Η ερώτηση αρχικά τίθεται διαφορετικά: Μπορεί ο πρόεδρος της δημοκρατίας στη Γερμανία να επεμβαίνει στα εσωτερικά των κομμάτων; Μπορεί ο Γιόαχιμ Γκάουκ, ενώ είναι ακόμη ανοιχτές οι κάλπες του δημοψηφίσματος στο σοσιαλδημοκρατικό κόμμα της Θουριγγίας, για το εάν τα μέλη του θέλουν τη συμμετοχή σε μια κυβέρνηση συνασπισμού με επικεφαλής τον Μπόντο Ράμελο από την Αριστερά, να αναρωτιέται μεγαλοφώνως σε τηλεοπτική συνέντευξη εάν η Αριστερά είναι δημοκρατικό κόμμα; Για την ακρίβεια, εάν έχει ξεπεράσει το παρελθόν της, ως τρόπον τινά συνέχειας του κομμουνιστικού κόμματος της πρώην Ανατολικής Γερμανίας, «ώστε να μπορούμε σήμερα να την εμπιστευόμαστε πλήρως;».
Η παρέμβαση αυτή του Γκάουκ στα δημόσια πράγματα έχει ανάψει φωτιές στη Γερμανία, λίγες μέρες πριν από την 25η επέτειο από την πτώση του Τείχους του Βερολίνου. Κι έχει διχάσει το πολιτικό σύστημα, τον Τύπο, αλλά και τους πολίτες της χώρας, οι οποίοι μέχρι πριν από λίγες μέρες ελάχιστα ενδιαφέρονταν για τις διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης στη Θουριγγία, ένα σχετικά μικρό ανατολικό κρατίδιο.
Όμως, η ανάμιξη του Γκάουκ, ως μη όφειλε, ως «υπερκομματικού» εκπροσώπου της Γερμανίας προς τα έξω, έχει φέρει αίφνης τις διεργασίες στη Θουριγγία σε πρώτο πλάνο διά της... τεθλασμένης.
Να σημειωθεί ότι ο Γκάουκ, Ανατολικογερμανός πάστορας και ο πρώτος διευθυντής της υπηρεσίας που διαχειρίστηκε τους φακέλους της Stasi (της ανατολικογερμανικής ΚΥΠ) μετά τη γερμανική ενοποίηση, είχε κάνει σημαία του επί είκοσι χρόνια το θέμα της «αποκάλυψης των εγκλημάτων του ανατολικογερμανικού κομμουνιστικού καθεστώτος». Μάλιστα, ένας από τους λόγους που η καγκελάριος Μέρκελ δεν τον ήθελε για πρόεδρο της δημοκρατίας -τελικά πριν από δυόμισι χρόνια μετά την άδοξη πρόωρη παραίτηση δύο προέδρων, τον ψήφισε με μισή καρδιά- ήταν ότι ο Γκάουκ ήταν πάντοτε υπερβολικά παρεμβατικός, κάτι που δεν συνάδει με το αξίωμα.
«Δεν έκανε καλό στη δημοκρατία»
Και τώρα ξεπέρασε τα όρια -σε σημείο ώστε ακόμη και το συντηρητικό Spiegel να σχολιάζει ότι «δεν έκανε καλό στη δημοκρατία» με την παρέμβασή του στις διεργασίες για σχηματισμό κυβέρνησης στη Θουριγγία. Μάλιστα, μια σειρά συντηρητικές γερμανικές εφημερίδες βγήκαν να αποφανθούν ότι «το κόμμα της Αριστεράς δεν αποτελεί κίνδυνο για τη δημοκρατία», ενώ ακόμη και ο δεξιός Τύπος στην ανατολική Γερμανία υπενθύμισε ότι ο Μπόντο Ράμελο (δυτικογερμανός συνδικαλιστής που μετακόμισε πριν από 20 χρόνια στην ανατολικογερμανική Θουριγγία) καμία σχέση δεν έχει με το πάλαι ποτέ κομμουνιστικό κόμμα της DDR.
Οι αντιδράσεις των πολιτικών ήταν διχασμένες - και προσεκτικές στις διατυπώσεις τους. Μόνο κάποια στελέχη των Χριστιανοδημοκρατών βγήκαν να χειροκροτήσουν την παρέμβαση του Γκάουκ - με την καγκελάριο Μέρκελ να σιωπά. Ο άμεσα θιγόμενος Ράμελο αρνήθηκε να σχολιάσει τα λόγια του Γκάουκ, είπε ωστόσο ότι τον «μπερδεύει» ως χριστιανό το ότι ένας πάστορας μιλά έτσι για τους συνανθρώπους του.
Η επικεφαλής της κομματικής οργάνωσης της Αριστεράς στη Θουριγγία, Σουζάνε Χένινγκ - Βέλσο, δήλωσε ότι «και ο Γιόαχιμ Γκάουκ διαδήλωνε πριν από 25 χρόνια για ελεύθερες και δημοκρατικές εκλογές, θα πρέπει λοιπόν σήμερα να αποδεχτεί τη λαϊκή ετυμηγορία». Η συμπρόεδρος της Αριστεράς, Κάτια Κίπινγκ, ήταν πιο άμεση στην κριτική της: «Ένας πρόεδρος δεν μπορεί να μιλά έτσι».
Έξαλλοι είναι με τον Γκάουκ και οι Σοσιαλδημοκράτες, αν και κρατούν τους τόνους χαμηλά: «Η δύναμη του προέδρου είναι οι βαρυσήμαντες δηλώσεις του σε δύσκολα θέματα, πλην όμως, σε όσα αφορούν την καθημερινή πολιτική των κομμάτων, θα ήταν πιο σοφή η αυτοσυγκράτηση, αφού ο επικεφαλής του κράτους καλείται να σταθεί πάνω από τα κόμματα» δήλωσε ο αντιπρόεδρος του SPD, Ραλφ Στένγκερ. Ανάλογες ήταν και οι αντιδράσεις των Πρασίνων, οι οποίοι επίσης συμμετέχουν στις διαπραγματεύσεις για το σχηματισμό κυβέρνησης υπό τον Ράμελο στη Θουριγγία.
Την πιο σκληρή κριτική στον Γκάουκ, πάντως, την έκανε ένας από τους σημαντικότερους αντικαθεστωτικούς της πρώην DDR, ο θεολόγος Φρίντριχ Σορλέμερ, από τις σελίδες της συντηρητικής Frankfurter Allegemeine: «Αυτά να τα συζητούσε με τη γυναίκα του» είπε. «Ως πρόεδρος καλά θα κάνει να σιωπά. Το να αγνοεί τον αγώνα που έκανε το κόμμα της Αριστεράς να διαφοροποιηθεί από το παρελθόν και το να αφήνει να δημιουργείται η εντύπωση ότι υπάρχουν σήμερα στην Αριστερά άνθρωποι που θέλουν να επαναφέρουν το καθεστώς της καταπίεσης είναι εντελώς παράλογο, αν όχι άρρωστο». Και κατέληξε με περισσή ειρωνεία: «Το μόνο που μένει να πει είναι ότι 'έρχονται πάλι οι Ρώσοι'».
