Γιατί τόσος ντόρος για το νερό; Γιατί τόσοι ξεσηκωμοί παντού; Αμερική, Γαλλία, Ελλάδα. Γιατί οι Ιρλανδοί είναι μια βδομάδα τώρα στους δρόμους ξεσπώντας τη συσσωρευμένη οργή τους για το Μνημόνιο και την άγρια λιτότητα στο κυβερνητικό χαράτσι για το νερό; Ένα χαράτσι που πυροδότησε τη μεγαλύτερη και μαχητικότερη αντιμνημονιακή κινητοποίηση μέχρι σήμερα στη χώρα, απειλώντας με ανατροπή την κυβέρνηση. Η απάντηση δεν έρχεται από μακριά. Απέναντι, στη γειτονική Βρετανία, ξέρουν πολύ καλά τι σημαίνει νερό-εμπόρευμα.
Απ' τη δεκαετία του '80 ήδη, στο αποκορύφωμα της θατσερικής λαίλαπας, η Βρετανία έγινε το πρώτο μεγάλο πειραματόζωο της Ευρώπης στην ιδιωτικοποίηση του φυσικού αγαθού, του ανθρώπινου δικαιώματος που λέγεται "νερό" (ούισκε στα κέλτικα) Τέτοια εποχή το 1989 τα κανάλια διαφήμιζαν μετοχές των εταιρειών ύδρευσης, προβάλλοντας ποιητικά πλάνα από ειδυλλιακές λίμνες στα Highlands. Σήμερα υπάρχουν στη χώρα 19 ιδιωτικές εταιρείες ύδρευσης - αποχέτευσης. Πέρσι, το 2013, τα συνολικά κέρδη τους έσπασαν τα ταμεία, αγγίζοντας τα 2,6 δισεκατομμύρια ευρώ! Οι φόροι που πλήρωσαν όλες μαζί μόλις που ξεπέρασαν τα 93 εκατομμύρια, δηλαδή το 3,57% των κερδών τους. Επτά απ' αυτές, μάλιστα, δεν πλήρωσαν καθόλου φόρους!
Όργιο
Οι Βρετανοί έχουν απηυδήσει με το όργιο που γίνεται στο νερό. Για πολλά νοικοκυριά ο λογαριασμός ύδρευσης είναι κάτι σαν προπομπός της επερχόμενης οικογενειακής χρεοκοπίας. Τα τέλη ύδρευσης έχουν αυξηθεί κατά 313% (!) από τότε που η Θάτσερ ιδιωτικοποίησε τις εταιρείες, πριν 25 χρόνια, διαφημίζοντας με τυμπανοκρουσίες τον "λαϊκό καπιταλισμό" της. Κι απ' το 2010, που οι Τόρηδες του Κάμερον ξαναήρθαν στην εξουσία, τα τιμολόγια αυξήθηκαν άλλο ένα 12,5%. Η ύδρευση και η αποχέτευση για ένα μέσο νοικοκυριό στη Βρετανία κοστίζουν σήμερα 500 ευρώ τον χρόνο.
Την ίδια ώρα, τα κέρδη των εταιρειών αυξάνονται σταθερά χρόνο με το χρόνο - όπως άλλωστε και οι φοροαπαλλαγές τους απ' τις κυβερνήσεις. Η μεγαλύτερη εταιρεία, η Thames Water, είχε κέρδη 2,27 δισεκατομμύρια ευρώ το διάστημα 2008-13. Απ' αυτά, μοίρασε στους μετόχους της σχεδόν 1,77 δισ. Δημοσιογραφικές πληροφορίες λένε πως ανάμεσα στους μεγαλομέτοχους της βρίσκονται "επενδυτικά" funds που ελέγχονται από τις κυβερνήσεις της Κίνας και του Κατάρ. Την ίδια περίοδο, πλήρωσε σε φόρους μόλις 2,9 εκατομμύρια, δηλαδή το 0,13% των κερδών της! Το 2013 ήταν μία από τις επτά εταιρείες που δεν πλήρωσε καθόλου φόρους λόγω απαλλαγής. Πέρυσι, απαίτησε την επιβολή ετήσιου χαρατσιού 36,5 ευρώ στα 14 εκατομμύρια των πελατών της με τη δικαιολογία ότι "υπέστη μείωση εσόδων μεγαλύτερη της αναμενόμενης λόγω του μη εξυπηρετούμενου χρέους των καταναλωτών". Σύμφωνα με έρευνα του Συμβουλίου Καταναλωτών Νερού, ένα στα επτά νοικοκυριά στην νοτιοανατολική Αγγλία δηλώνει αδυναμία να πληρώσει τους λογαριασμούς του νερού...
"Λυτρωτικά" χρέη
Ξέχωρα από αυτό, η Thames Water προχώρησε τον Απρίλιο σε νέα αύξηση των τιμολογίων της κατά 1,4%. Η δικαιολογία ήταν ότι χρειάζεται κεφάλαια για να αγοράσει γη για το νέο κέντρο επεξεργασίας λυμάτων που θα κατασκευάσει στο Λονδίνο. Από την ιδιωτικοποίησή της το 1989, η εταιρεία άλλαξε χέρια εκατό φορές για να καταλήξει το 2006 σε διεθνές κονσόρτσιουμ με επικεφαλής την αυστραλέζικη τράπεζα Macquarie. Πάντως, τα χρέη εκατομμυρίων που της φόρτωσαν τα πρώην αφεντικά της της βγήκαν σε καλό. Της επέτρεψαν να πληρώσει σχεδόν μηδενικό εταιρικό φόρο για τα τεράστια κέρδη που καρπώθηκε τα τελευταία πέντε χρόνια.
Οι Εργατικοί καταγγέλλουν ότι οι εταιρείες ύδρευσης "φορτώνονται" επίτηδες με χρέη, τα οποία παρουσιάζουν ως έξοδα για μελλοντικές επενδύσεις προκειμένου να τύχουν φοροαπαλλαγών. Τι κι αν Water UK, η ρυθμιστική αρχή για το νερό, επισημαίνει ότι "οι επιχειρήσεις ύδρευσης που επενδύουν στο μέλλον μπορούν να αναβάλουν, αλλά όχι να αποφύγουν, την καταβολή εταιρικών φόρων"; Η "μηχανή" δουλεύει καλά και στάζει χρήμα...
