Υπάρχουν ακόμη πολλά που παραμένουν στο σκοτάδι όσον αφορά στην «αποτελεσματικότητα» των αμερικανο-ισραηλινών πληγμάτων στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν. Δηλαδή, αν κατάφεραν το καίριο πλήγμα που ήλπιζαν οι σχεδιαστές τους εκπληρώνοντας τις «φιλοδοξίες» Ισραήλ-ΗΠΑ να συρρικνώσουν, σε βαθμό ανυπαρξίας, τις όποιες πυρηνικές φιλοδοξίες της Τεχεράνης.
Προφανώς, η επιχείρηση από την πλευρά των επιτιθέμενων απαιτεί πολιτική και επικοινωνιακή διαχείριση, εξ’ ου και οι «διαβεβαιώσεις» Τραμπ και Νετανιάχου ότι οι βομβαρδισμοί ήταν επιτυχείς και ότι ο πυρηνικός «κίνδυνος» από το Ιράν έχει εκλείψει.
Αντικειμενικά ο πόλεμος δεν θα μπορούσε να διαρκέσει πολύ, ασχέτως βαθμού επιτυχίας του αντικειμενικού σκοπού. Πιθανή «παράτασή» του, είτε με κλιμάκωση είτε με «παγιοποίηση», θα εγκυμονούσε τεράστιους κινδύνους για την περιφερειακή, και όχι μόνο, σταθερότητα, την ενεργειακή ασφάλεια, τις οικονομίες των άμεσα εμπλεκομένων- πόσο μάλλον όταν ο Τραμπ έχει εστιάσει στα της οικονομίας- και βέβαια, σε επίπεδο εσωτερικής συναίνεσης και συνοχής.
Μπορεί πιθανές αντιδράσεις στο εσωτερικό του Ιράν να ελέγχονται και να καταπνίγονται εύκολα, τι θα γίνονταν όμως αν οι αντιδράσεις έπαιρναν την μορφή χιονοστιβάδας στο εσωτερικό του Ισραήλ; Για πόσο ακόμη, οι Ισραηλινοί θα μπορούσαν να αντέξουν τον εφιάλτη των ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων που πέφτουν σε πολυκατοικίες και γειτονιές; Τι θα γίνονταν αν η σύγκρουση γενικεύονταν και διαχέονταν σε άλλα κράτη του Κόλπου τα οποία φιλοξενούν σημαντικές αμερικανικές βάσεις;
Αρχική αξιολόγηση
Αυτά κι αυτά, φαίνεται πως «υπαγόρευσαν» έναν πόλεμο περιορισμένης χρονικής διάρκειας από πλευράς ΗΠΑ-Ισραήλ, με στόχο την επίτευξη του βέλτιστου δυνατού αποτελέσματος. Επιτεύχθηκε όμως αυτός ο στόχος; Για την ώρα, τα στοιχεία είναι αμφίβολα.
Η αρχική αξιολόγηση της DIA, της Στρατιωτικής Υπηρεσίας Πληροφοριών του Πενταγώνου, που διέρρευσε στον Τύπο, δεν επιτρέπει ενθουσιασμό στους σχεδιαστές της επιχείρησης και στους πολιτικούς προϊσταμένους τους. Οι βομβαρδισμοί πήγαν πίσω το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν κατά μερικούς μήνες, όμως κάθε άλλο παρά το εξάλειψαν.
Βασικά στοιχεία της πυρηνικής προσπάθειας της Τεχεράνης υπέστησαν ζημιές αλλά δεν καταστράφηκαν από τις αεροπορικές επιδρομές των ΗΠΑ σε τρεις βασικές εγκαταστάσεις της, σύμφωνα με τρία άτομα που έχουν γνώση της αρχικής αξιολόγηση της DIA και τα οποία επικαλείται η Washington Post.
Η απόρρητη έκθεση βασίζεται στις πρώτες εκτιμήσεις των ζημιών που προκάλεσαν οι αμερικανικές βόμβες διάτρησης υπόγειων καταφυγίων στις πυρηνικές εγκαταστάσεις στο Φορντό, το Νατάνζ και το Ισφαχάν. Οι αναλυτές του Πενταγώνου εκτιμούν ότι οι επιθέσεις δεν κατέστρεψαν τα βασικά στοιχεία του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος και πιθανώς το καθυστέρησαν κατά αρκετούς μήνες, όχι όμως χρόνια.
Οι αμερικανικές πληροφορίες λένε επίσης, σύμφωνα με την «WP», ότι το Ιράν «φυγάδευσε» πολλαπλές παρτίδες ουρανίου υψηλού εμπλουτισμού από τις εγκαταστάσεις του πριν από τις επιθέσεις. Ως εκ τούτου, τα αποθέματα παρέμειναν άθικτα.
Μια από τις πηγές που μίλησε στην εφημερίδα, ανέφερε ότι ορισμένες από τις συσκευές φυγοκέντρησης που χρησιμοποιούνται για τον εμπλουτισμό ουρανίου το οποίο θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί σε πυρηνικά όπλα, παρέμειναν επίσης άθικτες απ' τους αμερικανικούς βομβαρδισμούς.
Άθικτο το εμπλουτισμένο ουράνιο
Ο Τραμπ επιμένει από την πλευρά του ότι οι βομβαρδισμοί ήταν μια απόλυτη επιτυχία. «Οι εγκαταστάσεις που χτυπήσαμε στο Ιράν καταστράφηκαν ολοσχερώς και όλοι το γνωρίζουν αυτό», έγραψε σε μια ανάρτηση του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τη Δευτέρα.
Ωστόσο, μια άλλη ανώνυμη πηγή που επικαλείται το Reuters στο δικό του σχετικό δημοσίευμα έδωσε μια ακόμη πιο «απογοητευτική» εκτίμηση. Κατ’ αυτήν, το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν πήγε πίσω μόλις κατά ένα ως δύο μήνες ενώ τα αποθέματα εμπλουτισμένου ουρανίου παραμένουν άθικτα και αξιοποιήσιμα.
Ειδικοί σε θέματα μη διάδοσης πυρηνικών όπλων και στρατιωτικοί αναλυτές έχουν κατ’ επανάληψη επισημάνει ότι θα ήταν σχεδόν αδύνατο να εξαλειφθεί η πυρηνική υποδομή που έχει δημιουργήσει εδώ και δεκαετίες το Ιράν μόνο με βομβαρδισμούς. Η ριζική καταστροφή των πυρηνικών εγκαταστάσεων του και κατά συνέπεια η εξάλειψη των όποιων πυρηνικών δυνατοτήτων του, θα προϋπέθεταν σε κάθε περίπτωση ανάληψη στρατιωτικής δράσης επί του πεδίου, δηλαδή κάποιας μορφής χερσαία επιχείρηση. Μ’ άλλα λόγια, μια άμεση στρατιωτική επέμβαση των ΗΠΑ που θα ήταν από κάθε πλευρά ένα τεράστιο, αν όχι αυτοκτονικό, ρίσκο για την κυβέρνηση Τραμπ και για οποιαδήποτε αμερικανική κυβέρνηση.
Ο βουλευτής των Δημοκρατικών Μάικ Κουίγκλεϊ, μέλος της Επιτροπής Πληροφοριών της Βουλής των Αντιπροσώπων, δήλωσε στην «WP» ότι η γενική αίσθηση που επικρατεί είναι πως το περιεχόμενο της εν λόγω πρώτης αξιολόγησης είναι ενοχλητικό για την κυβέρνηση Τραμπ και αυτός είναι ο λόγος που αποφασίστηκε να καθυστερήσει η απόρρητη ενημέρωση του Κογκρέσου. «Δεν καθυστερούν ενημερώσεις που έχουν καλά νέα», είπε χαρακτηριστικά ο Αμερικανός βουλευτής. Κατά τον ίδιο, η πάγια εκτίμηση των αξιωματούχων των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών, που δεν έχει αλλάξει, είναι ότι οποιαδήποτε αεροπορική επίθεση στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν δεν μπορεί να έχει μόνιμο αντίκτυπο «αν δεν αναλάβουν δράση στρατεύματα επί τόπου».
Εκφράζοντας κατά τα φαινόμενα την ενόχληση της κυβέρνησης Τραμπ, ανώτερος αξιωματούχος της προειδοποίησε ότι οι εκτιμήσεις είναι ακόμη ελλιπείς και ότι άλλες εκθέσεις ενδέχεται να καταλήξουν σε διαφορετικά συμπεράσματα.
Η επόμενη μέρα
Είναι βέβαιο ότι οι συνέπειες των αμερικανικών βομβαρδισμών θα γίνουν σαφείς στη συνέχεια. Εκείνο που πραγματικά είναι δύσκολο να εκτιμηθεί είναι το πως αυτές θα επηρεάσουν την πολιτική και τις επιλογές της ιρανικής ηγεσίας σε σχέση με τις πυρηνικές φιλοδοξίες της.
Το Ισραήλ υποστηρίζει ότι σκότωσε περισσότερους από δέκα κορυφαίους πυρηνικούς επιστήμονες στη διάρκεια των αεροπορικών επιδρομών του, αλλά το Ιράν έχει αφιερώσει δεκαετίες στην έρευνα και την παραγωγή πυρηνικών υλικών και διαθέτει εκτεταμένη ομάδα επιστημόνων και ειδικών. Ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας (ΙΑΕΑ) έχει εκτιμήσει ότι τα στοιχεία του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης είναι κατανεμημένα σε 30 τοποθεσίες, ορισμένες από τις οποίες αναγνωρίζονται και υπόκεινται σε επιθεωρήσεις της, ενώ άλλες όχι.
Μια ημέρα πριν το Ισραήλ επιτεθεί, η Τεχεράνη είχε ανακοινώσει ότι κατασκευάζει μια νέα υπόγεια εγκατάσταση φυγοκέντρησης και αποθήκευσης κοντά στη Νατάνζ, θαμμένη ακόμη βαθύτερα από ό,τι εκείνη στο Φορντό.
Επιθεώρηση της IAEA που είχε προγραμματιστεί για την επόμενη ημέρα, ακυρώθηκε. Δεν είναι γνωστό αν η τοποθεσία αυτή χτυπήθηκε από το Ισραήλ ή από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Από στρατιωτική πλευρά, οι αμερικανικοί βομβαρδισμοί μπορεί να προξένησαν ζημιές στις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις, άνοιξαν ωστόσο ένα παράθυρο γνώσης προς μελλοντική αξιοποίηση για τους Ιρανούς. Οι επιδρομές σηματοδότησαν την πρώτη πολεμική χρήση της βόμβας Massive Ordnance Penetrator των 30.000 λιβρών η οποία μπορεί να διαπερνά το έδαφος και να καταστρέφει υπόγειες οχυρώσεις και καταφύγια.
Ενώ η επίθεση μπορεί να ήταν μια τακτική επιτυχία καθυστερώντας την ανάπτυξη των πυρηνικών δυνατοτήτων του Ιράν και να παρείχε στο Πεντάγωνο πολύτιμα στοιχεία και δεδομένα, η αμερικανική «επιτυχία» δεν μπορεί παρά να είναι αμφίδρομη: Αποκάλυψε στη Τεχεράνη και σε άλλους ανταγωνιστές της αμερικανικής ισχύος τι μπορούν να πετύχουν οι αμερικανικές βόμβες «bunker-buster» και, κυρίως, πού μπορεί να αποτύχουν. Ιρανοί αναλυτές και αξιωματούχοι είναι βέβαιο ότι θα μελετήσουν τις επιπτώσεις των βομβαρδισμών και τα υπολείμματα των βομβών για να καθορίσουν πώς θα ενισχύσουν και θα προστατεύσουν καλύτερα τις μελλοντικές εγκαταστάσεις τους.
