Της Μαρούλας Πλήκα
Στην Ιερισσό και γενικότερα στα χωριά της Β.Α. Χαλκιδικής σε ένα συμφωνούν όλοι οι κάτοικοι: «Η κατάσταση πλέον έχει ξεφύγει...» λένε. Χθες στη Θεσσαλονίκη πραγματοποιήθηκε ένα ακόμη συλλαλητήριο ενάντια στις επενδύσεις για την εξόρυξη χρυσού στη Βόρεια Ελλάδα, το οποίο διοργάνωσαν οι Επιτροπές Αγώνα Χαλκιδικής, Κιλκίς και Θράκης. Οι τοπικές κοινωνίες στις τρεις αυτές περιοχές διεκδικούν ένα άλλο αναπτυξιακό μοντέλο που θα σέβεται το περιβάλλον και τον τρόπο ζωής τους. Οι διαδηλωτές καταδίκασαν επίσης με τον πλέον κατηγορηματικό την άρση των συνταγματικών δικαιωμάτων στην Ιερισσό και στα άλλα χωριά της Χαλκιδικής, που αντιδρούν στην επέκταση της μεταλλευτικής δραστηριότητας. Αυτό, και διόλου τυχαία, έγινε μετά την επίσκεψη του υπουργού Δημόσιας Τάξης στις Σκουριές, ύστερα από την απαράδεκτη εμπρηστική επίθεση στις εγκαταστάσεις της Ελληνικός Χρυσός.
Η Ιερισσός την περασμένη Πέμπτη θύμιζε εμπόλεμη ζώνη. Κάτοικοι του χωριού έλεγαν χαρακτηριστικά ότι νιώθουν πως δεν ζουν στην Ελλάδα, αλλά στη Λωρίδα της Γάζας... Και είναι αλήθεια ότι οι εικόνες με ένα χωριό στο οποίο εισβάλλει ένα στρατός από δυνάμεις των ΜΑΤ και των ΕΚΑΜ (!), πετώντας δακρυγόνα και χειροβομβίδες κρότου - λάμψης όχι μόνο κατά των συγκεντρωμένων κατοίκων, αλλά και στο σχολικό συγκρότημα του Λυκείου και του Γυμνασίου, και από την άλλη το φλεγόμενο οδόφραγμα με λάστιχα αυτοκινήτων που έστησαν οι κάτοικοι αντιδρώντας στην αστυνομική εισβολή μόνο στο «και επί γης ειρήνη» δεν παραπέμπουν.
Ιδιότυπο καθεστώς
Όλα ξεκίνησαν όταν η ΕΛ.ΑΣ. αποφάσισε να κάνει έρευνες στα σπίτια έξι ατόμων που είχαν ήδη προσαχθεί και κρατούνταν σε αστυνομική κλούβα, στην άκρη του χωριού. Τα γεγονότα της περασμένης Πέμπτης, ωστόσο, δεν ήταν τα μόνα που εξόργισαν τη μικρή κοινωνία της Ιερισσού. Η πρόσφατη εμπρηστική επίθεση από αγνώστους στις εγκαταστάσεις της Ελληνικός Χρυσός πέρα από το ότι λειτούργησε εντελώς προβοκατόρικα στον αγώνα που δίνουν για να σώσουν τον τόπο τους από μια περιβαλλοντοκτόνο επένδυση, είχε ως αποτέλεσμα να μπει η περιοχή της Β.Α. Χαλκιδικής σε ένα ιδιότυπο καθεστώς, στο οποίο δεν ισχύουν τα συνταγματικά και νομικά δικαιώματα. Τις τρεις τελευταίες εβδομάδες περίπου 120 άτομα προσήχθησαν και ανακρίθηκαν ως ύποπτα για τον εμπρησμό. Τι και αν οι κάτοικοι υποστηρίζουν ότι «αλλού πρέπει να ψάξει η αστυνομία για τους κουκουλοφόρους που προχώρησαν στην εμπρηστική ενέργεια και όχι μεταξύ των κατοίκων που εναντιώνονται στη δημιουργία της ανοικτής εξόρυξης μεταλλευμάτων στις Σκουριές, θέλοντας να προστατέψουν τα βουνά, τα νερά, τη ζωή τους».
«Στη Βόρεια Χαλκιδική, όποιος ενεργοποιείται στον αγώνα ενάντια σ' αυτό το περιβαλλοντικό έγκλημα, όποιος γράφει κι όποιος εκφράζεται, είναι εν δυνάμει ύποπτος και προσάγεται ή απαγάγεται από τις αστυνομικές δυνάμεις. Τον αναζητούν οι δικοί του για πολλές ώρες. Χωρίς παρουσία δικηγόρων, με ασφαλίτικες μεθόδους, με εκβιασμούς, με ανακρίσεις, με βρισιές και προσβολή της προσωπικότητας, ακόμα και με ξύλο, προσπαθούν να φτιάξουν κατηγορίες και να παγιδεύσουν κατοίκους, ακόμα και ανήλικα κορίτσια, μαθήτριες του Λυκείου. Δεν υπάρχει σεβασμός ούτε της οικίας, ούτε της οικογενειακής γαλήνης, ούτε των παιδιών. Μέχρι τώρα, πάνω από 100 άτομα έχουν προσαχθεί, χωρίς στοιχεία, για ανακρίσεις και παράνομη λήψη γενετικού υλικού» λένε οι κάτοικοι.
«Δικά μας είναι τα βουνά, δικά μας είναι τα νερά»
Την περασμένη Πέμπτη το πρωί και λίγο προτού ξεκινήσει η επέλαση των ΜΑΤ στην Ιερισσό, οι μαθητές του Λυκείου ήταν συγκεντρωμένοι στο προαύλιο και τραγουδούσαν το «Είμαστε δυο – είμαστε τρεις» του Μίκη Θεοδωράκη. Παραφράζοντας ένα στίχο έστελναν το μήνυμα «δικά μας είναι τα βουνά, δικά μας είναι τα νερά». Λίγο αργότερα το σχολείο «πνίγηκε» από τα δακρυγόνα. Τα παιδιά άρχισαν να βήχουν, να κλαίνε από το κάψιμο στα μάτια και στον λαιμό. Τρία ή τέσσερα ένιωσαν τόσο έντονη δυσφορία που μεταφέρθηκαν στο τοπικό ιατρείο και τους χορηγήθηκε οξυγόνο για να συνέλθουν. Την προηγούμενη ημέρα δύο μαθήτριες Λυκείου προσήχθησαν για κατάθεση, κάτι που ξεσήκωσε όλο το χωριό και φυσικά τους συμμαθητές τους. Η αστυνομική επιχείρηση της Πέμπτης αποδείχτηκε άνευ ουσιαστικού αποτελέσματος για την έρευνα της ΕΛ.ΑΣ. αναφορικά με την εμπρηστική επίθεση στις Σκουριές. Ουδείς προσαχθείς ή συλληφθείς κατηγορείται για συμμετοχή σε αυτήν.
Εισαγγελική παρέμβαση για την εκτόνωση της έντασης
Την επομένη ο εισαγγελέας Θεσσαλονίκης ανέλαβε πρωτοβουλία με στόχο να ηρεμήσουν τα πνεύματα στην Β.Α. Χαλκιδική. Κάλεσε εκπροσώπους των κατοίκων, τους συνηγόρους τους και εκπρόσωπο της ΕΛ.ΑΣ. σε σύσκεψη στην οποία σύμφωνα με πληροφορίες συνέστησε ψυχραιμία. Προέτρεψε τον αστυνομικό διευθυντή της Βόρειας Ελλάδας να μην προβεί η αστυνομία σε άλλες τόσο «θορυβώδεις» επιχειρήσεις κατά τη διάρκεια των ερευνών της και να ακολουθήσει τις συνήθεις διαδικασίες. Συμφωνήθηκε δε οι δύο πλευρές να βρίσκονται σε επικοινωνία, προκειμένου να ολοκληρωθεί η έρευνα για την εμπρηστική επίθεση σε ήρεμο κλίμα και χωρίς άλλες εντάσεις. Αυτό μένει να αποδειχτεί στην πράξη.
