Στην κλυδωνιζόμενη από ανεπίλυτες κρίσεις Ευρωπαϊκή Ένωση, η νέα εστία κρίσης ξέσπασε στην Ιταλία. Κι όπως πάντα οι... ψύχραιμοι την ξορκίζουν, ελπίζοντας ότι εάν κάνουν καθησυχαστικές δηλώσεις θα εξαφανισθεί ως διά μαγείας. Ο πρόεδρος του Eurogroup Γερούν Ντάισελμπλουμ, για παράδειγμα δηλώνει ότι έχει “απόλυτη εμπιστοσύνη” στην κυβέρνηση της Ιταλίας, ότι θα διαχειριστεί το πρόβλημα των ιταλικών τραπεζών, ενώ η Γερμανίδα καγκελάριος Άνγκελα Μέρκελ διαβεβαιώνει πως οι ιταλικές τράπεζες “δεν απειλούν με νέα κρίση την Ευρώπη”. Όσο για τον εμμονικά “θεσμικό” υπουργό Οικονομικών Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, επιμένει ότι εάν προκύψει θέμα με τις ιταλικές τράπεζες -κατά τη γνώμη του αυτό θα γίνει ορατό μόνο όταν ολοκληρωθούν τα τεστ αντοχής που κάνει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα-, αυτό “¨θα λυθεί εντός των κανόνων της Ε.Ε.”.
Μόνο που οι καθησυχαστικές δηλώσεις δεν ηχούν ιδιαίτερα πειστικές, όταν είναι γνωστό ότι η UniCredit, η Monte dei Paschi και άλλες ιταλικές τράπεζες είναι φορτωμένες με κόκκινα δάνεια 360 δισεκατομμυρίων ευρώ ή περίπου δύο φορές το ελληνικό ΑΕΠ. Ούτε αποπνέει... ψυχραιμία η τελευταία έκθεση του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, η οποία κρούει τον κώδωνα του κινδύνου για μια νέα αλυσιδωτή αντίδραση στην Ευρώπη με θρυαλλίδα τις ιταλικές τράπεζες.
Σημειώνεται ότι το οικονομικό και πολιτικό μέγεθος της Ιταλίας στην Ε.Ε. είναι πολλαπλάσιο της Ελλάδας. Εάν η Ελλάδα κράτησε με κομμένη την ανάσα την Ευρώπη επί χρόνια, πόσο μάλλον η Ιταλία, η τρίτη σε μέγεθος οικονομία της Ευρωζώνης και ιδρυτικό μέλος της ΕΟΚ. Εάν δεν βρεθεί μια βιώσιμη λύση για την ιταλική τραπεζική κρίση, οι κλυδωνισμοί θα είναι τρομακτικοί. Με το επιπλέον στοιχείο, ότι το ιταλικό πρόβλημα, με όσες ιδιαιτερότητες κι αν έχει, δεν είναι μοναδικό. Το σύνολο των μεγάλων τραπεζών της γηραιάς ηπείρου αντιμετωπίζει σοβαρά προβλήματα το 2016, όπως φαίνεται και στα χρηματιστήρια, όπου τους τελευταίους έξι μήνες η αξία των μετοχών τους έχει κατρακυλήσει στο μισό. Αυτή η τραπεζική... μιζέρια έχει άμεσο αντίκτυπο στη σερνάμενη ευρωπαϊκή οικονομία, καθώς οι ιδιωτικές επιχειρήσεις της δεν χρηματοδοτούνται επαρκώς, την ώρα που ο δημοσιονομικός κορσές δεν αφήνει περιθώρια και για τις απαραίτητες δημόσιες επενδύσεις.
Το ερώτημα, λοιπόν, είναι, και τώρα τι γίνεται; Πώς θα εξυγιανθεί καταρχάς ο ιταλικός τραπεζικός τομέας, ώστε, αφενός να μην πυροδοτηθεί μια τεράστια ευρωπαϊκή κρίση, και αφετέρου να τηρηθούν οι κανόνες της νεόκοπης τραπεζικής ένωσης; Μια πρόχειρη απάντηση είναι “και τα δύο δεν γίνονται”. Ή δεν γίνονται χωρίς μια διασταλτική ερμηνεία των κανόνων, χωρίς να επιδειχθεί η περιβόητη “ευελιξία”, που όλοι επικαλούνται και κανείς δεν ξέρει ακριβώς πώς να την εφαρμόσει. Ή μάλλον, ο καθείς έχει μια άλλη ερμηνεία στο μυαλό του, αρχής γενομένης από τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε που θεωρεί ότι το μείζον είναι η τήρηση των κανόνων, ακόμη και στις περιπτώσεις που αποδεικνύεται καταστροφική. Ναι, θεωρητικά είναι σωστό να μην “κοινωνικοποιούνται” οι ζημιές των τραπεζών, όταν όλα τα προηγούμενα χρόνια τα κέρδη τους τα μοιράζονταν αποκλειστικά οι μέτοχοι. Ωστόσο, προκειμένου να μη χάσουν οι Ευρωπαίοι καταθέτες κάθε εμπιστοσύνη στο τραπεζικό σύστημα -εάν βαρέσουν κανόνι πολλές μεγάλες τράπεζες-, θα μπορούσαν να σωθούν οι ιταλικές τράπεζες εν μέρει με δημόσιο χρήμα, χωρίς να θιγούν οι αποταμιευτές δηλαδή, και να ανήκουν στο Δημόσιο μέχρι να σταθούν πάλι στα πόδια τους. Κι όταν με το καλό γυρίσουν σε κερδοφορία, ας τις πουλήσει το Δημόσιο με κέρδος για τους φορολογούμενους. Όπως έγινε στη δεκαετία του 1990 στη Σουηδία και ώς έναν βαθμό στις ΗΠΑ μετά την κατάρρευση της Lehman Brothers. Μπας και σπάσει ο φαύλος κύκλος της ευρωκρίσης...
