Του ΝΙΚΟΥ ΚΥΡΙΑΚΙΔΗ
Ρωσία, ΗΠΑ, Τουρκία, Ιράν, Σαουδική Αραβία, Ισραήλ, Γαλλία, Βρετανία... Παίκτες στη διεθνή σκακιέρα που εμπλέκονται άμεσα ή έμμεσα, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο, στον αιματηρό συριακό εμφύλιο, που μαίνεται ανεξέλεγκτος εδώ και τέσσερα χρόνια και κινδυνεύει να εξελιχθεί σε σοβαρή περιφερειακή σύγκρουση. Έναν πόλεμο που, βοηθούμενος από τη συγκυρία των αναταραχών στον αραβικό κόσμο, έφερε στα σύνορα της Ευρώπης το μεγαλύτερο προσφυγικό κύμα μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο Άσαντ δεν χάνει τον πόλεμο αλλά ούτε και τον κερδίζει. Το ίδιο και η "αντιπολίτευση", οι προσπάθειές της να ανατρέψει το καθεστώς έχουν βαλτώσει. Για την ώρα, νικητές είναι οι τζιχαντιστές, προελαύνουν σε μια καθημαγμένη χώρα και αποκτούν τον έλεγχο εδαφών και στρατηγικών εγκαταστάσεων. Μόλις την περασμένη εβδομάδα κατάφεραν μια ακόμα νίκη. Έπεσε στα χέρια τους η αεροπορική βάση της επαρχίας Ιντλίμπ ύστερα από σκληρή πολιορκία δύο χρόνων. Μπροστά σε μια συντονισμένη επίθεσή τους και με την κόπωση της μακρόχρονης υπεράσπισης να τους έχει καταβάλει, οι μαχητές του Άσαντ υποχώρησαν.
Μήπως αυτή η ήττα προϊδεάζει για το τι έπεται; Ίσως. Οι τελευταίες δυσμενείς εξελίξεις για το καθεστώς εξηγούν ώς ένα σημείο την ενεργότερη εμπλοκή της Ρωσίας σε αυτό το κουβάρι. Στρατιωτικοί "σύμβουλοι" και ρωσικά όπλα καταφθάνουν στη Δαμασκό με πλοία και αεροπλάνα, κάτι που επιβεβαιώνει πλέον η ίδια η Μόσχα, παρά το ότι ο Άσαντ το αρνείται προσπαθώντας να δείξει ότι στέκεται ακόμα όρθιος μετά από τέσσερα χρόνια σκληρού πολέμου.
Κάποιοι μιλούν και για "φρουρούς της επανάστασης" από το Ιράν που πολεμούν στο πλευρό του συριακού στρατού. Προφανώς οι τελευταίες ήττες του στα δύο μεγάλα μέτωπα όπου μάχεται ταυτόχρονα -κατά των τζιχαντιστών και της χρηματοδοτούμενης από τις ΗΠΑ ένοπλης αντιπολίτευσης- έχουν σημάνει συναγερμό στο στρατόπεδο των υποστηρικτών της Συρίας, πιθανός διαμελισμός της οποίας θα καταφέρει καίριο πλήγμα στα μακρόπνοα συμφέροντά τους.
ΝΑΤΟϊκή σφήνα
Η ΝΑΤΟϊκή αναστάτωση από τη ρωσική ανάμιξη στον συριακό εμφύλιο ήταν αναμενόμενη καθώς περιπλέκει τα δυτικά σχέδια. Σημείο αναφοράς τους είναι πάντα η απομάκρυνση του Άσαντ από την εξουσία και η ενεργός παρέμβαση της Μόσχας απομακρύνει αυτό τον στόχο. Δεν είναι απίθανο άλλωστε ο Πούτιν να θέλει να παίξει με τα νεύρα των δυτικών σε ένα πολύ δύσκολο γι' αυτούς τερέν, από κάθε άποψη, στρατιωτικά και διπλωματικά, ενώ σχεδόν όλες οι προοπτικές για πολιτική λύση δείχνουν να έχουν εξανεμιστεί από τις άστοχες αρχικές επιλογές του δυτικού μετώπου στη συριακή κρίση.
Οι αναφορές για αυξανόμενη στρατιωτική δραστηριότητα της Ρωσίας στη Συρία είναι «λόγος ανησυχίας», είπε την Πέμπτη ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Γενς Στόλτενμπεργκ σε επίσκεψή του στην Πράγα, προσθέτοντας πως η ρωσική ανάμειξη «δεν θα συνεισφέρει στον τερματισμό των συγκρούσεων». Με δεδομένη την επιθετική ρητορική απέναντι στα περισσότερα καταρρέοντα καθεστώτα της Μέσης Ανατολής, η υποστήριξη που εξέφρασε ο ΝΑΤΟϊκός γραμματέας «σε όλες τις προσπάθειες για εξεύρεση πολιτικής λύσης στον πόλεμο στη Συρία» αποτέλεσε ένα ξάφνιασμα, ωστόσο δεν παύει να μαρτυρά το γενικότερο αίσθημα αμηχανίας και αδιεξόδου που κυριαρχεί στο δυτικό μπλοκ.
Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Γάλλος υπουργός Εξωτερικών Λοράν Φαμπιούς δήλωσε πως οι αναφορές για την αποστολή ρωσικών στρατευμάτων προς ενίσχυση του προέδρου Μπασάρ αλ Άσαντ έκαναν «πιο περίπλοκη την εξεύρεση πολιτικής λύσης στη Συρία» και πως ο ΟΗΕ θα πρέπει να αναλάβει πάλι δράση. «Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ που θα συγκληθεί στα τέλη Σεπτεμβρίου μπορεί να αποτελέσει το μέρος για να συζητήσουμε μια πολιτική μετάβαση, αλλά η κατάσταση έγινε πιο περίπλοκη από το γεγονός ότι η Ρωσία μπορεί να έχει στείλει νέα στρατεύματα εκεί», είπε ο Φαμπιούς.
Αμηχανία
Είναι φανερό ότι η αμηχανία και η σύγχυση για το τι θα γίνει με τον Άσαντ και το συριακό σφαγείο πολλαπλασιάζονται στο δυτικό στρατόπεδο. Κι η αιτία δεν είναι αυτή τη φορά οι μαζικές, υστερικές, υποκριτικές εκκλήσεις γερακιών και «ευαίσθητων» ΜΜΕ για την ανάγκη «ανθρωπιστικής επέμβασης» αλλά το προσφυγικό κύμα που εισβάλλει στην Ευρώπη. Με την πίεση και τη δυσφορία για την αποτυχία της μεταναστευτικής πολιτικής της Ε.Ε. να φουντώνουν από θεσμούς και πολίτες, κυρίως όμως με την απειλή ενός νέου σχίσματος Ανατολής - Δύσης μέσα στο ευρω-οικοδόμημα (που θα βάλει σε κίνδυνο οικονομικά και άλλα αλισβερίσια), εξαιτίας της άρνησης των «ανατολικών» να δεχθούν τις ποσοστώσεις στην κατανομή προσφύγων, κάποιοι «διορατικοί» έχουν ήδη αρχίσει να προπαγανδίζουν ανοιχτά την αντιμετώπιση του προβλήματος από τη ρίζα του...
Μετά τις πρώτες «αναγνωριστικές» πτήσεις γαλλικών μαχητικών πάνω από τη Συρία που διέταξε στις αρχές της περασμένης εβδομάδας ο Φρανσουά Ολάντ, ο Γάλλος πρωθυπουργός Μανουέλ Βαλς βγήκε την Πέμπτη στο CNN και προανήγγειλε την έναρξη αεροπορικών επιδρομών στη συριακή επικράτεια από τη Γαλλία. Όπως διευκρίνισε, θα απευθυνθεί την Τρίτη στην Εθνοσυνέλευση και θα ζητήσει την έγκρισή της για αεροπορικά πλήγματα. Ο Βαλς ήταν σαφής: «Εμείς (η Ευρώπη) δεν πρόκειται να δεχθούμε 4 ή 5 εκατομμύρια πρόσφυγες, έτσι λοιπόν το πρόβλημα πρέπει να αντιμετωπιστεί στη ρίζα του. Το να απαλλαγούμε από τον Άσαντ και να εκδιώξουμε το Ισλαμικό Κράτος είναι ο μόνος τρόπος για να ανακόψουμε τη ροή προσφύγων προς την Ευρώπη», τόνισε. Υπενθυμίζεται ότι η Γαλλία ήταν η πρώτη δυτική χώρα που προσχώρησε στην καθοδηγούμενη από τις ΗΠΑ εκστρατεία κατά του ΙΚ στο Ιράκ.
Γρίφος
Ανάλογα σχόλια έκανε στο Λονδίνο και ο Κάμερον, τονίζοντας πως ο Άσαντ και οι τζιχαντιστές του ISIS πρέπει να ηττηθούν κατά κράτος από «από μια σαρωτική στρατιωτική δύναμη». Ήταν η πιο ξεκάθαρη μέχρι σήμερα δήλωσή του υπέρ της εμπλοκής της Βρετανίας σε μια ακόμα πολεμική περιπέτεια στη Μέση Ανατολή.
«Θα κάνουμε ό,τι είναι δυνατόν ως ηθικό και ανθρωπιστικό έθνος για τους πρόσφυγες, αλλά οφείλουμε να ενταχθούμε στη διεθνή συμμαχία που λέει ότι η Συρία πρέπει να έχει μια κυβέρνηση που μπορεί να φροντίσει τον λαό της. Ο Άσαντ πρέπει να φύγει, το Ισλαμικό Κράτος πρέπει να φύγει, και οι στόχοι αυτοί δεν απαιτούν μόνον ανθρωπιστική βοήθεια, χρήματα και διπλωματία, αλλά και τη χρήση σαρωτικής στρατιωτικής ισχύος», τόνισε ο Κάμερον.
Τώρα, το πώς θα υλοποιηθούν τα σχέδια του αγγλο-γαλλικού «άξονα» εν μέσω μια χαοτικής κατάστασης παραμένει ένας μεγάλος γρίφος -κάτι σαν τον τετραγωνισμό του κύκλου- με δεδομένη την στρατιωτική παρουσία της Μόσχας στη Συρία και την όλο και πιο φανερή στήριξη που παρέχει στον Άσαντ. Με ποιο πρόσχημα άραγε θα βομβαρδιστούν θέσεις του συριακού στρατού όταν ο εκπρόσωπος του Πούτιν, Ντμίτρι Πέσκοφ, μόλις προχθές ξεκαθάρισε προς κάθε κατεύθυνση πως «η μόνη δύναμη που είναι ικανή να αντισταθεί στο Ισλαμικό Κράτος είναι οι συριακές ένοπλες δυνάμεις";
