Ρεπορτάζ: Βίκυ Ζαφείρη
"Είμαστε όλοι πρόσφυγες. Οποιοσδήποτε δει ένα μικρό παιδί να ζει στον δρόμο, θα θέλει να του δώσει στέγη", λέει η Μάρθα Μάτσικα που εδώ και δύο μήνες συγκατοικεί με δύο πρόσφυγες, στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας τού "Refugees Welcome".
Συναντήσαμε την 60χρόνη αρχιτεκτόνισσα στο σπίτι της στην Κυψέλη, όπου εδώ και ένα μήνα ζει με τη Φαρίμπα και τον 15χρονο γιο της Αμίρ. Στη συγκατοίκηση είναι ανεξάρτητοι, λέει. Τις πρώτες μέρες ήταν κλεισμένοι στο δωμάτιό τους και "δεν έβγαιναν παρά μόνο για να φάνε". Η κ. Μάτσικα ευαισθητοποιήθηκε από την αρχή με το θέμα των προσφύγων και έψαχνε τρόπους για να βοηθήσει. Κάπως έτσι προέκυψε η ιδέα της συγκατοίκησης, πριν ακόμα δημιουργηθεί η πρωτοβουλία. Δεν τη φόβισε ούτε η διαφορετική κουλτούρα ούτε η θρησκεία, που μπορεί κάποιοι να θεωρούν ως εμπόδιο. Οι άνθρωποι αυτοί θέλουν απλώς να ζήσουν φυσιολογικά, να φάνε, να κάνουν ένα μπάνιο και να μην κοιμούνται στοιβαγμένοι στον δρόμο. Μετά από συζήτηση με φίλους της κατάλαβε ότι όλοι θέλουν να βοηθήσουν, αλλά φοβούνται τη συγκατοίκηση και το τι μπορεί να προκύψει.
Η Φαρίμπα και ο γιος της έφτασαν πριν δύο μήνες στη Χίο, έχοντας εγκαταλείψει το Ιράν με την ελπίδα για μια καλύτερη ζωή. Η Φαρίμπα ήταν μοδίστρα στη χώρα της. Ένοιωθε να ασφυκτιά από τη συντηρητική κυβέρνηση. Έχει αφήσει πίσω τον άντρα και την έγκυο κόρη της, η οποία δεν θα μπορούσε να αντέξει το ταξίδι. Έχει αποφασίσει να μείνει μόνιμα εδώ. Ήδη προσπαθεί να κάνει τα χαρτιά της και παράλληλα να βρει ένα σχολείο για τον γιο της. Παρ' όλο που βλέπει ότι η κατάσταση είναι δύσκολη, νιώθει πιο ελεύθερη απ' ό,τι στη χώρα της. "Η καθημερινότητα κυλάει ομαλά, έχουμε να κάνουμε με φιλελεύθερους ανθρώπους που δεν είναι φανατισμένοι", λέει χαρακτηριστικά η κ. Μάτσικα.
Τις Κυριακές μαζεύονται στο σπίτι με συμπατριώτες των προσφύγων και τρώνε όλοι μαζί. Πλέον έχουν αρχίσει να είναι πιο άνετοι και να νιώθουν και αυτοί μέρος του σπιτιού. Η ιδιοκτήτρια του σπιτιού, παρ' όλο που ανήκει στη μεσαία τάξη και βιώνει έντονα την κρίση, είναι διατεθειμένη να βοηθήσει με κάθε τρόπο και με ό,τι εφόδια έχει. Οι πρόσφυγες θα φύγουν από το σπίτι της όταν θα έχουν πού να μείνουν και όχι με τη λήξη κάποιας "σύμβασης". Διαθέτει τα πάντα από το υστέρημά της και εκτός από τα υλικά αγαθά προσπαθεί να τους εντάξει με κάθε τρόπο, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το ότι κάνουν και μαθήματα ελληνικών για να μάθουν τα βασικά.
"Πρέπει όλοι να βοηθήσουν, όλοι έχουμε βρεθεί ή θα βρεθούμε στην ίδια φάση, ειδικά η Ελλάδα που κουβαλάει την προσφυγιά στην πλάτη της", λέει.
Η ιδέα της πρωτοβουλίας
Γιατί θα πρέπει οι πρόσφυγες να είναι στοιβαγμένοι στα κέντρα φιλοξενίας ενώ θα μπορούσαν να ζουν υπό ανθρώπινες συνθήκες με οικογένειες και νέους ανθρώπους; Αυτό το ερώτημα προβλημάτιζε μια ομάδα νέων ανθρώπων στη Γερμανία το 2014. Έτσι στήθηκε η πρωτοβουλία συγκατοίκησης με πρόσφυγες που μέσα σε ένα χρόνο άνοιξε 104 σπίτια σε Γερμανία και Αυστρία. Μια ομάδα νέων έφερε αυτό το πρόγραμμα και στην Ελλάδα τον Οκτώβριο του 2015 και μέχρι τώρα οι συγκατοικήσεις έχουν φτάσει τις 40. Αποφάσισαν να μη μείνουν μόνο στη συλλογή τροφίμων αλλά να βοηθήσουν και τις δυο πλευρές να προσαρμοστούν στις νέες συνθήκες. Στόχος του προγράμματος είναι η συγκατοίκηση, όχι η φιλοξενία σε ένα άδειο σπίτι, έτσι ώστε να επωφεληθούν και οι δύο. Από τη μια οι πρόσφυγες να ενταχθούν πιο εύκολα στην ελληνική κοινωνία και από την άλλη αυτοί που θα αποφασίσουν να συγκατοικήσουν να γνωρίσουν νέες κουλτούρες και να "σπάσουν" έτσι κάποια στερεότυπα.
Λύση φιλοξενίας δεν είναι ο καναπές
Οι ενδιαφερόμενοι θα πρέπει να ξέρουν ότι υπάρχουν δύο βασικά κριτήρια. Πρώτον ότι η συγκατοίκηση θα διαρκέσει τουλάχιστον ένα μήνα και δεύτερον ότι θα πρέπει να υπάρχει ελεύθερος αυτόνομος χώρος στο σπίτι για δύο συγκατοίκους ή και παραπάνω. Δεν θα γίνονται δεκτές η διάθεση άδειου σπιτιού και η φιλοξενία στον καναπέ. Είναι σημαντικό να αναφερθεί πως η διαλογή των ατόμων δεν έχει κάποια κριτήρια εκτός και αν πρόκειται για έκτακτη ανάγκη που σχετίζεται με θέμα υγείας.
Φόρμα επικοινωνίας
Οι πρόσφυγες ενημερώνονται για την ύπαρξη του προγράμματος κυρίως μέσω των εθελοντών, οι οποίοι τους συμπληρώνουν τις φόρμες επικοινωνίας και έτσι καλούνται αυτοί που θα επιλεγούν. Όπως επισήμανε ο Φάνης Κόλλιας, ένας εκ των ιδρυτών της ομάδας, ώς τώρα δεν έχει υπάρξει κανένα πρόβλημα και οι συγκατοικήσεις κυλούν αρμονικά. Μία άλλη δυνατότητα οικονομικής υποστήριξης της συγκατοίκησης είναι το crowdfunding, η χρηματοδότηση δηλαδή από το κοινό.
Το Refugees Welcome καλεί κυρίως όσους μένουν στην Αθήνα να τολμήσουν τη συγκατοίκηση και να ανοίξουν την πόρτα τους στους πρόσφυγες και σε μια ενδιαφέρουσα εμπειρία.
Κάτοικοι και πρόσφυγες μπορούν να δηλώνουν συμμετοχή στο πρόγραμμα μέσω της ιστοσελίδας
