Στον δρόμο προς τη σύνοδο κορυφής της Ε.Ε. στις Βερσαλλίες, με τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία να συνεχίζεται και με τις τιμές της ενέργειας να έχουν εκτοξευτεί σε ύψη αντίστοιχα της πετρελαϊκής κρίσης του 1973 πριν ακόμη κλείσουν οι στρόφιγγες του ρωσικού αερίου -είτε από τη δυτική είτε από τη ρωσική πλευρά-, άπαντες οραματίζονται μια ευρωπαϊκή απάντηση στην ενεργειακή κρίση.
Ιδίως οι κυβερνήσεις εκείνες που δεν έχουν σοβαρά δημοσιονομικά περιθώρια, αλλά ούτε την πρόθεση να περάσουν χαλινάρι στους -εξαιρετικά επιρρεπείς στην κερδοσκοπία- τοπικούς παίκτες στην αγορά. Δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι ακόμη και ο -ορκισμένος υπέρμαχος της ελεύθερης αγοράς- Κυριάκος Μητσοτάκης, ποιών την ανάγκη επικοινωνία, έστειλε επιστολή στην Κομισιόν με ένα σχέδιο έξι σημείων για τη ρύθμιση της χονδρικής αγοράς φυσικού αερίου. Μεταξύ άλλων, ο πρωθυπουργός ζητά από την Ούρσουλα Φον Ντερ Λάιεν να σκεφτεί μήπως χρειάζεται να μπει πλαφόν στην τιμή του αερίου και στο μεικτό περιθώριο κέρδους στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά και να μελετήσει τη συνεργασία με την Κίνα για τη μεταφορά φορτίων υγροποιημένου αερίου LNG.
Ο Μητσοτάκης δεν έχει πρόταση για το ποιος θα πρέπει να επωμιστεί τη διαφορά μεταξύ της οριοθετημένης προς τα πάνω τιμής και της σημερινής τιμής στην αγορά - η οποία αναμένεται να αυξηθεί πολύ περισσότερο αν πραγματικά κλείσουν οι στρόφιγγες. Αλλά μ’ αυτό θα ασχοληθεί η Κομισιόν αν η πρόταση της ελληνικής κυβέρνησης υιοθετηθεί.
Σενάρια παρέμβασης
Να σημειωθεί πάντως ότι μέσα στον ορυμαγδό με τον πόλεμο, τους πρόσφυγες και την ενεργειακή κρίση, οι ευρωπαϊκοί θεσμοί εμφανίζονται πιο πρόθυμοι να παρέμβουν στην αγορά. Και η Κομισιόν αρχίζει να ξανασκέφτεται τις αντιρρήσεις της για τις προτεινόμενες αλλαγές στην τιμολόγηση της ηλεκτρικής ενέργειας, αυτές που είχε προβάλει όταν τον Σεπτέμβριο η ισπανική κυβέρνηση έκρουε τον κώδωνα του κινδύνου για την εκτίναξη των τιμών.
Τότε και η Κομισιόν, αλλά και η πλειοψηφία του Συμβουλίου, με τη Γερμανία να σέρνει τον χορό, είχε χαρακτηρίσει τις ισπανικές ανησυχίες υπερβολικές και τον πληθωρισμό που έκανε την εμφάνισή του «με ημερομηνία λήξης». Τώρα φαίνεται να ευδοκιμεί η ιδέα για μεταρρύθμιση της αγοράς ενέργειας. Υπενθυμίζεται ότι αυτή τη στιγμή στην Ε.Ε. η τιμή χονδρικής της ηλεκτρικής ενέργειας προκύπτει από ένα μοντέλο τιμολόγησης το οποίο βασίζεται στην τιμή του ακριβότερου καυσίμου που απαιτείται για την κάλυψη της προβλεπόμενης ζήτησης. Έτσι, η απότομη αύξηση σε ένα από τα καύσιμα οδηγεί σε αύξηση του συνόλου της παραγόμενης ενέργειας.
Σήμερα στις Βερσαλλίες οι 27 θα συζητήσουν για την αλλαγή αυτού του μοντέλου, χωρίς όμως να είναι βέβαιο ότι θα καταφέρουν να πάρουν μια απόφαση που θα ανακουφίσει άμεσα τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές στα κράτη-μέλη.
Επιπλέον, στη δημόσια συζήτηση πολλών ευρωπαϊκών χωρών μπαίνει και η έννοια της θυσίας που καλούνται να κάνουν πολίτες για την ειρήνη. Η αγορά ρωσικού πετρελαίου και φυσικού αερίου γεμίζει το ταμείο του πολέμου του Πούτιν - και η οικονομία στη θέρμανση ή τη μετακίνηση το αδειάζει. Ήδη υπολογίζεται στην Ολλανδία, για παράδειγμα, πόση θα είναι η εξοικονόμηση ενέργειας εάν κατεβάσουν οι άνθρωποι κατά έναν βαθμό Κελσίου τον θερμοστάτη του καλοριφέρ τους, ενώ η Greenpeace στη Γερμανία καλεί την κυβέρνηση να επιβάλει «όριο ταχύτητας για την ειρήνη», ώστε να υποχρεούνται σε εξοικονόμηση βενζίνης οι οδηγοί.
Το στοίχημα του νέου ταμείου
Μπορεί οι 27 να αποφάσισαν πολύ γρήγορα για τα δεδομένα τους την επιβολή εντυπωσιακών κυρώσεων στη Ρωσία, αλλά θα είναι δύσκολο σήμερα να συμφωνήσουν στο πώς θα αντιμετωπίσουν το βαρύ κόστος των κυρώσεων και στις δικές τους οικονομίες. Χώρες σαν τη δική μας θα ήθελαν να συνεχιστεί η πρακτική του ταμείου ανάκαμψης για την πανδημία, αλλά οι φειδωλοί του Βορρά ανθίστανται, όπως είχαν αντισταθεί και τότε - για να υποχωρήσουν μόνο όταν, μετά από μήνες σκληρών λοκντάουν, είχαν γονατίσει όλες οι ευρωπαϊκές οικονομίες.
Το ολλανδικό όχι
Χθες ο Ολλανδός πρωθυπουργός Μαρκ Ρούτε απέρριψε την ιδέα της δημιουργίας ενός νέου ευρωπαϊκού ταμείου που θα χρηματοδοτείται μέσω του κοινού χρέους για την αντιμετώπιση των οικονομικών συνεπειών της εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία. Είπε ότι δεν βλέπει την ανάγκη -«προς το παρόν τουλάχιστον»- για μια νέα έκδοση του ταμείου ανάκαμψης της πανδημίας (Next Generation EU) λίγο πριν συναντηθεί με τον Γάλλο Πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν.
Ο Ρούτε θεωρεί πως πρέπει να χρησιμοποιηθούν πόροι από το υφιστάμενο ταμείο αντί να εκδοθεί περισσότερο κοινό ευρωπαϊκό χρέος. Η Κομισιόν, πάλι, συζητάει και το ενδεχόμενο έκδοσης νέου κοινού χρέους, ενώ ανοιχτή στην ιδέα είναι και η Γαλλία. «Δεν πρέπει να αρνηθούμε στον εαυτό μας αυτή την επιλογή» δήλωσε στο Politico ο Κλεμέν Μπον, υπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Γαλλίας, λέγοντας ότι και οι αυξημένοι εξοπλισμοί θα πρέπει να χρηματοδοτηθούν με τον έναν ή τον άλλον τρόπο.
