Μια βάρκα γεμάτη απελπισμένους πρόσφυγες κάτω από ένα μεγάλο κόκκινο φεγγάρι. Ένα πατέρας κρατά μέσα στη θάλασσα το μικρό παιδί του που κλαίει. Ένας γκρίζος έρημος δρόμος που περπατά ένας άλλος πατέρας κρατώντας σφιχτά στα χέρια του τον γιο του. Ένας ολόκληρος κόσμος ταξιδεύει προς την Ευρώπη, παρ' Ἠελίοιο πύλας καὶ δῆμον ὀνείρων. Στην πόρτα της εισόδου οι φωτογράφοι.
Η φωτογραφία είναι το ρεπορτάζ που διαβάζουν ως και οι αναλφάβητοι. Οι ξένοι, οι διαφορετικοί άνθρωποι μεταξύ τους, πέρα από εθνικότητες, γλώσσες και θρησκείες έχουν τα ίδια δικαιώματα στον κόσμο του φωτογράφου. Μπροστά σε μια διαδεδομένη φωτογραφική στιγμή, το χαώδες παγκόσμιο χωριό, μετατρέπεται σε μια Πολιτεία ανθρώπων με μια κοινή αναφορά, ένα κοινό αίσθημα, μια κοινή ανάγκη. Η ειδησεογραφική φωτογραφία γίνεται συχνά η χορδή της δημοσιογραφίας. Στο προσφυγικό οι φωτογράφοι διαδραμάτισαν τον πιο δυνατό αντίλογο στη μισαλλοδοξία. Μια εικόνα ήταν αρκετή για να ξετινάξει το μίσος.
Και ανάμεσα στους άλλους φωτογράφους, ο πολύς Γιάννης Μπεχράκης. Το όνομά του, ήδη συνώνυμο της αποθέωσης της τέχνης του φωτορεπορτάζ.
Οι εικόνες του απλές. Δίνουν την ψευδαίσθηση πως θα μπορούσε ο οποιοσδήποτε να τις τραβήξει: ξεγελούν με την τελειότητά τους.
Μαζί με δύο συνεργάτες του, τον Κωνσταντινίδη και τον Αβραμίδη, κέρδισαν το βραβείο Pulitzer για το προσφυγικό, πρώτη φορά σε Έλληνες. "Όλοι θα το ξεχάσουμε σε μια βδομάδα", λέει και ρίχνει τους τόνους. Ο Μπεχράκης ήταν στα νησιά του Αιγαίου και φωτογράφιζε, μαζί με άλλους άξιους. Ναι, οι φωτογραφίες είναι σαν τη μουσική. Προσεγγίζονται με τις αισθήσεις. Μετά από αυτούς ήρθαν ο Πάπας και η Τζολί. Πάντα σε αυτές τις καταστάσεις η δημοσιογραφία προηγείται της πολιτικής και της φιλανθρωπίας. Η πολιτική θέλει σύμβολα για να κινηθεί και οι δημοσιογράφοι προσφέρουν τον τροχό. Σε αυτή την περίπτωση έχουμε να κάνουμε με φωτογράφους που έχουν διακινδυνεύσει για ένα καλό κλικ. Έχουν αφήσει τις ζωές τους πίσω, τις οικογένειές τους που αγωνιούν, τα δικά τους σπίτια. Άσκησαν πίεση, έδειξαν χωρίς σχόλια τη γύμνια του πολέμου. Έστειλαν το μήνυμα.
Οι φωτογράφοι ήταν εκείνοι που διηγήθηκαν την τραγωδία. Έβαλαν τον Δυτικό πολιτισμό μπροστά στις ευθύνες του. Τραγούδησαν το έπος των προσφύγων σε όλον τον κόσμο. Και ο πρώτος, ο καλύτερος, τιμήθηκε γι' αυτό.
ΑΝΔΡΕΑΣ ΜΠΕΛΕΓΡΗΣ
