Αγαπητοί φοιτητές, αγαπητές φοιτήτριες
Σκέφτηκα να απευθυνθώ σε όλους και όλες εσάς που συμμετείχατε ενεργά στις εκδηλώσεις που συνδιοργανώσαμε για τα 50 χρόνια του Πολυτεχνείου και της εξέγερσης του Νοέμβρη του 1973 ευχαριστώντας για τη συμμετοχή σας. Εκτός από τις ευχαριστίες, έχω την επιθυμία να σας στείλω ένα μήνυμα από το παρελθόν, που ίσως να χρειαστεί να διαχειριστείτε για το μέλλον σας.
Εμείς τότε, στην ηλικία σας, μέσα από ιδεολογικές αναζητήσεις, χωρίς πολιτικές εμπειρίες αλλά αποδέκτες της δυναμικής έκρηξης της νεολαίας, κυρίως της φοιτητικής, στη Δυτική Ευρώπη και στις ΗΠΑ, όπως και των εθνικοαπελευθερωτικών κινημάτων αλλά και τους αγώνες του λαού μας στην Εθνική Αντίσταση, διατυπώσαμε στην κορυφαία στιγμή αντιδικτατορικής αντίστασης τον Νοέμβρη του ’73 το πολιτικό πλαίσιο για το πώς θέλουμε να ζήσουμε στη γενέθλια γη μας.
Εθνική ανεξαρτησία, λαϊκή κυριαρχία, ελευθερία, προϋποθέσεις για τη λύση οικονομικών, επαγγελματικών, κοινωνικών ζητημάτων, ήταν το πολιτικό πλαίσιο που διατυπώθηκε στη Διακήρυξη της Συντονιστικής Επιτροπής του Πολυτεχνείου. Το ξαναθυμίσαμε φέτος με το κείμενο της Πρωτοβουλίας για τα 50 χρόνια Πολυτεχνείο.
Αλλά τι σήμαινε τότε και σήμερα η μαχητική διεκδίκηση των δύο πρώτων προϋποθέσεων; Τότε, στον τότε διπολικό κόσμο, γνωρίζαμε ότι για να αποκτήσεις εθνική ανεξαρτησία, έπρεπε να αντιπαρατεθείς στον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό διεκδικώντας μια ισότιμη σχέση συνεργασίας με όλες τις χώρες. Νομίζαμε πως θα είναι πορεία στρωμένη με ροδοπέταλα; Όχι, πολύ καλά γνωρίζαμε τις δυσκολίες. Γι’ αυτό τέθηκε η προϋπόθεση της λαϊκής κυριαρχίας. Ένας λαός κυρίαρχος που αποφασίζει για τη ζωή του ενώνεται και δεν νικιέται από κανέναν, όσο ισχυρός κι αν είναι.
Με τη φλόγα της νιότης είμαστε αποφασισμένοι για την έφοδο στον ουρανό.
Αλλά τι σήμαινε για μας η λαϊκή κυριαρχία; Επιστροφή στην προδικτατορική κατ’ ευφημισμό Δημoκρατία; Ούτε κατά διάνοια. Λαϊκή κυριαρχία θεσμοθετείται μόνο με τη Δημοκρατία, δηλαδή το πολιτειακό σύστημα όπου ο λαός μέσα από τις κοινωνικές οργανώσεις του και απευθείας ο καθένας ελέγχει όλους τους πυλώνες εξουσίας. Με ουσιαστική συμμετοχή, έλεγχο και ανακλητότητα. Συμμετέχοντας και ελέγχοντας μπορεί να λύσει τα οικονομικά, επαγγελματικά, κοινωνικά ζητήματα, να καταργήσει την εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο, να αναπτύξει και να μοιράσει δίκαια υπέρ του λαού τον εθνικό πλούτο. Αυτήν τη Δημοκρατία οραματιζόμασταν τότε. Για αυτήν τη Δημοκρατία πιστεύαμε ότι θα συμπορευόμαστε με την εργατική τάξη, τις μπλε φόρμες, τη φτωχή αγροτιά, τους βιοπαλαιστές επαγγελματίες, τους μικρούς επιχειρηματίες που τότε ήταν η μεγάλη πλειονότητα του λαού.
Και δεν κάναμε λάθος, αυτό φάνηκε από τη ραγδαία αυξανόμενη συμμετοχή στις συγκεντρώσεις του Πολυτεχνείου.
Μας πρόλαβαν τότε με τα όπλα. Πιστέψτε μας, αν η Χούντα δεν είχε προλάβει να επέμβει στρατιωτικά, θα την ανατρέπαμε και θα άνοιγε ο δρόμος.
Αυτά τα πολιτικά προτάγματα της εξέγερσης ήταν στο πλαίσιο του κοινωνικοπολιτικού συστήματος και της δεδομένης ιμπεριαλιστικής εξάρτησης;
Οχι, ήταν εκτός ορίων του συστήματος. Στον δρόμο που θα οδηγούσε στην έξοδο από τα όρια του συστήματος.
Σήμερα τι άλλαξε;
Αν πιστεύετε ότι από το 1974 ως σήμερα αποκτήσαμε εθνική ανεξαρτησία, λαϊκή κυριαρχία και λύσαμε οικονομικά, επαγγελματικά, κοινωνικά ζητήματα, τότε ειλικρινά ενημερώστε με γιατί δεν το βλέπω. Αυτό που βλέπω είναι ότι ο ιμπεριαλισμός στην πατρίδα μας, χωρίς πραξικόπημα, με «νόμιμες» εγχώριες πολιτικές συναινέσεις, μας έχει μετατρέψει σε προτεκτοράτο σε μια επικίνδυνη ιστορική περίοδο που χαρακτηρίζεται από τη μετατροπή του κρατικομονοπωλιακού καπιταλισμού σε κρατικοχρηματοοικονομικό καπιταλισμό, όπου τα οικονομικά μεγέθη δεν μετριούνται σε πραγματικές αξίες αλλά σε εικονικά στοιχεία.
Παράλληλα, ο αμερικανικός ιμπεριαλισμός δημιούργησε ισχυρούς ανταγωνιστές. Ο τότε διπολικός κόσμος σήμερα είναι ένας σε εξέλιξη πολυπολικός και πολυτροπικός κόσμος, με ισχυρούς αντιπάλους, με επικίνδυνες για την ειρήνη απειλές.
Είναι δυνατόν να διεκδικήσεις εθνική ανεξαρτησία στο σημερινό διεθνές γεωπολιτικό περιβάλλον; Όπως και τότε, μόνο με λαϊκή κυριαρχία.
Αλλά κάτι αλλάζει ίσως καλύτερα από τότε. Αν αγωνιστείς αποφασιστικά για την εθνική κυριαρχία, ίσως θα βρεις στηρίγματα στη γειτονιά μας, στον κόσμο, θα αναγκάσεις να σε σεβαστεί και ο επικυρίαρχος διεκδικώντας την ισότιμη συνεργασία. Κατά μείζονα λόγο με απειλητικό γείτονα δεν επαφίεσαι στην καλή θέλησή του. Δεν υπάρχει.
Ομως έχουμε επείγοντα προβλήματα. Όχι, δεν είναι το χρέος. Αυτό το στήσανε για να μας κάνουν εντελώς υποχείρια. Το έκαναν και θα το χρησιμοποιούν ως φόβητρο. Είναι η αποπαραγωγικοποίηση της εθνικής οικονομίας, που δεν είναι εθνική, με τις ανατροπές στην κοινωνική σύνθεση.
Σήμερα η εργατική τάξη έχει συρρικνωθεί ποσοτικά όπως και η αγροτιά, είναι μειοψηφία. Υπερτερούν στην παραγωγή οι υπηρεσίες, οι περισσότερες παρασιτικές, υπερτερούν στις παραγωγικές δυνάμεις όσοι εργάζονται στις υπηρεσίες τα λευκά κολάρα. Είναι πιο δύσκολο να διεκδικήσει πολιτική ανατροπή το λευκό κολάρο από ό,τι η μπλε φόρμα, όπως και να πάρει αγωνιστικές πρωτοβουλίες ως ηγέτιδα τάξη. Γι’ αυτό είναι απαραίτητη η λαϊκή ενότητα που οικοδομείται από κάτω προς τα πάνω. Όπως απαραίτητη είναι και η σύσταση πολιτικής πρωτοπορίας. Και αυτή συστήνεται σε περιβάλλον Δημοκρατίας από κάτω προς τα πάνω.
Η Δημοκρατία με σύγχρονη ταυτότητα είναι η εξουσία του λαού σε όλες τις εκδηλώσεις, πολιτειακές, οικονομικές, πολιτικές, κοινωνικές. Εγώ την ονομάζω Δημοκρατία με δημονομία. Ο οργανωμένος λαός έχει την εξουσία, ελέγχει, συμμετέχει ενεργά, ανακαλεί όταν παραβιάζονται οι νόμοι και οι κανόνες. Ο λαός απολαμβάνει τον εθνικό πλούτο ίσα και δίκαια.
Είναι μακρύς και δύσκολος ο δρόμος για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, για την εθνική ανεξαρτησία και τη λαϊκή κυριαρχία, χρειάζεται συνειδητή απόφαση, τόλμη, νηφαλιότητα, ενθουσιασμό.
Είναι ο δρόμος έξω από τα όρια του συστήματος.
Θα υπάρξουν νίκες και ήττες, επιτυχίες και απογοητεύσεις στην πορεία, αλλά αξίζει το όποιο τίμημα για έναν κόσμο γενναίο και λαμπρό.
Εσείς τώρα θα τον διαβείτε, εμείς θα σας στηρίζουμε με όση δύναμη μας απέμεινε.
Δανιήλ Σπαρτιάτης, μέλος Δ.Σ. ΣΦΕΑ 1967-1974, μέλος Συντονιστικής Επιτροπής Πανεπιστημίου Ιωαννίνων 17/11/1973
