Του Ουίλιαμ Γκραϊντερ
Μην εξαπατάστε από τη ρητορική του Λευκού Οίκου: οι ΗΠΑ μπαίνουν σε ακόμη έναν παρατεταμένο πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Θα ανήκει στον Μπάρακ Ομπάμα και ενδέχεται να ξεπεράσει τα όρια της θητείας του. Ο υπουργός Εξωτερικών Τζον Κέρι, μάλιστα, το υπαινίχθηκε. "Μπορεί να πάρει δύο χρόνια. Μπορεί και τρία. Είμαστε όμως αποφασισμένοι να προχωρήσουμε" υποσχέθηκε.
Στην πραγματικότητα, μπορεί να πάρει δέκα χρόνια ή ακόμη περισσότερο. Οι Αμερικανοί έχουν άλλωστε ξανακούσει αυτά τα τολμηρά και θαρραλέα λόγια που έχουν οδηγήσει σε μια εξαιρετικά δαπανηρή αποτυχία για τη χώρα και σε τρομακτικές απώλειες για την ανθρωπότητα.
Οι ΗΠΑ ξεκίνησαν τον πόλεμο στο Αφγανιστάν το 2001 και τελικά σκοπεύουν να αποσυρθούν το 2016 - κάνοντάς τον έτσι τον πιο μακροχρόνιο πόλεμο στην αμερικανική Ιστορία. Οι Ταλιμπάν, από την άλλη, παραμένουν εξίσου ισχυροί και απλώς περιμένουν την αποχώρηση των αμερικανικών στρατευμάτων.
Η Ουάσιγκτον εξαπέλυσε έναν απρόκλητο, επιθετικό πόλεμο στο Ιράκ το 2003, κατέκτησε τη χώρα και εγκατέστησε νέα κυβέρνηση. Ωστόσο, τα αμερικανικά στρατεύματα δεν αποσύρθηκαν παρά μόνο στο τέλος του 2011. Τώρα ο ιρακινός εμφύλιος αναζωπηρώθηκε σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα και σε ένα μέτωπο που απλώνεται μέχρι τον καταστροφικό γειτονικό εμφύλιο της Συρίας. Πρέπει να πολεμήσουμε, υποστηρίζει ο Ομπάμα. Λες και δεν μάθαμε τίποτε από τις αποτυχίες μας μετά την 11η Σεπτεμβρίου.
Αν οι Αμερικανοί μπορούσαν να ξεπεράσουν το επίπεδο της ρητορικής, ίσως να αναγνώριζαν ένα μοτίβο: κάθε φορά πέφτουμε στην παγίδα που οι ίδιοι στήνουμε. Όταν έληξε ο Ψυχρός Πόλεμος πριν από περίπου 25 χρόνια, οι Αμερικανοί πρόεδροι και πολιτικοί ανέλαβαν τον ρόλο ενός αναντικατάστατου Γολιάθ. Η Αμερική θα χρησιμοποιούσε τη συντριπτική στρατιωτική υπεροχή της για να διατηρήσει την παγκόσμια τάξη.
Στους Αμερικανούς αρέσει να βλέπουν τον εαυτό τους στον ρόλο του καλού, ωστόσο πολλοί άλλοι δεν συμμερίζονται αυτή την αντίληψη. Σε πολλούς οι ΗΠΑ μοιάζουν με έναν αλαζονικό τραμπούκο ή με το τελευταίο οχυρό της αποικιοκρατίας. Επιπλέον, η αντίληψη περί της τραυματισμένης αθωότητας της Αμερικής έχει βλαφτεί ανεπανόρθωτα από τις πολεμικές τακτικές τους και, κυρίως, από τον βασανισμό των αιχμαλώτων τους.
Η αποτυχία των αμερικανικών επεμβάσεων δεν είναι μόνο ηθική ωστόσο. Επειδή οι ένοπλες δυνάμεις μπορούν να βομβαρδίσουν οποιονδήποτε στον πλανήτη, η στρατηγική των ΗΠΑ βασίστηκε στην εσφαλμένη εντύπωση ότι μπορούν να κερδίσουν πολέμους στους οποίους οι μόνοι που θα σκοτώνονται θα είναι οι εχθροί. Ωστόσο, οι αντάρτες και οι τρομοκράτες κατάλαβαν εδώ και δεκαετίες ότι μπορούν να αποσταθεροποιήσουν τον Γολιάθ με σταθερά σοκ και εκπλήξεις. Το μεγαλύτερο από όλα τα σοκ ήταν φυσικά η 11η Σεπτεμβρίου, που έσπειρε βαθιά τον φόβο στις ΗΠΑ και προκαλεί ακόμη και σήμερα στις ελίτ σύγχυση και ανισορροπία.
Διαθέτουμε τα καλύτερα όπλα, όμως οι τζιχαντιστές γνωρίζουν ότι μπορούν να χάσουν στο πεδίο της μάχης και παρ' όλα αυτά να κερδίσουν τον πόλεμο. Αρκεί μόνο να προκαλέσουν αρκετή αιμορραγία στις ΗΠΑ μέχρι να κουραστούν και να αποχωρήσουν. Μια εναλλακτική για την υπερδύναμη είναι να προκαλέσουν την ολοκληρωτική καταστροφή του ασθενέστερου αντιπάλου. Είναι αυτό που επιχειρήσαμε στο Βιετνάμ. Η συντριπτική δύναμη πυρός, όμως, δεν μας έφερε την "έντιμη ειρήνη" που είχε υποσχεθεί ο Ρίτσαρντ Νίξον. Προκάλεσε διεθνή κατακραυγή, εκατομμύρια Βιετναμέζους νεκρούς και τελικά την αμερικανική ήττα.
Οι ασαφείς διαβεβαιώσεις του προέδρου Ομπάμα μπορεί να είναι ειλικρινείς αλλά αφήνουν πολύ χώρο σε αναθεωρήσεις και επανερμηνείες. Αν τα πράγματα δεν πάνε καλά στο Ιράκ, ο Ομπάμα θα ωθηθεί στην κλιμάκωση. Τα γεράκια τον πιέζουν ήδη να το κάνει. Πηγές του Λευκού Οίκου διαβεβαιώνουν ήδη τους δημοσιογράφους ότι θα βομβαρδίσουν και στόχους του Ισλαμικού Κράτους στη Συρία. Τι θα γίνει αν η εκστρατεία δεν αποδώσει; Ο πρόεδρος θα πιεστεί να στείλει περισσότερες δυνάμεις. Αν όχι πεζικό, τότε ειδικές δυνάμεις που θα διεξάγουν μυστικές επιχειρήσεις.
Ο αποκεφαλισμός των Αμερικανών δημοσιογράφων από τους φανατικούς του Ισλαμικού Κράτους μπορεί να ήταν αποτρόπαιος, αλλά δεν ήταν παράλογος. Οι τζιχαντιστές κατέγραψαν μια μεγάλη προπαγανδιστική νίκη στις 11 Σεπτεμβρίου, που με τη σειρά της οδήγησε σε μια δεκαετία εσφαλμένων πολέμων. Οι πρόσφατοι αποκεφαλισμοί έμοιαζαν στημένοι για να προκαλέσουν ανάλογη υστερία στην αμερικανική κοινή γνώμη, προσελκύοντας έτσι την Ουάσιγκτον σε ατέλειωτες συγκρούσεις που δεν μπορούν να κερδηθούν. Για ακόμη μια φορά, ο αμερικανικός λαός σπρώχνεται να ακολουθήσει τον πρόεδρο στο αδιέξοδο. Μην παραπλανείστε: ο λαός θα αλλάξει γνώμη όταν καταλάβει ότι πρόκειται για έναν διαρκή πόλεμο χωρίς σύνορα.
Η θέση μας γίνεται ακόμη πιο δύσκολη εξαιτίας του τρομακτικού πολεμικού μένους που χαρακτηρίζει τους διαμορφωτές της κοινής γνώμης. Ο Στίβεν Κοέν έχει παρατηρήσει με αφορμή την ουκρανική κρίση ότι τα αμερικανικά ΜΜΕ δεν λένε την αλήθεια για την αποτυχία της μεταψυχροπολεμικής πολιτικής μας. Δαιμονοποιούν τους αντιπάλους χωρίς ποτέ να αναφέρονται στις λογικές εναλλακτικές διεξόδους που υπάρχουν. Πώς όμως μπορούμε να τις μάθουμε αν κανείς σε θέση ισχύος δεν είναι διατεθειμένος να τις συζητήσει; Η Αμερική έχει ανάγκη από ένα αντιπολεμικό κίνημα που θα πει την αλήθεια και θα αντιμετωπίσει και θα εκθέσει τους προπαγανδιστές.
Είτε μας αρέσει είτε όχι, η ιδέα ενός μονοπολικού κόσμου της Ουάσιγκτον κατευθύνεται προς το καλάθι των αχρήστων, όπου και ανήκει. Η νέα εποχή θα απαιτήσει εξαιρετικά δύσκολες προσαρμογές μεταξύ των εθνών και μια ισχυρή δόση ταπεινοφροσύνης από τις ΗΠΑ. Αυτό δεν θα είναι αναγκαστικά τραγωδία. Μπορεί να αποδειχτεί ακόμη και απελευθερωτικό για τους Αμερικανούς. Αν εγκαταλείψουμε τις δαπανηρές και καταστροφικές πολεμικές περιπέτειες, η αμερικανική ιδέα της δημοκρατίας θα έχει μεγαλύτερες πιθανότητες να ανθήσει τόσο στο εξωτερικό όσο και στις ίδιες τις ΗΠΑ. Αν όμως αυτός ο εναλλακτικός δρόμος αγνοηθεί (πράγμα που φοβάμαι ότι θα γίνει τουλάχιστον αρχικά), το μέλλον μας θα είναι σκοτεινότερο. Αντιμετωπίζουμε τον κίνδυνο να παραφρονήσουμε από τον ίδιο μας τον μιλιταρισμό.
