Η εξέλιξη των νομισματικών ισοτιμιών στις διεθνείς αγορές τις τελευταίες εβδομάδες δείχνει να «κρύβει» σημαντικά συμπεράσματα για τις εξελίξεις σε σχέση με την ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, την αντίδραση της Δύσης και τις οικονομικές επιπτώσεις στην ευρύτερη περιοχή, που κατευθύνουν τις αντίστοιχες πολιτικές επιλογές και πρωτοβουλίες.
Η ρωσική οικονομία στοχοποιήθηκε από την Δύση με συνεχή πακέτα κυρώσεων, προκειμένου να υπονομευθεί η δυνατότητα της Μόσχας να χρηματοδοτεί τον πόλεμο που διεξάγει επί ουκρανικού εδάφους, από τις 24 Φεβρουαρίου. Παρά τους πηχιαίους τίτλους και τις δηλώσεις των αξιωματούχων περί αποτελεσματικών κινήσεων, το διάγραμμα της ισοτιμίας για το ρωσικό ρούβλι σε σχέση με το δολάριο ή το ευρώ, περιγράφει μία διαφορετική εικόνα.
Στις 23 Φεβρουαρίου το ρωσικό νόμισμα έκλεισε στα 1,27 σεντ του δολαρίου. Το ξημέρωμα της επόμενης ημέρας, ρωσικά στρατεύματα εισέβαλαν σε ουκρανικό έδαφος και ξεκίνησε η διαδικασία συναπόφασης και επιβολής οικονομικών κυρώσεων από τη Δύση. Δύο εβδομάδες μετά, στις 8 Μαρτίου το ρούβλι είχε χάσει το 43% της αξίας του και αντιστοιχούσε πλέον με 0,72 σεντ του δολαρίου.
Η Μόσχα «απάντησε» επιβάλλοντας σειρά από μέτρα ενίσχυσης της ζήτησης για ρούβλια διεθνώς, με όπλο τις εξαγωγές φυσικού αερίου και πετρελαίου, που η ΕΕ ειδικά δεν έχει την πολυτέλεια να αρνηθεί. Όπως τόνισε η Ρωσία, οι πληρωμές για τις εξαγωγές ενεργειακών προϊόντων θα πρέπει πλέον να γίνονται στο ρωσικό νόμισμα. Με αυτό τον τρόπο, επιδιώκεται να αυξηθεί η ζήτηση για ρούβλια διεθνώς και να ενισχυθεί η ισοτιμία έναντι των ισχυρών ξένων νομισμάτων. Το δεύτερο μέτρο ήταν εγχώριο, με εντολή προς όλες τις εξαγωγικές επιχειρήσεις της χώρας να πουλήσουν άμεσα το 80% των συναλλαγματικών διαθεσίμων τους, αγοράζοντας επίσης ρούβλια.
Τρεις εβδομάδες μετά την ισοτιμία ναδίρ της 8ης Μαρτίου, το ρούβλι έχει σχεδόν διαγράψει τις απώλειές του από την ημέρα της ρωσικής εισβολής και μάλιστα διατηρεί ισχυρή ανοδική δυναμική. Την Τετάρτη τα ξημερώματα είχε φτάσει τα 1,23 σεντ του δολαρίου, πριν διορθώσει ελαφρά. Με αυτές τις ισοτιμίες, η συζήτηση περί αδυναμίας της Ρωσίας να εκπληρώσει τις διεθνείς υποχρεώσεις της ως προς τον εξωτερικό δανεισμό μοιάζει να έχει τελειώσει.
Στο χρηματιστήριο της Μόσχας η ανάκαμψη δεν είναι το ίδιο έντονη, καθώς οι κυρώσεις επηρεάζουν την δυνατότητα πολλών παραγωγικών κλάδων να εισάγουν, παράγουν ή εξάγουν προϊόντα, ενώ οι υπηρεσίες βλέπουν την πιθανή πελατεία και την προοπτική των εσόδων τους να έχουν συρρικνωθεί. Ωστόσο, την καθίζηση κατά 1.000 μονάδες ακολούθησε ήδη ανάκαμψη κατά σχεδόν 500 και δείχνει να συνεχίζεται. Διεθνή δυτικά ειδησεογραφικά πρακτορεία περιγράφουν αναλυτικά την ανοδική πορεία ρωσικών τίτλων, τροφοδοτώντας με αγοραστές την ρωσική χρηματιστηριακή αγορά μέσω επενδυτικών σε «ουδέτερες» χώρες. Σήμερα ο γενικός δείκτης του μοσχοβίτικου χρηματιστηρίου φλερτάρει με τις 2.500 μονάδες κερδίζοντας σχεδόν 3%, καθώς παρά τον μειωμένο τζίρο, δεν φαίνεται να εκδηλώνονται σημαντικές πιέσεις. Η Αεροφλότ που ως αερομεταφορέας έχει δεχθεί καίριο πλήγμα, ενισχύεται κατά πάνω από 16%.
Πίσω από τα χαμόγελα του Ερντογάν, η λίρα βυθίζεται ξανά
Η Τουρκία βρέθηκε στο προσκήνιο των διεθνών εξελίξεων με την επιτυχή προσπάθειά της να εμπλακεί στην ουκρανική κρίση ως διαμεσολαβητής μεταξύ Μόσχας και Κιέβου. Πολλοί ερμήνευσαν ως διπλωματική στρατηγική του Ερντογάν την επιλογή να μην επιβάλει κυρώσεις στη Ρωσία σε αντιστοιχία με τη Δύση, αλλά και να κρατήσει καλές σχέσεις με την Ουκρανία. Η κατάσταση στην τουρκική οικονομία και ιδίως για την τουρκική λίρα, δείχνει ότι είναι ανάγκη αυτή η στάση. Και μάλιστα, μία στάση που δεν αποτρέπει τα χειρότερα.
Στο τέλος του 2021, η εμμονή του Ερντογάν για πολιτική χαμηλών επιτοκίων με καλπάζοντα πληθωρισμό, οδήγησε την τουρκική λίρα από τα 14,36 σεντ του δολαρίου στις αρχές του έτους να κατρακυλήσει και τελικά να κάνει κάθετη πτώση στα 6,02 σεντ στις 12 Δεκεμβρίου. Δόθηκε και σε αυτή την περίπτωση εντολή στις εξαγωγικές επιχειρήσεις να ρευστοποιήσουν συναλλαγματικά αποθέματα και ακόμη και στα νοικοκυριά να πουλήσουν χρυσά αντικείμενα, ενώ έγιναν και ρευστοποιήσεις πολλών δισεκατομμυρίων δολαρίων από την κεντρική τράπεζα. Μία εβδομάδα μετά, με την μαζική στήριξη η τουρκική λίρα είχε φτάσει ξανά τα 9 σεντ του δολαρίου. Ωστόσο η στήριξη δεν κράτησε πολύ και οι πιέσεις επανήλθαν. Στις 23 Φεβρουαρίου, λίγο πριν την ρωσική εισβολή, η τουρκική λίρα έκλεινε στα 7,27 σεντ. Όταν οι αγορές συνειδητοποίησαν τι σημαίνει για την Τουρκία η απώλεια συναλλάγματος από τον τουρισμό και τις διμερείς συναλλαγές με την Ρωσία, αλλά και ευρύτερα για τις εξαγωγές της σε ένα αρνητικό διεθνές περιβάλλον, η πτώση ήταν μονόδρομος. Σήμερα, η τουρκική λίρα βρίσκεται στα 6,82 σεντ του δολαρίου, πιο κοντά στο πρόσφατο ναδίρ από την τελευταία μεγάλη προσπάθεια στήριξής της...
