Του Μιχάλη ΤΡΙΚΚΑ
Γενική πρόβα μιας νέας στρατιωτικής συμμαχίας, που συγκροτήθηκε με στόχο να αντιμετωπίζει τις πολυάριθμες "ασύμμετρες απειλές" τις οποίες δημιούργησε η Αραβική Άνοιξη σε μια έκταση που ξεκινά από τις ακτές του Ατλαντικού και φτάνει ώς τον Ινδικό Ωκεανό, φαίνεται να αποτελεί η επέμβαση στην Υεμένη.
Στην τελευταία σύνοδό τους στο αιγυπτιακό θέρετρο του Σαρμ ελ Σέιχ, τα μέλη του Αραβικού Συνδέσμου αποφάσισαν τη συγκρότηση, μέσα στους επόμενους μήνες, μιας πολυεθνούς στρατιωτικής δύναμης υπεύθυνης για την αντιμετώπιση περιφερειακών απειλών για την ασφάλειά τους.
Όπως ανακοίνωσε ο οικοδεσπότης της συνάντησης, ο πρώην στρατηγός και νυν πρόεδρος της Αιγύπτου, Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι, η δύναμη θα αποτελείται αρχικά από περίπου 40.000 άνδρες επίλεκτων δυνάμεων με ελαφρύ οπλισμό και θα υποστηρίζεται από στρατιωτικά αεροσκάφη, πολεμικά πλοία και τεθωρακισμένα. Το γενικό αρχηγείο της θα βρίσκεται στο Κάιρο ή στο Ριάντ.
Θα είναι αυτή η δύναμη που θα κληθεί να επέμβει -στην περίπτωση που αποφασιστεί κάτι τέτοιο- με χερσαίες δυνάμεις στην Υεμένη με στόχο να συντρίψει τους σιίτες αντάρτες Χούτι και να επαναφέρει στην εξουσία τον εκλεκτό της Σαουδικής Αραβίας, Αμπντ Ραμπού Χάντι. Οι δύο υπερδυνάμεις του σουνιτικού Ισλάμ, η Αίγυπτος και η Σαουδική Αραβία -που αντιστοίχως διαθέτουν τον μεγαλύτερο στρατό και τον μεγαλύτερο πλούτο στον αραβικό κόσμο-, αποτελούν τους εμπνευστές και τις κινητήριες δυνάμεις του σχεδίου.
Φυσικά, το σχέδιο έχει εξασφαλίσει και την υποστήριξη των ΗΠΑ που αποτελούν βασικό σύμμαχο και των δύο χωρών. Ο υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ Ας Κάρτερ χαιρέτισε τη συγκρότηση του νέου οργανισμού σημειώνοντας ότι η "προθυμία" των μελών του Αραβικού Συνδέσμου "να εντείνουν τις προσπάθειές τους και να αναλάβουν περισσότερη δράση για την αποκατάσταση της σταθερότητας στη Μέση Ανατολή αποτελεί κάτι το ιδιαίτερα θετικό".
Συμμαχία κατά του Ιράν
Αν και ο νέος σχηματισμός αποκαλείται ήδη από τον διεθνή Τύπο "αραβικό ΝΑΤΟ", υπάρχει μια ουσιαστική διαφορά με το πρωτότυπο. Αναλαμβάνοντας τον ρόλο της αντιμετώπισης ασύμμετρων απειλών και της καταπολέμησης μη κρατικών παραγόντων, όπως οι αντάρτες Χούτι και οι τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους, η νέα συμμαχία έχει κατεξοχήν επιθετικό προσανατολισμό. Δεν υπερασπίζεται τα μέλη της από τυχόν εισβολές αλλά εισβάλει η ίδια σε χώρες που κρίνεται ότι απειλούνται από κάποιου είδους αναταραχή.
Το δεύτερο βασικό πρόβλημα είναι ότι πρόκειται για συμμαχία που απροκάλυπτα στρέφεται κατά του Ιράν. Ολες οι δυνάμεις που σήμερα βομβαρδίζουν την Υεμένη έχουν σουνιτική ηγεσία. Και το ίδιο ισχύει και για όλες τις χώρες που στηρίζουν την επέμβαση χωρίς να αποκλείουν το ενδεχόμενο να αποστείλουν μελλοντικά και στρατεύματα - χώρες όπως το Μαρόκο και το Πακιστάν.
Η αναγγελία της συμμαχίας συνέπεσε, διόλου τυχαία, με την τελική φάση των διαπραγματεύσεων μεταξύ Δύσης και Ιράν. Είναι δεδομένο ότι μια συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης θα έβαζε σε εντελώς νέες βάσεις τις σχέσεις μεταξύ των δύο πλευρών. Η ανησυχία του Ριάντ απέναντι στις εξελίξεις αυξήθηκε ακόμη περισσότερο από την ντε φάκτο συνεργασίας Τεχεράνης - Ουάσιγκτον στο θέμα του Ιράκ.
Οι σιιτικές και φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές απελευθέρωσαν αυτή την εβδομάδα το Τικρίτ από τους τζιχαντιστές του Ισλαμικού Κράτους έχοντας την υποστήριξη της αμερικανικής πολεμικής αεροπορίας. Ανάλογο πεδίο συνεργασίας υπάρχει και στο Αφγανιστάν μετά την ολοκλήρωση της αποχώρησης των αμερικανικών στρατευμάτων.
Η επέμβαση της Υεμένης αποτέλεσε επομένως επίδειξη δύναμης της Σαουδικής Αραβίας προς πάσα κατεύθυνση. Είναι όμως κίνηση που εγκυμονεί τρομακτικούς κινδύνους. Δεν είναι μόνο το γεγονός ότι μετά το Ιράκ και τη Συρία και η σύγκρουση στην Υεμένη παίρνει τον χαρακτήρα αναμέτρησης μεταξύ σουνιτών και σιιτών. Η συγκρότηση της νέας συμμαχίας απειλεί να διχάσει ακόμη περισσότερο τον αραβικό κόσμο. Στον πάντοτε "εύφλεκτο" Λίβανο, ο πρώην πρωθυπουργός Σαάντ Χαρίρι, κάτοχος σαουδαραβικής υπηκοότητας, έσπευσε να συγχαρεί τον βασιλιά Σαλμάν για την "γενναία και σοφή" απόφασή του να επέμβει. Στην άλλη πλευρά, η σιιτική Χεζμπολάχ αποκάλεσε την επέμβαση "απερίσκεπτο εγχείρημα". Δεν ήταν τυχαία διατύπωση, αφού με τον ίδιο τρόπο το Ριάντ είχε σχολιάσει την απαγωγή τριών Ισραηλινών από τη σιιτική οργάνωση το 2006, κίνηση που τελικά οδήγησε στην ισραηλινή εισβολή του ίδιου χρόνου.
Η προηγούμενη επέμβαση
Γιατί όμως απερίσκεπτη; Η επέμβαση στην Υεμένη και η συγκρότηση του "αραβικού ΝΑΤΟ" εντάσσονται στην προσπάθεια του Ριάντ να αποδείξει ότι, εκτός από οικονομική δύναμη, διαθέτει και την απαραίτητη στρατιωτική πυγμή ενώ έχει τη δυνατότητα να λειτουργήσει και ως πόλος συσπείρωσης του σουνιτικού Ισλάμ. Υπάρχει όμως και το παρελθόν. Η Σαουδική Αραβία είχε επέμβει στην Υεμένη και τη δεκαετία του '70 για να στηρίξει τη βασιλική οικογένεια απέναντι στους αντιμοναρχικούς που τότε υποστηρίζονταν από την Αίγυπτο του Νάσερ. Η επέμβαση κατέληξε στην επικράτηση των δημοκρατικών και στην ταπεινωτική ήττα του Ριάντ.
Σήμερα, οι στρατηγοί του Καΐρου βρίσκονται στο πλευρό του τραπεζίτη τους. Και από κοινού βομβαρδίζουν δικαίους και αδίκους -εκατοντάδες άμαχοι έχουν ήδη χάσει τη ζωή τους, με τους Σαουδάραβες να υιοθετούν τη ΝΑΤΟϊκή ορολογία των "παράπλευρων απωλειών"- στην προσπάθεια τους να συντρίψουν το ανταρτικό κίνημα των Χούτι. Ένα κίνημα που υποτίθεται ότι υποστηρίζεται από την Τεχεράνη.
Όλα δείχνουν όμως ότι οι βομβαρδισμοί δεν θα επαρκέσουν για να απομακρύνουν τους Χούτι από τη Σαναά και το Άντεν και πιθανότατα να χρειαστεί χερσαία επέμβαση. Θα φτάσει όμως η Αίγυπτος μέχρι εκεί μόνο και μόνο για να αποκαταστήσει το γόητρο της βασιλικής οικογένειας των Σαούντ; Ή θα αφήσει τη Σαουδική Αραβία να σηκώσει μόνη το βάρος μιας εισβολής σε μια χώρα που, παρά το σχετικά μικρό μέγεθος της, διαθέτει 26 εκατομμύρια κατοίκους και ακόμη περισσότερα όπλα που έχουν βρεθεί εκεί εξαιτίας της ιδιαίτερα ταραγμένης ιστορίας της;
