Η αλήθεια είναι πως τα δάνεια, γενικά, αποτελούν έναν βραχνά για τον κάθε δανειολήπτη, παρότι συνήθως τα παίρνουμε για να λύσουμε ένα άλλον βραχνά. Βέβαια, μέχρι πρότινος τα δάνεια ήταν βραχνάς και για τους δανειστές, αλλά αυτό δεν ισχύει πια. Από τη μία οι ανακεφαλαιοποιήσεις των τραπεζών και τα PSI, από την άλλη το ότι έχουν πάψει να δίνουν δάνεια, επί της ουσίας δεν έχουν πια πρόβλημα με τα δάνεια.
Τα δάνεια ωστόσο, εκτός από ένας οικονομικός βραχνάς, είναι και πολύτιμα εργαλεία. Μάλιστα πολλά από αυτά τα δάνεια, κυρίως τα λεκτικά, είναι τόσο χρήσιμα και πρακτικά, σε βαθμό που τα χρησιμοποιούν όλοι καθιστώντας κάποιες φορές τις επικοινωνίες προβληματικές.
Πιθανόν επειδή δεν περνούν από το φίλτρο των φιλολόγων αλλά των οικονομολόγων δεν ενδιαφέρονται ιδιαίτερα για την ορθογραφία.
Πάντως, όπως συνέβαινε και στο παρελθόν με τα άλλα τα δάνεια, τα τραπεζικά, που άλλα σου έλεγε ο υπάλληλος, άλλα υπέγραφες και στο τέλος άλλα πλήρωνες, έτσι μερικά από αυτά τα γλωσσικά δάνεια έχουν πολύ μεγάλο ενδιαφέρον, παρότι κακοποιούν τη γλώσσα.
Λέει κάποιος «τρέχει η μύτη μου». Αν ρωτήσεις «και πού πάει;» θα θεωρηθείς τουλάχιστον ανάγωγος.
Αυτές οι περιπτώσεις όμως είναι σχετικά απλές, διότι με τον έναν ή τον άλλον τρόπο τελικά η κατανόηση επιτυγχάνεται. Ανεξάρτητα από το αν κάποιος σκέφτεται ένα νοτισμένο χαρτομάντηλο κολλημένο στα ρουθούνια και δεν φαντάζεται μία χοντρούλα μύτη σαν αυτές που συνήθιζε να ζωγραφίζει ο Μαγκρίτ να τρέχει στον δρόμο και έναν φουκαρά να τρέχει από πίσω της να την προλάβει. Διότι, κακά τα ψέματα, όσο βουλωμένη ή όσο και να τρέχει μία μύτη, χωρίς αυτή δεν ζεις αξιοπρεπώς.
Μια άλλη έκφραση που είναι επίσης καταφανώς δάνειο αφορά τον κνησμό.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση βέβαια υπάρχουν δύο διαφορετικές εκφράσεις που εννοούν το ίδιο πράγμα, παρότι και οι δύο είναι λάθος.
Στη μεν πρώτη περίπτωση, η φράση που χρησιμοποιείται είναι: «Με τρώει το πόδι μου». Εδώ είναι παντελώς ακατανόητο τι εννοούσε ο εμπνευστής αυτής της έκφρασης μιας και τα πόδια δεν έχουν ούτε δόντια ούτε στόμα, άρα μάλλον είναι σχετικά απίθανο να σε φάει ένα πόδι.
Στην άλλη περίπτωση, η έκφραση που χρησιμοποιείται προέρχεται από τη λαϊκή μορφή της λέξης κνησμός, που είναι η λέξη φαγούρα. Παρότι στο μακρινό παρελθόν οι δυο λέξεις φαίνεται να είχαν κοινή καταγωγή, προέρχονται αμφότερες από το ρήμα τρώω, σε αυτή την περίπτωση επιλέγεται μία λίγο διαφορετική κλίση που καταλήγει κάπως στη φράση «με φαγουριάζει ή με φαγουρίζει».
Για να γίνει τώρα απολύτως κατανοητό πόσο πιο λάθος -ακόμα και από τραπεζικό- είναι αυτό το δάνειο, σύμφωνα με το λεξικό η λέξη φαγουρίζω παρουσιάζεται ως συνώνυμο με τη λέξη γαργαλάω, κάτι που είναι γενικά ευχάριστο ως συναίσθημα, μέχρι που αρχίζει να γίνεται ενοχλητικό. Εδώ ταιριάζει λίγο περισσότερο με τραπεζικό δάνειο· «για να πούμε και του στραβού το δίκιο».
Είναι αναγκαίο να διευκρινίσουμε πως η λέξη στραβός δεν αφορά οπτική αναπηρία ή δυσλειτουργία οφθαλμών αλλά είναι μεταφορά και χαρακτηρίζουμε έτσι κάποιον που δεν είναι ίσιος - δηλαδή τον άδικο άνθρωπο.
Τη διαφορά μεταξύ παροιμίας και δανείου ή μεταφοράς μπορούμε να την καταλάβουμε εύκολα, διότι η λέξη παροιμία που είναι σύνθετη προέρχεται από τις λέξεις παρά, δηλαδή κοντά, και τη λέξη οίμος που σημαίνει λόγος ή δρόμος. Αυτός είναι και ο λόγος που λέμε ότι οι παροιμίες πάντοτε είναι σωστές και ακριβείς, σε αντίθεση με τα δάνεια που είναι ασαφή και ακριβά.
Ωστόσο, θα πρέπει να επισημάνουμε πως σε κάποιες περιπτώσεις οι παροιμίες και τα λεκτικά δάνεια συνδυάζονται. Κι εκεί χρειάζεται να είμαστε αρκετά προσεκτικοί γιατί συχνά παραπλανούν και οδηγούν σε λανθασμένες εντυπώσεις, όπως συμβαίνει με την προπαγάνδα.
Κλασικό παράδειγμα μιας τέτοιας πρόσμιξης είναι και η φράση που συνηθίζει να λέει εκείνος ο παροιμιώδης ηγέτης που βάφεται πορτοκαλής για να είναι μοναδικός στον κόσμο: «Βομβαρδίζουμε για να φέρουμε ειρήνη και δημοκρατία», ενώ στο τέλος έρχονται θάνατος, καταστροφή και οικονομική εκμετάλλευση.
