Στα τέλη Ιουλίου αναμένεται να περάσει από την Αθήνα, καθ’ οδόν προς την Άγκυρα, η Γερμανίδα υπουργός Εξωτερικών Αναλένα Μπέρμποκ. Θα είναι η πρώτη της επίσκεψη στην Ελλάδα -αρχικά είχε προγραμματιστεί για τον Ιούνιο, αλλά ακυρώθηκε επειδή προσβλήθηκε από Covid-, πλην όμως το πιθανότερο είναι ότι θα περάσει στα ψιλά.
Για μια σειρά από λόγους. Πρώτον, επειδή η Μπέρμποκ συναντήθηκε έτσι κι αλλιώς με τον ομόλογό της Νίκο Δένδια στο μεσοδιάστημα, στο περιθώριο του συμβουλίου των υπουργών Εξωτερικών της Ε.Ε. - και ό,τι είχαν να πουν το είπαν. Δεύτερον, διότι τα σενάρια που είχαν κυκλοφορήσει πριν από την αρχικά προγραμματισμένη επίσκεψη Μπέρμποκ στην Αθήνα περί γερμανικής διαμεσολάβησης μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, ώστε να αποκλιμακωθεί η ένταση στο Αιγαίο, ούτε τότε ίσχυαν, πολύ περισσότερο τώρα.
Μειωμένο ειδικό βάρος
Και τρίτον -και ίσως το σημαντικότερο-, επειδή το ειδικό βάρος της Γερμανίας, ως κυρίαρχης ευρωπαϊκής δύναμης, έχει μειωθεί σημαντικά μετά την αποχώρηση της έμπειρης διαμεσολαβήτριας παντός καιρού Άνγκελα Μέρκελ από την εξουσία και κυρίως μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και τις καταιγιστικές εξελίξεις που πυροδότησε στην Ευρώπη και στους ευρωατλαντικούς θεσμούς. Όσο η κρίση στην Ευρώπη ήταν… μόνο οικονομική, άπαντες είχαν στραμμένα τα βλέμματα στο Βερολίνο. Κορυφαίος ήταν και ο ρόλος της Γερμανίας στη διάρκεια της υγειονομικής κρίσης και κατά τη δημιουργία του ταμείου ανάκαμψης.
Τώρα, όμως, το κουμάντο στην ουκρανική κρίση το κάνουν οι Αμερικανοί, με την κυβέρνηση του Βερολίνου να μαστιγώνεται πανταχόθεν για τις έως πρότινος προνομιακές σχέσεις της με τη Μόσχα και την εξάρτησή της από το -φθηνό και άφθονο- ρωσικό αέριο.
Και η ελληνική κυβέρνηση, άλλωστε, έχει ποντάρει τα πάντα στους Αμερικανούς, θεωρώντας πως ο μόνος τρόπος να αντιμετωπίσει το ενδεχόμενο μιας κρίσης με την Τουρκία είναι να εξασφαλίσει την προστασία των ΗΠΑ με κάθε αντάλλαγμα. Οπότε δεν «καίγεται» για την επίσκεψη Μπέρμποκ, δεν θεωρεί πως στη δεδομένη συγκυρία η Γερμανία μπορεί να παίξει κρίσιμο ρόλο στα ελληνοτουρκικά, ούτε και θα ήθελε να της τον εκχωρήσει, καθώς εκτιμά ότι το Βερολίνο ακολουθεί τη λογική των -περίπου- ίσων αποστάσεων.
Περί αξιών και δικαιωμάτων
Επιπλέον, στην κυβέρνηση Μητσοτάκη δεν άρεσε το tweet της Μπέρμποκ ως αντίδραση στις τελευταίες καταγγελίες ότι οι ελληνικές Αρχές υποχρεώνουν πρόσφυγες και μετανάστες να κάνουν παράνομες επαναπροωθήσεις προσφύγων και μεταναστών στην περιοχή του Έβρου. «Οι κοινές αξίες μας, ο ανθρωπισμός και τα ανθρώπινα δικαιώματα ισχύουν και στα σύνορά μας» είχε «τιτιβίσει» τότε η Μπέρμποκ αναφερόμενη εμμέσως στον Έβρο αλλά και στον ισπανικό θύλακα της Μελίγια στη Βόρεια Αφρική. Όταν η Μπέρμποκ καταδικάζει ξεκάθαρα την παραβίαση των ανθρωπίνων και δημοκρατικών δικαιωμάτων στην Τουρκία του Ερντογάν, είναι καλό. Όταν το κάνει πιο κεκαλυμμένα για τα pushbacks στην Ελλάδα, είναι -στην καλύτερη περίπτωση- θύμα της τουρκικής προπαγάνδας…
Εθνικιστικές κορώνες και ευφάνταστα σενάρια
Για την ώρα, πάντως, επικρατεί ένα είδος τεταμένης ηρεμίας στο Αιγαίο, παρά τους χάρτες που έσπευσαν να εμφανίσουν ο ακροδεξιός κυβερνητικός εταίρος του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και οι Γκρίζοι Λύκοι του, όπου τα μισά ελληνικά νησιά, της Κρήτης συμπεριλαμβανομένης, παρουσιάζονται ως τουρκικά. Οι εθνικιστικές κορώνες του Μπαχτσελί, αν και προκάλεσαν έντονες αντιδράσεις στην Αθήνα, ουσιαστικά δεν τρόμαξαν κανέναν. Όπως δεν τρόμαξαν και τα ευφάνταστα σενάρια ότι στις 20 του μηνός, ανήμερα της επετείου του Αττίλα στην Κύπρο, ο Ερντογάν θα προαναγγείλει την προσάρτηση των κατεχόμενων στην Τουρκία. Τη μέρα εκείνη, άλλωστε, ο Τούρκος Πρόεδρος θα παζαρεύει με τον Βλαντίμιρ Πούτιν για τη Συρία στην Τεχεράνη.
Όσο κι αν βολεύει την κυβέρνηση Μητσοτάκη να ασχολούνται τα μέσα ενημέρωσης με τις τουρκικές προκλήσεις -εντός ή εκτός εισαγωγικών- υπάρχει κι ένα όριο εν μέσω αυτής της τόσο πολύτιμης για την οικονομία τουριστικής περιόδου. Η μόνη πραγματική ανησυχία είναι μήπως η ελεγχόμενη κλιμάκωση της έντασης βγει εκτός ελέγχου από ατύχημα. Στην περίπτωση αυτή, είναι προβληματικό το γεγονός ότι δεν υπάρχουν σοβαροί δίαυλοι επικοινωνίας μεταξύ των δύο κυβερνήσεων, αν και σ’ αυτή τη συγκυρία οι Αμερικανοί δεν πρόκειται να αφήσουν την κατάσταση να ξεφύγει στη νοτιοανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ.
Ακινησία μέχρι τις εκλογές
Το ζητούμενο, πάντως, είναι να μην χρειαστεί να επέμβει κανείς εταίρος, να μην προκύψει κανένα ατύχημα μέχρι να γίνουν οι εκλογές και από τις δύο πλευρές του Αιγαίου. Έτσι κι αλλιώς, κατά τη διάρκεια της παρατεταμένης προεκλογικής περιόδου δεν υπάρχει η πολιτική βούληση ούτε τα πολιτικά περιθώρια να αναζητηθεί μια λύση στα ελληνοτουρκικά ούτε από τον Μητσοτάκη, ούτε από τον Ερντογάν.
Τα δύσκολα θα ξεκινήσουν μετά στις εκλογές στις δύο χώρες - με το ποσοστό δυσκολίας να εξαρτάται και από το εκλογικό αποτέλεσμα, πρωτίστως στην Τουρκία. Καθώς ο χρόνος δεν δουλεύει υπέρ των ελληνικών θέσεων στα ελληνοτουρκικά, η ελληνική πλευρά θα πρέπει να τολμήσει να επιδιώξει μια λύση, αφού πρώτα αποφασίσει τι θέλει με κάποιου είδους εθνική συνεννόηση.
