35 νεκροί και 28 σοβαρά τραυματίες είναι ο τραγικός απολογισμός αίματος από σιδηροδρομικά ατυχήματα σε ισόπεδες διαβάσεις τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα, η οποία καταλαμβάνει τη 2η θέση με τις πιο επικίνδυνες διαβάσεις στην Ευρώπη, πίσω από την Εσθονία.
Το νέο ατύχημα την περασμένη Πέμπτη, με τον τραυματισμό ενός 70χρονου σε αφύλακτη πεζοδιάβαση στην Κωνσταντινουπόλεως, έφερε εκ νέου στο προσκήνιο τη χαίνουσα πληγή των ατυχημάτων στις σιδηροδρομικές διαβάσεις στη χώρα μας, ολοκληρώνοντας την εικόνα της πλήρους σιδηροδρομικής διάλυσης και ανασφάλειας 18 μήνες μετά το τραγικό δυστύχημα στα Τέμπη.
Τα παθήματα φαίνεται πως εξακολουθούν και σ’ αυτό το θέμα να μην γίνονται μαθήματα για τους αρμόδιους της κυβέρνησης και του ΟΣΕ, καθώς βλέπουμε κάθε χρόνο ανθρώπους κάθε ηλικίας να χάνουν τη ζωή τους ή να τραυματίζονται σοβαρά στις ισόπεδες διαβάσεις, φυλασσόμενες και αφύλακτες, ειδικότερα σε εκείνες εντός αστικού ιστού, όπως στη Χαμοστέρνας στον Ταύρο ή στις διαβάσεις κατά μήκος της Κωνσταντινουπόλεως από το Ρουφ μέχρι τη Λένορμαν. Στις ίδιες αυτές διαβάσεις θανάτου που, μεταξύ άλλων, πριν από τρία χρόνια, στα τέλη του 2021, μια 35χρονη νηπιαγωγός και ένας 33χρονος νέος άνθρωπος έχασαν τη ζωή τους με διαφορά μόλις τριών ημερών.
Προχωρώντας στην ανάλυση των δεδομένων για τα σιδηροδρομικά ατυχήματα από τις ετήσιες εκθέσεις ασφαλείας της Ρυθμιστικής Αρχής Σιδηροδρόμων, προκύπτει ότι την περίοδο 2014-2022 (έτος με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία) συνολικά 35 συμπολίτες μας έχουν χάσει τη ζωή τους από ατύχημα σε ισόπεδη διάβαση και άλλοι 28 έχουν τραυματιστεί σοβαρά.
Το 40% των διαβάσεων παραμένουν αφύλακτες
Η κυριότερη αιτία των ατυχημάτων αυτών είναι φυσικά ο διαχρονικά μεγάλος αριθμός ισόπεδων διαβάσεων στη χώρα μας, με το 40% αυτών να παραμένουν αφύλακτες. Μάλιστα, το ποσοστό αυτό παραμένει ίδιο ακόμη και μετά τις «αλχημείες» του ΟΣΕ με τις οποίες επιχείρησε να κατηγοριοποιήσει εκτεταμένα τμήμα γραμμής από «ενεργό δίκτυο» σε «ενεργό δίκτυο σε προσωρινή αναστολή λειτουργίας». Αποτέλεσμα ήταν, από 1.236 το 2021, οι διαβάσεις να μειωθούν σε 741 το 2022, εκ των οποίων 449 ενεργητικές (με ενεργό σύστημα φύλαξης, είτε αυτό είναι φυλάκιο είτε αυτόματη μπάρα) και 292 παθητικές (αφύλακτες). Κοινώς, δεν αντικαταστάθηκαν οι ισόπεδες διαβάσεις με ανισόπεδες διαβάσεις και γέφυρες, απλώς μειώθηκε προσωρινά το ενεργό δίκτυο, άρα και οι διαβάσεις, ενεργητικές και παθητικές, σε αυτό.
Ομως ακόμη και στις λεγόμενες ενεργητικές διαβάσεις, στις οποίες υπάρχει φύλακας ή σύστημα με μπάρες και φωτεινά/ηχητικά σινιάλα, τα ατυχήματα δεν λιγοστεύουν, καθώς συχνά τα συστήματα αυτά δεν λειτουργούν λόγω βλάβης ή παλαιότητας (πρόσφατο το περιστατικό στο Μενίδι, στις 15/9, όπου τρένο διέσχιζε διάβαση με ανοιχτές μπάρες), ενώ ζήτημα υφίσταται και με το μη εξειδικευμένο προσωπικό, καθώς το κυρίως έργο της φύλαξης δεν γίνεται από μόνιμο προσωπικό σιδηροδρομικών φυλάκων, αλλά από εργολαβικές εταιρείες σεκιούριτι.
76 απευθείας αναθέσεις σε ιδιωτικές εταιρείες σεκιούριτι
Ενδεικτικό είναι ότι, σύμφωνα με τα στοιχεία που αποκαλύφθηκαν πέρσι στη Βουλή (στο πλαίσιο κοινοβουλευτικής ερώτησης από το ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝ.ΑΛΛ.), από το 2020 μέχρι το πρώτο τρίμηνο του 2023 είχαν δαπανηθεί σχεδόν 3,5 εκατ. ευρώ σε 76 απευθείας αναθέσεις, κατά μεγάλη πλειονότητα σε συγκεκριμένη εταιρεία (τη Mega Guard Services Α.Ε.).
Χαρακτηριστικό ήταν εξάλλου το πρόσφατο βίντεο (30 Σεπτεμβρίου 2024) με μεγάλη διασπορά στα σόσιαλ μίντια, στο οποίο ένας μηχανοδηγός αμαξοστοιχίας διακρίνεται να σταματάει τον συρμό στις γραμμές της Κωνσταντινούπολεως, στη συμβολή με την Ιερά Οδό, και να βγαίνει από το παράθυρο για να κάνει υποδείξεις στον φύλακα ιδιωτικής εταιρείας σεκιούριτι σχετικά με το πώς πρέπει να κάνει ορθά τη δουλειά του...
ERA: Από τις πιο επικίνδυνες διαβάσεις στην Ευρώπη
Τη συσχέτιση της κατάστασης των ισόπεδων διαβάσεων με τον αριθμό των ατυχημάτων σε αυτές φωτίζει ιδιαιτέρως η τελευταία έκθεση του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για τους Σιδηροδρόμους (ERA) για την «Ασφάλεια και διαλειτουργικότητα των σιδηροδρόμων στην Ε.Ε.», που δημοσιεύθηκε τον Ιούνιο του 2024. Σύμφωνα με αυτή, στο εδάφιο που αφορά την «ανάπτυξη των προστατευτικών συστημάτων στις ισόπεδες διαβάσεις», υπάρχει «πιθανή σχέση μεταξύ του μέσου αριθμού των συνολικών και παθητικών ισόπεδων διαβάσεων μεταξύ 2020 και 2022 ανάμεσα στις ευρωπαϊκές χώρες και του μέσου αριθμού των ατυχημάτων σε αυτές τις ισόπεδες διαβάσεις». Κι αυτό γιατί, σύμφωνα με την έρευνα του ERA, «σε όλες τις χώρες, πλην ελαχίστων εξαιρέσεων (π.χ., Γαλλία, Νορβηγία και Σουηδία), ένας υψηλότερος αριθμός παθητικών ισόπεδων διαβάσεων συνδέεται με υψηλότερο αριθμό ατυχημάτων σε αυτές τις ισόπεδες διαβάσεις».
Ετσι, αναπόδραστα, όπως καταγράφει η έκθεση, η Ελλάδα βρίσκεται στη 2η θέση με τις πιο επικίνδυνες διαβάσεις στην Ευρώπη λαμβάνοντας υπόψη τον συνολικό αριθμό ατυχημάτων σε ισόπεδες διαβάσεις αναλογικά με τα τρενοχιλιόμετρα που διανύθηκαν την περίοδο 2020-2022 μεταξύ των 27 χωρών της Ε.Ε. (καθώς και της Ελβετίας και της Νορβηγίας). Η Ελλάδα βρίσκεται πίσω από την Εσθονία στη σχετική κατάταξη και ακολουθούν Κροατία, Ρουμανία και Σλοβενία.
