του Μιχάλη ΤΡΙΚΚΑ
Στην τελική ευθεία μπαίνει η διαδικασία αποπομπής της Ντίλμα Ρούσεφ από την προεδρία της Βραζιλίας καθώς το κοινοβούλιο της χώρας ενέκρινε την προηγούμενη εβδομάδα, έπειτα από διαδοχικές συνεδριάσεις, παρασκηνιακές διαπραγματεύσεις και ανοιχτές δοσοληψίες με επιχειρηματικά κέντρα, τη σχετική πρόταση της δεξιάς αντιπολίτευσης.
Τον τελευταίο λόγο για την υπόθεση θα έχει τώρα η Γερουσία, που μέσα στο επόμενο δεκαήμερο θα κρίνει την πολιτική τύχη της σημερινής προέδρου. Η πλειοψηφία, πάντως, που διαμορφώθηκε στο κοινοβούλιο εναντίον της Ρούσεφ δεν αφήνει πολλά περιθώρια αισιοδοξίας για την κυβερνητική παράταξη καθώς η πρόταση συγκέντρωσε 367 ψήφους, δηλαδή 25 πάνω από το όριο των δύο τρίτων που χρειαζόταν για να περάσει.
Αν η Γερουσία εγκρίνει την πρόταση με απόλυτη πλειοψηφία, τότε η Ρούσεφ θα πάψει να ασκεί τα καθήκοντά της και θα αντικατασταθεί προσωρινά από τον σημερινό αντιπρόεδρο, Μισέλ Τέμερ. Και αν έπειτα από 180 μέρες η πρόεδρος κριθεί ένοχη με πλειοψηφία δύο τρίτων, η αποπομπή της από το αξίωμα θα γίνει οριστική.
Η ψηφοφορία στο κοινοβούλιο έδειξε πόσο απογυμνωμένο από ισχυρούς πολιτικούς συμμάχους είναι πια το κυβερνών Κόμμα των Εργαζομένων (ΡΤ). Οι τρεις βασικοί κυβερνητικοί εταίροι του το είχαν άλλωστε εγκαταλείψει τις προηγούμενες εβδομάδες πηδώντας στη βάρκα της δεξιάς αντιπολίτευσης. Έτσι, εκτός από τους βουλευτές του ίδιου του κόμματος, οι μόνοι που ψήφισαν κατά της πρότασης ήταν οι εκπρόσωποι των μικρών κομμάτων της Αριστεράς: του Κομμουνιστικού Κόμματος, του Εργατικού Δημοκρατικού Κόμματος και του Κόμματος Σοσιαλισμού και Ελευθερίας (PSOL).
Ανάλογη εικόνα παρουσιάζει όμως και η κοινωνική υποστήριξη για τη σημερινή πρόεδρο. Την ώρα που η αντιπολίτευση κατέβαζε, όλο το τελευταίο διάστημα, στους δρόμους εκατοντάδες χιλιάδες διαδηλωτές, η κυβέρνηση αδυνατούσε να διοργανώσει αντίστοιχα εντυπωσιακές κινητοποιήσεις. Ούτε το σύνθημα "δεν θα γίνει πραξικόπημα" ούτε οι συνεχείς συγκρίσεις με την εποχή της ανατροπής του προέδρου Γκουλάρτ από τον στρατό το 1964 έδειξαν ικανά να κινητοποιήσουν άλλοτε παραδοσιακούς κοινωνικούς συμμάχους του PT όπως τα συνδικάτα και τα κοινωνικά κινήματα.
Ελλείμματα και δεξιά παλινόρθωση
Η Ρούσεφ κατηγορείται για την παραποίηση δημοσιονομικών στοιχείων και ειδικότερα την προσπάθειά της να καλύψει κενά του προϋπολογισμού με χρήματα των κρατικών τραπεζών. Πρόκειται για μια μάλλον συνηθισμένη πρακτική σχεδόν κάθε ομοσπονδιακής και περιφερειακής κυβέρνησης των τελευταίων ετών. Αυτό δεν αποθάρρυνε στο ελάχιστο την αντιπολίτευση, η οποία βρήκε την κατάλληλη ευκαιρία να κεφαλαιοποιήσει πολιτικά την κοινωνική δυσαρέσκεια για τα έντονα οικονομικά προβλήματα της χώρας. Οι πρόσφατες άλλωστε εκλογικές επιτυχίες της λατινοαμερικανικής Δεξιάς σε Αργεντινή και Βενεζουέλα έθρεψαν ελπίδες για ανάλογη "επιστροφή" και στη Βραζιλία έπειτα από 13 χρόνια.
Με την εκρηκτική ανάπτυξη της πρώτης δεκαετίας του 2000 να αποτελεί πια μακρινό παρελθόν, η ύφεση έφτασε πέρσι το επίπεδο του 3,8%, ενώ οι προβλέψεις για τη φετινή χρονιά είναι ακόμη χειρότερες. Περισσότερο από ένα εκατομμύριο θέσεις εργασίας χάθηκαν μέσα στην περσινή χρονιά, τη στιγμή που η συνεχής άνοδος του πληθωρισμού μείωνε σημαντικά την αγοραστική δύναμη των εργαζομένων.
Ένας μετά τον άλλον, μια σειρά δεξιοί οικονομολόγοι άρχισαν να αρθρογραφούν συνιστώντας διάφορες "θεραπείες σοκ" για το ξεπέρασμα της κρίσης. Ανάμεσα στα όσα πρότειναν ήταν και η υιοθέτηση του "ασιατικού μοντέλου" με τη μείωση του κόστους εργασίας προκειμένου η χώρα να ανακτήσει την ανταγωνιστικότητά της στις διεθνείς αγορές.
Τα ίδια κέντρα έκαναν και την εμφάνισή τους πριν την κρίσιμη ψηφοφορία της προηγούμενης εβδομάδας επαναλαμβάνοντας μέσα από τα ΜΜΕ ότι η αγορά "δεν μπορεί να αντέξει άλλο" τη συνέχιση της διακυβέρνησης Ρούσεφ και φτάνοντας στο σημείο να προσφέρουν ακόμη και ιδιωτικά τζετ για να μεταφέρουν βουλευτές στη συνεδρίαση.
Οι Αρχάγγελοι της κάθαρσης
Το παράδοξο της υπόθεσης είναι ότι εκείνοι που τελικά θα κρίνουν την τύχη της Ρούσεφ είναι οι ίδιοι βουτηγμένοι στη διαφθορά. Ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Εντουάρντο Κούνια κατηγορείται από την ομοσπονδιακή Δικαιοσύνη για δωροδοκίες που ανέρχονται στο πόσο των 40 εκατομμυρίων δολαρίων. Ο τηλε-ευαγγελιστής οικονομολόγος, που τακτικά αναδημοσιεύει στο Twitter εδάφια της Βίβλου, ξέπλενε μάλιστα τα χρήματα μέσα από την εκκλησία του.
Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Μισέλ Τέμερ, τον οποίο η Ρούσεφ καταγγέλλει ως βασικό υποκινητή του "θεσμικού πραξικοπήματος" που καταγγέλλει το ΡΤ και ο οποίος θα αναλάβει την προεδρία σε περίπτωση αποπομπής της προέδρου, έχει κατηγορηθεί για υπόθεση παράνομης αγοράς αιθανόλης. Άλλος ένας πιθανός διάδοχος, ο επικεφαλής της Γερουσίας Ρενάν Καλέιρος, κατηγορείται για συμμετοχή στο σκάνδαλο των "μαύρων ταμείων" της πετρελαϊκής Petrobras και για φοροαποφυγή.
Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά δημοσίευμα της εφημερίδας "New York Times", εκτιμάται ότι το 60% των μελών του βραζιλιάνικου κοινοβουλίου διώκονται ή εμπλέκονται σήμερα σε δικαστικές έρευνες που αφορούν από δωροδοκίες, εκλογική νοθεία και καταπάτηση δημόσιας γης μέχρι απαγωγές και δολοφονίες.
Στους πολέμιους της σημερινής προέδρου συμπεριλαμβάνονται βουλευτές όπως ο Εντερ Μάουρο ο οποίος κατηγορείται για βασανισμούς και εκβιασμούς την περίοδο που ασκούσε τα καθήκοντα του αστυνομικού διευθυντή σε πόλη του Αμαζονίου. Ακόμη ένας βουλευτής που ψήφισε υπέρ της παραπομπής Ρούσεφ, ο Μπέτο Μάνσουρ, κατηγορείται για την κακομεταχείριση 46 εργατών γης σε φυτείες σόγιας, οι συνθήκες ζωής των οποίων θύμιζαν σκλαβιά, σύμφωνα με τους ανακριτές.
Πολλοί από αυτούς θα συμμετάσχουν πιθανότατα στην κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας και Σωτηρίας που θα κληθεί να σχηματίσει ο Τέμερ στην περίπτωση αποπομπής της Ρούσεφ. Χάρη σε μια τυχαία διαρροή της "πρόβας τζενεράλε", οι Βραζιλιάνοι έχουν άλλωστε ακούσει προκαταβολικά την ομιλία με την οποία ο κεντρώος πολιτικός αποδέχεται το βαρύ καθήκον να "ενώσει τη χώρα" ζητώντας "μεγάλες θυσίες" για το εθνικό συμφέρον.
'Έπειτα από όλα αυτά δεν φαίνεται και πολύ παράξενο ότι στα μάτια της βραζιλιανικής κοινής γνώμης οι πιθανοί διάδοχοί της θεωρούνται περισσότερο αναξιόπιστοι από τη Ρούσεφ. Αν και επτά στους δέκα Βραζιλιάνους επιθυμούν σήμερα την αποπομπή της, μόλις 16% θα εμπιστεύοταν την κυβέρνηση σωτηρίας του Τέμερ.
