Ρεπορτάζ: Κάκη Μπαλή
Στην παρθενική του εμφάνιση ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου πριν από μερικές εβδομάδες ο νέος πρόεδρος της Κομισιόν Ζαν Κλοντ Γιούνκερ είχε παρουσιάσει ως το μεγάλο στοίχημα της θητείας του ένα επενδυτικό σχέδιο 300 δισεκατομμυρίων ευρώ για να πάρει πάλι μπρος η μηχανή της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Αίφνης τα 300 έγιναν 315 δισ. Όχι επειδή οι κυβερνήσεις του ευρωπαϊκού Βορρά -αυτές που έχουν αφενός τα λεφτά, αφετέρου την εμμονή με τη λιτότητα- είδαν το φως το αληθινό, αλλά επειδή έτσι βγαίνει ο πολλαπλασιασμός. 21 επί 15 κάνει 315, και μόνο 21 είναι τα πραγματικά δισεκατομμύρια, τα οποία πιστεύει ότι μπορεί να κινητοποιήσει ο Γιούνκερ χωρίς να χαλάσει τις καρδιές των Βορείων.
Αυτά τα χρήματα, 15 δισεκατομμύρια από κοινοτικά κονδύλια κι άλλα 6 από την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, θα μοχλευθούν, θα αυγατίσουν 15 φορές, -«εμείς ξέρουμε ότι είναι άνετα εφικτό κάτι τέτοιο» είπε ο πρόεδρος της ΕΤΕπ Βέρνερ Χόιερ- και θα επενδυθούν σε έργα την περίοδο 2015-2017.
Μάλιστα ο Γιούνκερ παρουσίασε το σχέδιό του περίπου ως «ιστορικό», και δη μια μέρα πριν αντιμετωπίσει την πρόταση μομφής εναντίον του από την ακροδεξιά και ευρωσκεπτικιστική πτέρυγα του Ευρωκοινοβουλίου για το σκάνδαλο φοροαποφυγής των μεγάλων εταιρειών μέσω Λουξεμβούργου.
Τη μομφή τελικά τη γλίτωσε χθες, όπως ήταν αναμενόμενο - με 101 ψήφους υπέρ, 461 κατά και 88 αποχές- αλλά για τους Ευρωπαίους πολίτες, που βασανίζονται από την ανεργία και την ύφεση, η μεγάλη απογοήτευση ήρθε από τη μαγική εικόνα του «Invest in Europe».
Όσο ποιητικά και να το παρουσίασε ο Γιούνκερ -«το όραμά μου είναι να δω τα μικρά παιδιά, στη Θεσσαλονίκη για παράδειγμα, να μπαίνουν σε καινούργια σχολεία, όπου όλες οι αίθουσες είναι εξοπλισμένες με υπολογιστές» ήταν η περιγραφή της πρότασής του- δεν κατάφερε να πείσει ότι με τα 21 δισεκατομμύρια θα κάνει την υπέρβαση, θα πετύχει «την επανεκκίνηση της οικονομικής ανάπτυξης και τη μείωση της ανεργίας σε όλη την Ευρώπη».
Ούτε ήταν έτοιμος να παρουσιάσει την «ειδική διαδικασία και το πρόγραμμα βοηθείας προκειμένου οι επενδύσεις να φτάσουν εκεί όπου χρειάζονται περισσότερο». Όσο για την πρόθεση της Κομισιόν να φτιάξει έναν οδικό χάρτη, ώστε «να καταστεί η Ευρώπη πιο ελκυστική για τους επενδυτές και να αρθούν τα γραφειοκρατικά εμπόδια», δεν είναι καινούργια -και είναι δύσκολο να υλοποιηθεί όσο σύντομα χρειάζεται.
Παρ' όλα αυτά η Κομισιόν εκτιμά ότι το σχέδιό της -επενδύσεις στην ενέργεια, τις μεταφορές, τα ευρυζωνικά δίκτυα, την εκπαίδευση, την έρευνα και την καινοτομία- θα μπορούσε να προσθέσει στο ευρωπαϊκό ΑΕΠ 330 έως 410 δισεκατομμύρια ευρώ την επόμενη τριετία και να δημιουργήσει έως και 1,3 εκατομμύρια θέσεις εργασίας.
Οι αντιδράσεις
Ανακουφισμένη εμφανίστηκε με το σχέδιο Γιούνκερ η ευρωδεξιά, με τον πρόεδρο της ομάδας, Γερμανό χριστιανοκοινωνιστή Μάνφρεντ Βέρνερ να δηλώνει ότι «η κινητοποίηση των ιδιωτικών κεφαλαίων είναι προτιμότερη από τη δημιουργία νέων χρεών». Για τους Ευρωσοσιαλιστές πάλι τα λεφτά είναι λίγα, αλλά από το ολότελα... «Θα θέλαμε περισσότερα δημόσια κονδύλια, περισσότερες επενδύσεις, αλλά κι αυτό είναι ένα καλό σημείο εκκίνησης», είπε ο πρόεδρος της ομάδας τους, Τζιάνι Πιτέλα.
«Μόνο λόγια είναι το πακέτο» υποστήριξε η Ευρωαριστερά, διά του Δημήτρη Παπαδημούλη, ο οποίος επισήμανε ότι «δεν υπάρχει ούτε ένα ευρώ από νέα κεφάλαια, και είχατε υποσχεθεί ότι θα δημιουργήσετε κάποιου είδους μόχλευση που θα πολλαπλασίαζε τα κεφάλαια επί 15. Σε αυτούς τους καιρούς της στασιμότητας και της ύφεσης στην Ευρωζώνη δεν υπάρχει ούτε ένας οικονομολόγος στον κόσμο που θα το πίστευε αυτό».
Μάλιστα, ο Παπαδημούλης δεν αγνόησε την εισαγωγική ατάκα του Γιούνκερ για τα παιδιά από τη Θεσσαλονίκη και τον κατηγόρησε ότι «είναι η δική σας πολιτική με την τρόικα που έχει προκαλέσει ύφεση 25%, ανεργία 30% και ανθρωπιστική κρίση. Το περίφημο πακέτο σας είναι business as usual, σε μια λογική γερμανοκρατούμενης Ευρώπης και σκληρής, μονόπλευρης λιτότητας».
Όσο για τους Φιλελεύθερους, υπογράμμισαν διά του προέδρου τους Γκι Φερχόφστατ ότι οι επενδύσεις πρέπει να συνοδεύονται κι από διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις. «Ίσως η μεταρρύθμιση της αγοράς εργασίας θα πρέπει να αποτελεί προϋπόθεση για τη λήψη κεφαλαίων» είπε.
ΕΚΤ: Έτοιμη να αγοράσει ομόλογα
Είναι εξηγήσιμο, λοιπόν, το γιατί οι αγορές αγνόησαν την Τετάρτη το «ιστορικό» σχέδιο του Γιούνκερ κι έδωσαν πολύ μεγαλύτερη σημασία στις δηλώσεις του αντιπροέδρου της ΕΚΤ Βίτορ Κονστάνσιο, ο οποίος έστειλε μέσω Λονδίνου ίσως το πιο ισχυρό μήνυμα μέχρι τώρα, ότι η κεντρική τράπεζα ετοιμάζεται να βάλει μπρος τις εκτυπωτικές μηχανές, ακόμη κι από την αρχή του νέου έτους, εάν αποφασίσει ότι χρειάζονται πιο επιθετικά μέτρα τόνωσης. Ο Κονστάνσιο είπε ότι η ΕΚΤ περιμένει τα μέτρα που έχει ήδη δρομολογήσει να οδηγήσουν σε αύξηση του μεγέθους του ισολογισμού της στα επίπεδα που είχε στις αρχές του 2012. Αυτό σημαίνει ένα τρισεκατομμύριο ευρώ.
«Εάν δεν γίνει αυτό, θα πρέπει να εξετάσουμε την αγορά και άλλων περιουσιακών στοιχείων, συμπεριλαμβανομένων των κρατικών ομολόγων στη δευτερογενή αγορά, την πιο ογκώδη και ρευστή αγορά για τους εν λόγω τίτλους. Θα είναι μια καθαρή απόφαση νομισματικής πολιτικής, εντός της εντολής μας και του νομικού πλαισίου».
