλι πρόσβαση κανονικά».
Εν τω μεταξύ, στην περίπτωση της Κρήτης χρειάζεται επιπλέον προσοχή, επισημαίνει ο κ. Παπαγιαννάκης, καθώς βρίσκεται στο επίκεντρο και για το σκάνδαλο του ΟΠΕΚΕΠΕ. «Οι άνθρωποι εκεί αισθάνονται ότι είναι στοχοποιημένοι. Δεν πρέπει να το αποσυνδέουμε. Είναι μία κοινωνική πραγματικότητα. Όταν τους φορτώνεις και το άλλο και τους λες “είστε αυτό, είστε εκείνο” και δεν βγαίνει κανένας στο μεταξύ να υπερασπιστεί τον ρόλο του νησιού, όχι μόνο τουριστικά, γενικά, τι είναι η Κρήτη για την Ελλάδα, τότε τα πράγματα μπορεί να πάρουν πολύ επικίνδυνη τροχιά». Όλοι, άλλωστε, θυμόμαστε τη Λέσβο των δύο προσώπων: της αλληλεγγύης που οδήγησε στην πρόταση για Νόμπελ Ειρήνης το 2016 και του ρατσισμού λίγα χρόνια αργότερα «που απαγόρευε στους πρόσφυγες να κάνουν μπάνιο στην παραλία».
