Σώο και αβλαβές επέστρεψε στη Γη το τετραμελές πλήρωμα της αμερικανικής διαστημικής αποστολής Artemis II της NASA. Μετά από 10 μέρες στο Διάστημα -η πιο σύντομη αποστολή- το Σάββατο 11 Απριλίου πραγματοποιήθηκε με επιτυχία η προσθαλάσσωσή τους στον Ανατολικό Ειρηνικό Ωκεανό. Ολοκληρώθηκε έτσι μια αποστολή που σηματοδότησε την επιστροφή των ανθρώπων σε σεληνιακή τροχιά για πρώτη φορά από το 1972. Ωστόσο, πολλοί επιστήμονες δεν εμφανίζονται ιδιαίτερα ενθουσιασμένοι με την εξέλιξη αυτή... «Ορισμένοι ερευνητές παραμένουν ασυγκίνητοι από την επερχόμενη πτήση κοντά στη Σελήνη της NASA», σχολίαζε ενδεικτικά το εξειδικευμένο περιοδικό Nature στις 31 Μαρτίου. Στο ρεπορτάζ του το περιοδικό υπογράμμιζε, μεταξύ άλλων, το γεγονός ότι οι διαστημικές πτήσεις με πλήρωμα είναι σήμερα... άχρηστες, καθώς οι περισσότερες από τις επιστημονικές, εξερευνητικές αποστολές μπορούν πλέον να γίνουν με ρομπότ, με απείρως μικρότερο κόστος, όπως παρατηρούσε ένας από τους ερευνητές που ρωτήθηκε σχετικά.
Από την πλευρά του, μια εξήγηση αυτής της... αδιαφορίας των επιστημόνων δίνει ο δημοσιογράφος Βενσάν Λικιέζ, βραβευμένος πέρσι από την «Ένωση Δημοσιογράφων Επιστημονικών Θεμάτων στον Τύπο»: «Το πρόγραμμα Artemis της NASA, που αποσκοπεί στην οικοδόμηση μιας βάσης στο Φεγγάρι ενόψει οικονομικής εκμετάλλευσής της, εκφράζει απολύτως αυτή τη φαντασίωση περί του καπιταλισμού του Διαστήματος στις πιο παράλογες και τοξικές της εκδοχές». «Η αμερικάνικη Διαστημική Υπηρεσία μόλις πέρασε ένα στάδιο-κλειδί αυτού του προγράμματος, με την επιτυχημένη αποστολή Artemis II που εκτοξεύθηκε εν μέσω γενικού μιντιακού ενθουσιασμού, χωρίς καμία κριτική σκέψη». Ο ίδιος εξηγεί τη διάκριση μεταξύ «εξερεύνησης του διαστήματος» και «κατάκτησής του». Ενώ η πρώτη εκφράζει την «επιθυμία κατανόησης του κόσμου» που είναι επιστημονικά επωφελής, η δεύτερη αποσκοπεί στον «εποικισμό νέων εδαφών» με στόχο «την απεριόριστη εκμετάλλευση ορυκτών πόρων πλανητών, αστεροειδών και άλλων σωμάτων του Διαστήματος». «Αρχικά και πάνω από όλα μιλάμε για αγώνα δρόμου διεκδίκησης ισχύος και συμβόλων ισχύος». Δύο πρόσωπα εκφράζουν αυτόν τον «διαστημικό καπιταλισμό», οι λεγόμενοι «βαρόνοι του Διαστήματος»: ο Έλον Μασκ, ιδιοκτήτης της διαστημικής επιχείρησης SpaceX και ο Τζεφ Μπέζος, της Blue Origin. Οι δύο επιχειρήσεις αποτελούν το «New Space», τον ιδιωτικό τομέα διαστημικής εκμετάλλευσης, που ωστόσο χρηματοδοτούνται από τα κράτη - τη NASA στις ΗΠΑ!
Μια εξέλιξη διόλου αθώα καθώς προάγει την αντίληψη ότι ο πλανήτης μας, που ήδη καταστρέφεται από την υπερθέρμανση, μπορεί και να αντικατασταθεί με νέες κατακτήσεις στο... Διάστημα. Δηλαδή η υπερ-εκμετάλλευση του περιβάλλοντος της Γης μπορεί να μην είναι και τόσο αρνητική καθώς υπάρχουν και... εναλλακτικοί πλανήτες! Πρόκειται για μια προσέγγιση που βασίζεται στη «σχετικοποίηση της σημασίας διατήρησης του πλανήτη», όπως εξηγούν οι Ιρενέ Ρενό, ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο της Κομπιέν στη Γαλλία και ο Αρνώ Σεν Μαρτέν, ερευνητής στο Εθνικό Κέντρο Επιστημονικής Έρευνας (CNRS) στο βιβλίο τους «Μια ιστορία της κατάκτησης του πλανήτη: Από τους ναζιστικούς πυραύλους στους καπιταλιστές του Διαστήματος του New Space», το οποίο κυκλοφόρησε το 2024.
Μάλιστα, πολλοί αστρονόμοι προειδοποιούν για την «οπτική ρύπανση», εξηγώντας ότι «σήμερα, η αποτελεσματικότητα των επίγειων αστρονομικών παρατηρήσεων απειλείται σοβαρά από την ανάπτυξη μεγάλων στόλων δορυφόρων». Πλέον πολλαπλασιάζονται οι φωνές για μια «ηθική της εξερεύνησης του Διαστήματος» ενώ όλο και περισσότεροι επιστήμονες αμφισβητούν όχι την επιστήμη -άλλωστε η οικολογία εξαρτάται από τα πολύτιμα δεδομένα που συλλέγουν δορυφόροι- αλλά τις αρπακτικές διαθέσεις του διαστημικού καπιταλισμού που αναζητά με βουλιμία νέους πλανήτες προς... εκμετάλλευση. Όμως, δεύτερος πλανήτης Γη δεν υπάρχει. Όπως θύμιζε σε συνέντευξή του πέρσι ο αστρονόμος Φρεντερίκ Μπουν, μέλος του Ινστιτούτου Έρευνας Αστροφυσικής και Πλανητολογίας: «Είμαστε προορισμένοι να περιοριστούμε στον πλανήτη μας, όπως έλεγε ο Μπρουνό Λατούρ».
* Η Ρένα Δούρου είναι μέλος της Π.Γ. του ΣΥΡΙΖΑ-Π.Σ., υπεύθυνη για θέματα Διεθνών Σχέσεων, Εξωτερικής Πολιτικής, Ευρωπαϊκής Ενέργειας και Περιβάλλοντος, βουλεύτρια Β2 Δυτικής Αθήνας
