Αρέσει στους Κινέζους το γαλλικό κονιάκ; Φαίνεται πως ναι. Ο IWSR, ο μεγαλύτερος οργανισμός συλλογής στοιχείων σχετικά με την κατανάλωση οινοπνευματωδών σε όλο τον κόσμο, εκτιμά ότι η αγορά της Κίνας απορροφά το 44% των παγκόσμιων πωλήσεων γαλλικού κονιάκ σε όγκο και το 48% σε αξία! Άλλα στοιχεία από το BNIC, το Εθνικό Διεπαγγελματικό Γραφείο Κονιάκ της Γαλλίας, επιβεβαιώνουν πως η Κίνα είναι η δεύτερη μεγαλύτερη αγορά για το γαλλικό μπράντι, έχοντας καταναλώσει πέρυσι 32 εκατ. φιάλες! Ένα είναι σίγουρο: Υπάρχει τεράστια ζήτηση για το γαλλικό κονιάκ στην Κίνα. Κι όχι μόνο για το κονιάκ, αλλά και για κάθε είδους εξεζητημένα αγαθά από την Ευρώπη. Η ζήτηση αυτή είναι συνάρτηση του μεγέθους της κινεζικής αγοράς και του διαρκώς αυξανόμενου διαθέσιμου εισοδήματος των καταναλωτών της. Οι καταναλωτικές συνήθειες των Κινέζων έχουν διανύσει πολύ δρόμο από την εποχή των ποδηλάτων και του μπαϊτσού, του εθνικού ποτού που αποστάζεται από ποικιλία δημητριακών, συμπεριλαμβανομένων του ρυζιού, του καλαμποκιού, του σιταριού και του σόργου, αλλά κατηγοριοποιείται με βάση το άρωμά του και όχι την πρώτη ύλη παραγωγής του.
Εύκολα καταλαβαίνει κάποιος τι σημαίνει για τους Ευρωπαίους παραγωγούς οινοπνευματωδών, και δη τους Γάλλους, η απόφαση του Πεκίνου να επιβάλει δασμούς 39% στις εισαγωγές μπράντι από την Ευρώπη ως «αντίποινα» για τη δρομολογημένη απόφαση των Βρυξελλών να «κόψουν» με δασμούς ως και 35% τις εισαγωγές κινεζικών ηλεκτροκίνητων οχημάτων στην Ε.Ε.
Μπέρδεμα…
Η υπόθεση, πάντως, έχει εξελιχθεί σε… μπέρδεμα. Για άλλη μια φορά οι διαιρέσεις που στιγματίζουν τους 27 σαν προπατορικό αμάρτημα αναδύθηκαν στην επιφάνεια. Η ψηφοφορία που έγινε την περασμένη Παρασκευή στην Επιτροπή Εμπορίου για να εγκριθεί το δασμολογικό μπλόκο στα ηλεκτροκίνητα made in China κατέληξε σ’ ένα παράδοξο αποτέλεσμα. Δέκα χώρες ψήφισαν «υπέρ», πέντε «κατά» και 12 απείχαν. Με βάση τους ευρωπαϊκούς κανόνες, αυτό σημαίνει ότι εφόσον δεν υπάρχει ούτε έγκριση ούτε απόρριψη από τα κράτη-μέλη, το θέμα παραπέμπεται στην Κομισιόν, η οποία έχει πλέον το ελεύθερο να αποφασίσει. Και προφανώς θα προχωρήσει στην επιβολή των δασμών, όπως είναι προγραμματισμένο, πιθανότατα ως τις 30 Οκτωβρίου, σύμφωνα με έγκυρες διπλωματικές πηγές που επικαλείται το Politico, όταν θα είναι νομικά υποχρεωμένη να έχει ολοκληρώσει την επί σχεδόν ένα χρόνο έρευνά της για τις κρατικές επιδοτήσεις του Πεκίνου στην εγχώρια αυτοκινητοβιομηχανία ηλεκτροκίνητων. Κατά τα φαινόμενα, οι Κινέζοι δεν περίμεναν να «καθαρογραφηθεί» η απόφαση για να προχωρήσουν στα δικά τους «αντίποινα». Αξιοσημείωτο είναι ότι οι έντονες πιέσεις του Γερμανού καγκελάριου Όλαφ Σολτς να μπλοκάρει το θέμα δεν κατάφεραν τίποτα. Εν ολίγοις, ακόμη ένας πόλεμος δασμών έχει ξεσπάσει και τα τείχη του προστατευτισμού γίνονται ακόμη ψηλότερα σ’ έναν κόσμο που βυθίζεται σε κάθε είδους ανταγωνισμούς, οικονομικούς, στρατιωτικούς, στρατηγικούς, ενώ ο πόλεμος ως διαμορφωτικός παράγοντας του παγκόσμιου σκηνικού έχει επιστρέψει στο προσκήνιο.
Αν ο τελευταίος κύκλος της παγκοσμιοποίησης, που όρισε τις τύχες της παγκόσμιας οικονομίας και του συστήματος των διεθνών σχέσεων από το 1989 ως το κραχ του 2008 (με βάση το σχετικό χρονολόγιο του Διεθνούς Οικονομικού Φόρουμ), άφησε πίσω του «συντρίμμια» και απόγνωση στις μεγάλες «νησίδες» βιομηχανικής παραγωγής των ΗΠΑ και αλλού στη Δύση, φέρνοντας τον Τραμπ στην εξουσία, κάνοντας το Brexit πραγματικότητα και «μολύνοντας» τις Βρυξέλλες με τον «ιό» της λιτότητας, η νέα εποχή προστατευτισμού που ανατέλλει κάνει αυτή τη δυστοπική ατμόσφαιρα ακόμη πιο «όξινη».
Μνημόνια και εθνική παραγωγή
Ολοι γνώριζαν -ή υπέθεταν- ότι αργά ή γρήγορα η είσοδος των κινεζικών αυτοκινήτων στην ευρωπαϊκή αγορά θα έφερνε τα πάνω κάτω. Η συγκυρία είναι ακόμη πιο άσχημη για τους άμεσα «θιγόμενους» λόγω της ραγδαίας τεχνολογικής εξέλιξης της αυτοκίνησης και της μετάβασής της από τη χρήση θερμικών κινητήρων στους ηλεκτρικούς, όπου η Κίνα έχει αποκτήσει σημαντικό τεχνολογικό και παραγωγικό πλεονέκτημα. Προφανώς, η μαζική προσφορά κινεζικών εξελιγμένων οχημάτων σε εξαιρετικά ανταγωνιστικές τιμές συγκριτικά με τα ομότιμά τους ευρωπαϊκά αποτελεί δυνάμει κίνδυνο για την πρωτοκαθεδρία των Ευρωπαίων κατασκευαστών. Λίγοι, ωστόσο, περίμεναν ότι η Γαλλία θα ήταν εκείνη που θα σήκωνε τη σημαία της αντίστασης στην εισβολή των κινεζικών αυτοκινήτων στην Ευρώπη αντί της Γερμανίας. Και υπάρχει εξήγηση γι’ αυτό. Μπορεί να τη βρει κάποιος παρακολουθώντας… παλιό γαλλικό σινεμά. Στις εντυπωσιακές σκηνές καταδιώξεων στη γαλλική ταινία δράσης του 1981 «Le professionnel» («Ο επαγγελματίας»), σε σκηνοθεσία Ζορζ Λοτνέρ, μουσική Ένιο Μορικόνε και πρωταγωνιστή τον Ζαν Πολ Μπελμοντό, τα παρκαρισμένα αυτοκίνητα στους δρόμους του Παρισιού δείχνουν πανομοιότυπα. Φυσικά, είναι μόνο γαλλικά! Σπάνια η κάμερα θα πιάσει κάποια Mercedes ή κάποιο Golf ανάμεσα σε εκατοντάδες Renault, Peugeot και Citroen, πόσο μάλλον κάποιο ασιατικό μοντέλο, τα οποία σπάνιζαν τότε.
Αρπάζοντας την ευκαιρία της ενεργειακής μετάβασης, ο Εμ. Μακρόν έχει ξεδιπλώσει ένα φιλόδοξο πλάνο για την αποκατάσταση της κυριαρχίας της γαλλικής αυτοκινητοβιομηχανίας στην εσωτερική -και όχι μόνο!- αγορά. Στις αρχές Μαΐου η κυβέρνησή του υπέγραψε μνημόνιο με τις μεγάλες γαλλικές αυτοκινητοβιομηχανίες, το οποίο προβλέπει τον τετραπλασιασμό (!) των πωλήσεων ηλεκτρικών αυτοκινήτων στην εσωτερική αγορά έως το 2027. Ο Γάλλος Πρόεδρος έχει θέσει στόχο στις αυτοκινητοβιομηχανίες της χώρας του να παράγουν 2 εκατ. ηλεκτρικά ή υβριδικά οχήματα μέχρι το τέλος της δεκαετίας, στήνοντας ανάχωμα στον σκληρό ανταγωνισμό που προμηνύεται από την κορυφαία παραγωγό του κόσμου αυτή τη στιγμή, την Κίνα. Σύμφωνα με το μνημόνιο, ο ενδιάμεσος στόχος είναι οι 800.000 πωλήσεις ηλεκτρικών έως το 2027, από μόλις 200.000 το 2022. Επιπλέον, θα επιδιωχθεί μεγάλη αύξηση των πωλήσεων ηλεκτρικών ελαφρών οχημάτων δημόσιας χρήσης σε 100.000 ετησίως την ίδια περίοδο, από μόλις 16.500 το 2022. Ο υπουργός Οικονομικών Μπρούνο Λε Μερ φρόντισε να προσδώσει ιδεολογικό «βάθος» στην πρωτοβουλία. Διακήρυξε με στεντόρεια φωνή ότι η ανάπτυξη της εγχώριας βιομηχανίας ηλεκτρικών οχημάτων είναι στρατηγικής σημασίας για την απεξάρτηση της Γαλλίας από το πετρέλαιο και τις μεγάλες εξαγωγικές αυτοκινητοβιομηχανίες. «Η επιλογή που πρέπει να κάνουμε σήμερα είναι αν θέλουμε να είμαστε μια χώρα παραγωγών ή μια χώρα καταναλωτών. Εμείς κάναμε την επιλογή να είμαστε μια μεγάλη χώρα παραγωγών ηλεκτρικών οχημάτων» είπε χαρακτηριστικά.
Κάπου εδώ αρχίζουν και οι ενστάσεις από τους ανταγωνιστές των Γάλλων, που βλέπουν να ακολουθείται πολιτική δύο μέτρων και δύο σταθμών από τους ιθύνοντες των Βρυξελλών στην ευρωπαϊκή αγορά αυτοκινήτου. Αν μη τι άλλο, η ανάπτυξη της γαλλικής αυτοκινητοβιομηχανίας ηλεκτροκίνητων θα στηριχθεί αποκλειστικά στην ιδιωτική πρωτοβουλία. Πηγή του γαλλικού υπουργείου Οικονομικών αποκάλυψε στο Reuters ότι για φέτος η κυβέρνηση θα διαθέσει 1,5 δισ. ευρώ προκειμένου να στηρίξει την εγχώρια παραγωγή και την αγορά ηλεκτρικών οχημάτων μέσω διαφόρων προγραμμάτων επιδότησης. Σχεδόν το 20% των νέων αυτοκινήτων που πωλούνται σήμερα στη Γαλλία είναι ηλεκτροκίνητο, αλλά μόνο το 12% από αυτά κατασκευάζεται στη χώρα.
Ο μεγάλος φόβος των Βρυξελλών
Η Γαλλία είναι ένθερμος υποστηρικτής της έρευνας που έχει αρχίσει η Κομισιόν εδώ κι ένα χρόνο για να διαπιστώσει αν και κατά πόσον το Πεκίνο εμπλέκεται σε αντιανταγωνιστική συμπεριφορά έναντι των ευρωπαϊκών αυτοκινητοβιομηχανιών, χορηγώντας με τον έναν ή τον άλλο τρόπο κρατικές επιδοτήσεις στις δικές του αυτοκινητοβιομηχανίες. Πίσω από αυτές τις κινήσεις των Βρυξελλών ορισμένοι διαβλέπουν έναν ευρύτερο φόβο. Καθώς ο κόσμος βυθίζεται στον στρατηγικό ανταγωνισμό μεταξύ της Κίνας και των προηγμένων βιομηχανικών οικονομιών της Δύσης, οι Ευρωπαίοι νιώθουν να πιέζονται για να επαναξιολογήσουν τη θέση τους στο μεταβαλλόμενο αυτό τοπίο. Η κινεζική βιομηχανική πλεονάζουσα παραγωγή υπονομεύει τη μελλοντική ανταγωνιστικότητα σημαντικών ευρωπαϊκών οικονομικών κλάδων. Η κυριαρχία της Κίνας στην εφοδιαστική αλυσίδα πράσινης τεχνολογίας σημαίνει ότι οι αποφάσεις που λαμβάνονται στο Πεκίνο επηρεάζουν την ικανότητα της Ε.Ε. να πετύχει την ενεργειακή μετάβαση. Ταυτόχρονα, η νομική δέσμευση της Ε.Ε. -και η δημόσια πίεση εντός του μπλοκ- για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης είναι ισχυρότερη από ό,τι στις Ηνωμένες Πολιτείες ή στην Κίνα, καθιστώντας δυσκολότερο για τους Ευρωπαίους φορείς χάραξης πολιτικής να αποστασιοποιηθούν από τις δράσεις για το κλίμα. Η βαθιά ενσωμάτωση της Ε.Ε. στην παγκόσμια οικονομία και ο τρόπος με τον οποίο παράγεται ο πλούτος της σημαίνουν ότι είναι λιγότερο καλά «εξοπλισμένη» για ν’ ακολουθήσει και να επιβάλει μια πολιτική προστατευτισμού, πόσο μάλλον απομόνωσης. Την ίδια ώρα το «ταμείο» του μπλοκ αρχίζει ν’ αδειάζει λόγω της υποστήριξης της Ουκρανίας και των ευρύτερων συνεπειών του πολέμου.
Τα γερμανικά συμφέροντα
Σε αντίθεση με τους Γάλλους που επιμένουν στη δασμολόγηση των κινεζικών οχημάτων γιατί θεωρούν πως «εκεί» βρίσκονται τα συμφέροντά τους, οι Γερμανοί τάσσονται αναφανδόν «κατά». Υπάρχει κι εδώ εξήγηση. Τα ισχυρά συμφέροντά της δικής τους αυτοκινητοβιομηχανίας έχουν μεγάλη έκθεση στην Κίνα, σε σημείο εξάρτησης, όπως λένε έγκυροι γνώστες του χώρου. Το πλάνο επέκτασης εμβληματικών κατασκευαστών του κλάδου, π.χ. της BMW, και των ιστορικών ευρωπαϊκών σημάτων που έχει εξαγοράσει ο γερμανικός όμιλος στην αναδυόμενη αγορά του ασιατικού γίγαντα έχει βγάλει πια ρίζες. Είναι στρατηγικής σημασίας και δεν μπορεί να αφεθεί στην τύχη του ή να πέσει θύμα των σχεδίων των άλλων. Οποιαδήποτε εχθρική κίνηση των Βρυξελλών προς την κινεζική αυτοκινητοβιομηχανία εκλαμβάνεται από το Βερολίνο ως άμεση απειλή για το δικό του στρατηγικό ντιλ με τους Κινέζους και τα οφέλη που προσφέρουν σε βιομηχανίες του, οι οποίες «ασφυκτιούν» μέσα σε μια κορεσμένη εσωτερική και ευρωπαϊκή αγορά, που, εκτός των άλλων, έχει κατακλυστεί από κάθε είδους «εισαγόμενους» ανταγωνιστές. Ενώ το SUV iX3 είναι το μοναδικό μοντέλο της BMW που κατασκευάζεται αυτή τη στιγμή στην Κίνα, η θυγατρική βρετανική μάρκα του γερμανικού ομίλου, η γνωστή Mini, έχει στενότερους δεσμούς με τον ασιατικό γίγαντα. Το 2018 η BMW Group ανακοίνωσε την σύσταση κοινοπραξίας με την κινεζική Great Wall Motors (GWM) για τη δημιουργία ενός κατασκευαστικού βραχίονά της στην Κίνα, ειδικά για την κατασκευή ηλεκτρικών μοντέλων της Mini υπό την ομπρέλα του ομίλου με την επωνυμία Spotlight Automotive. Η συνεργασία μεταξύ των δύο κατασκευαστών οδήγησε στην ίδρυση ενός νέου εργοστασίου παραγωγής στην πόλη Ζανγκζιάνγκ, όπου κατασκευάζονται σήμερα τα Cooper Electric και Aceman EV της κινεζικής μάρκας.
Ο σινογερμανικός γάμος συμφερόντων είναι ζωτικής σημασίας και η πλευρά που χάνει τα περισσότερα σε περίπτωση διαζυγίου έχει κάθε λόγο να «φωνάζει» σήμερα. Η Κομισιόν «δεν πρέπει να προκαλέσει έναν εμπορικό πόλεμο με την Κίνα. Χρειαζόμαστε μια λύση μέσω διαπραγματεύσεων», διαμήνυσε ο Γερμανός υπουργός Οικονομικών Κρίστιαν Λίντνερ, αντιδρώντας στο αποτέλεσμα της ψηφοφορίας της περασμένης Παρασκευής. Από παρατηρητικούς… παρατηρητές πέριξ των Βρυξελλών δεν διέφυγε μια κρίσιμη λεπτομέρεια που κάνει ακόμη πιο παράδοξη την όλη υπόθεση, καθώς η Γερμανίδα πρόεδρος της Κομισιόν, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, βρέθηκε στην πραγματικά σπάνια στιγμή να υπερασπίζεται μια θέση ευρωπαϊκής πολιτικής στην οποία αντιτίθεται σφοδρά η χώρα της…
Προσφέροντας δώρα
Μερικούς μήνες νωρίτερα άλλοι εξίσου παρατηρητικοί σχολιαστές είχαν διακρίνει έναν σαφή συμβολισμό στο γεγονός ότι η ανακοίνωση του σχεδίου Μακρόν για την ενίσχυση της γαλλικής αυτοκινητοβιομηχανίας ηλεκτροκίνητων είχε γίνει μόλις την προηγούμενη ημέρα της άφιξης του Κινέζου Προέδρου Σι Τζινπίνγκ στο Παρίσι για επίσημη επίσκεψη, την πρώτη του ύστερα από πέντε χρόνια. Στη συνάντηση που είχε γίνει τότε με τον Σι στο Μέγαρο των Ηλυσίων ο Μακρόν είχε στο πλάι του την Ντερ Λάιεν, η οποία διαμήνυσε σε μάλλον αυστηρό τόνο στον Κινέζο ηγέτη πως «η Ευρώπη δεν θα διστάσει να λάβει τις σκληρές αποφάσεις που απαιτούνται για να προστατεύσει την αγορά της». Η σχέση Ευρώπης και Κίνας «πληγώνεται», συμπλήρωσε, από την άνιση πρόσβαση των ευρωπαϊκών αγαθών στην κινεζική αγορά και τις επιδοτήσεις του Πεκίνου προς τις κινεζικές εταιρείες. Για να κρατήσει την ατμόσφαιρα όσο γίνεται πιο οικεία σε αυτή τη σχεδόν πολεμική ατμόσφαιρα και για να μην αφήσει τη διάθεση του υψηλόβαθμου Κινέζου φιλοξενούμενού του να χαλάσει, ο Μακρόν του δώρισε φεύγοντας δύο μπουκάλια ακριβού γαλλικού κονιάκ, ένα Hennessy και ένα Remy Martin. Όμως το Πεκίνο δεν έδειξε να κολακεύεται απ’ αυτά τα δώρα. Δεν περίμενε ούτε ως το τέλος του μήνα για να δει ποια θα είναι τελικά η «ταρίφα» της Κομισιόν ώστε να αντιδράσει ανάλογα. Ήταν επόμενο να υπάρξουν ενόχληση και εκνευρισμός στο Παρίσι. Τα μέτρα του Πεκίνου κατά των γαλλικών οινοπνευματωδών είναι «ακατανόητα» και παραβιάζουν το ελεύθερο εμπόριο, υποστήριξε η Σοφί Πριμάς, η υπουργός Εμπορίου. Κατηγόρησε, μάλιστα, τον Κινέζο Πρόεδρο ότι αθέτησε την υπόσχεση που, κατά την ίδια, είχε δώσει στον Γάλλο ομόλογό του τον Μάιο, ότι δεν θα επιβάλει δασμούς σε γαλλικά προϊόντα. Φαίνεται τελικά πως το ακριβό κονιάκ του Μακρόν δεν έπιασε τόπο...
