Δεν είναι μόνο η Αφρική, ούτε μόνο οι φτωχογειτονιές της Ασίας, είναι και η Ευρώπη και η Αμερική. Η τελευταία έκθεση της UNICEF έδειξε ότι η παιδική φτώχεια παίρνει ανεξέλεγκτες διαστάσεις, πλήττοντας ακόμα και τις λεγόμενες πλούσιες χώρες. Από το 2008 μέχρι το 2012, τα παιδιά που ζουν σε συνθήκες φτώχειας στον ανεπτυγμένο κόσμο αυξήθηκαν κατά 2,6 εκατομμύρια, ανεβάζοντας τον συνολικό αριθμό στα 76,5 εκατομμύρια, με την Ελλάδα να συμβάλλει σημαντικά στη διόγκωση του φαινομένου, έχοντας αρνητική πρωτιά με ποσοστό παιδικής φτώχειας 40,5%.
Η έρευνα έγινε σε 41 χώρες, από το σύνολο των οποίων στις 23 διαπιστώθηκε άνοδος των ποσοστών, με την Ελλάδα να ανήκει στο γκρουπ του +50% μαζί με Ιρλανδία, Κροατία, Λετονία και Ισλανδία. Η Ελλάδα καταγράφει τη μεγαλύτερη μεταβολή, καθώς από το 23% του 2008 έφτασε στο 40,5%. Μεγαλύτερη μεταβολή είχε μόνο η Ισλανδία με διαφορά 20,4%, ωστόσο το συνολικό ποσοστό παιδικής φτώχειας ανέρχεται σε 31,6%. Πίσω από την Ελλάδα είναι η Λετονία με ποσοστό 38,2% και τρίτη η Ισπανία με 36,3%. Στις ΗΠΑ 34 από τις 50 Πολιτείες έχουν περισσότερα φτωχά παιδιά στο ίδιο χρονικό διάστημα, άνοδος που μεταφράζεται σε 1,7 εκατομμύρια παιδιά περισσότερα. Στον αντίποδα, σε Αυστραλία, Χιλή, Φινλανδία, Νορβηγία, Πολωνία και Σλοβακία η παιδική φτώχεια μειώθηκε περίπου 30%.
Η UNICEF αποδίδει την "έκρηξη" αυτή στις περικοπές που σημειώθηκαν στους προϋπολογισμούς ιδίως από το 2010 και μετά, ψαλιδίζοντας επιδόματα και παροχές που θα μπορούσαν να αποτρέψουν την επιδείνωση της κατάστασης. Οι χώρες που περιόρισαν περισσότερο τις κοινωνικές παροχές ήταν αυτές της Μεσογείου, όπως σημειώνεται στην έκθεση, στην οποία τονίζεται ακόμα ότι το κακό θα μπορούσε να είχε αποφευχθεί, αν είχαν παρθεί τα κατάλληλα μέτρα στην αρχή της οικονομικής ύφεσης.
Οι συνέπειες είναι τραγικές. Όπως επισημαίνει ο Jeffrey O' Malley, επικεφαλής παγκόσμιας πολιτικής και στρατηγικής της Unicef, "πολλές εύπορες χώρες έχουν υποστεί ένα "μεγάλο άλμα προς τα πίσω", όσον αφορά τα εισοδήματα των νοικοκυριών και οι επιπτώσεις για τα παιδιά θα είναι μακροχρόνιες, γι' αυτά και τις κοινότητές τους".
Αν και η Ελλάδα ποτέ δεν ήταν εύπορη χώρα, οι αρνητικές της επιδόσεις σε όλους τους δείκτες της έρευνας προκαλούν τουλάχιστον προβληματισμό για την κοινωνική της πολιτική. Το 2012 το μέσο οικογενειακό εισόδημα των ελληνικών νοικοκυριών είχε βυθιστεί σ' επίπεδα 1998. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη σε μέγεθος απώλεια, με την Ιρλανδία, το Λουξεμβούργο και την Ισπανία να ακολουθούν πηγαίνοντας πίσω μια δεκαετία και την Ισλανδία 9 χρόνια.
Ακόμα χειρότερα είναι τα πράγματα για τους μετανάστες. Η Ελλάδα θεωρείται το σημαντικότερο παράδειγμα και όχι άδικα, καθώς τα επίπεδα φτώχειας στα παιδιά των μεταναστών αυξήθηκαν κατά 35%, σε σχέση με το 15% που αφορά τα υπόλοιπα παιδιά, ενώ μόνο η Ιρλανδία έχει υψηλότερη επίδοση, με 38% άνοδο στα παιδιά μεταναστών και 19% στα υπόλοιπα. Σε άλλους δείκτες η Ελλάδα κατέχει τη χειρότερη θέση (41η), όπως προκύπτει από τις απαντήσεις των ερωτηθέντων, για το πόσο ικανοποιητική θεωρούν τη ζωή τους, αλλά και για την καθημερινή δυνατότητα μάθησης των περισσότερων παιδιών. Την 39η θέση κατέχει η χώρα στο καθημερινό στρες, αλλά και στις περιπτώσεις που ο ερωτηθείς δήλωσε ότι υπήρξαν φορές μέσα στον τελευταίο χρόνο που δεν είχε χρήματα για τη διατροφή του ίδιου ή της οικογένειάς του.
"Τις ισχυρότερες πολιτικές κοινωνικής προστασίας για την πρόληψη της φτώχειας, με βασική αρχή 'να μην αφήνεις κανέναν πίσω'", χαρακτηρίζει ως αποφασιστικό παράγοντα για την πρόληψη της φτώχειας η UNICEF. Ζητάει από τις κυβερνήσεις να προχωρήσουν σε ρητές δεσμεύσεις για τον τερματισμό της παιδικής φτώχειας με αυξημένες επενδύσεις στις πολιτικές και τα προγράμματα κοινωνικής προστασίας, με μέτρα που περιλαμβάνουν πρώτα και κύρια "την εξασφάλιση βασικού εισοδήματος για τις οικογένειες, προστατεύοντας τα ευάλωτα παιδιά από τον οικονομικό και κοινωνικό αποκλεισμό".
Για την έκθεση της UNICEF η Δημοκρατική Αριστερά υπογραμμίζει ότι για να περιοριστεί η παιδική φτώχεια απαιτείται: "δίκαιη και βιώσιμη ανασυγκρότηση της οικονομίας με επανατοποθέτηση της εργασίας στο κέντρο της πολιτικής πρακτικής, αποκατάσταση των αδικιών και μέτρα υποστήριξης των οικονομικά ασθενέστερων".
ΚΩΣΤΑΣ ΠΑΠΑΝΤΩΝΙΟΥ
