του Ανδρέα Πετρόπουλου
Ευρύτατο κοινωνικό διάλογο με σχετική άνεση χρόνου για την προώθηση της ασφαλιστικής μεταρρύθμισης, που δεν θα περιλαμβάνει μειώσεις στις κύριες συντάξεις των ήδη συνταξιούχων, αλλά θα θέτει σε νέα βάση την αρχιτεκτονική του ασφαλιστικού, ξεκινάει η κυβέρνηση με στόχο να έχει καταθέσει έως τα μέσα Ιανουαρίου το επίμαχο νομοσχέδιο προς ψήφιση στη Βουλή.
Ήδη η διαδικασία ξεκίνησε την περασμένη εβδομάδα στην ΟΚΕ με τον υπουργό Εργασίας Γ. Κατρούγκαλο να καταθέτει ένα κείμενο γενικών αρχών το οποίο περιλαμβάνει οκτώ σημεία. Την ερχόμενη εβδομάδα οι κοινωνικοί εταίροι θα συζητήσουν επί των συγκεκριμένων αρχών καταθέτοντας τις δικές τους απόψεις.
Ταυτόχρονα η κυβέρνηση και το υπουργείο Εργασίας θα συνεχίσουν τις διαπραγματεύσεις με τους δανειστές με επίδικο αντικείμενο την εξεύρεση περίπου 700 εκατ. ευρώ προκειμένου να κλείσει το δημοσιονομικό κενό. Η κυβέρνηση επιδιώκει να μην υπάρξει καμιά οριζόντια μείωση συντάξεων και ταυτόχρονα δεσμεύεται να μην μειωθούν οι κύριες συντάξεις των ήδη συνταξιούχων, ενώ στις επικουρικές συντάξεις θα επιδιώξει αντικατάσταση της ρήτρας μηδενικού ελλείμματος, που θα σήμανει εξαέρωση των παροχών εντός τριετίας, με κανονισμό βιωσιμότητας.
Στην εισήγηση του υπουργού Εργασίας για τη μεταρρύθμιση του ασφαλιστικού περιλαμβάνονται οι ακόλουθες βασικές αρχές:
1. Το νέο ασφαλιστικό σύστημα θα είναι καθολικό, δημόσιο, αναδιανεμητικό, που θα πρέπει να υπερβαίνει δραστικά την οργανωτική και λειτουργική διάσπασή του, καθώς και τα αποσπασματικά και πελατειακά χαρακτηριστικά που το διέκριναν έως σήμερα, ώστε να εξασφαλίζει κοινωνική και διαγενεακή δικαιοσύνη
Όχι οριζόντιες μειώσεις, προστασία στις κύριες
2. Η αναγκαία δημοσιονομική προσαρμογή δεν θα προκύψει από νέες οριζόντιες μειώσεις, αλλά από τον εξορθολογισμό του συστήματος. Οι συντάξεις, και ιδίως οι κύριες, θα πρέπει να προστατευθούν από νέες μειώσεις.
3. Η σύνταξη θα αποτελεί το άθροισμα δύο τμημάτων: της εθνικής σύνταξης και της αναλογικής / ανταποδοτικής σύνταξης, υπό την εγγύηση του κράτους:
Η εθνική σύνταξη αποσκοπεί στην αντιμετώπιση της φτώχειας και του κοινωνικού αποκλεισμού και δεν χρηματοδοτείται από ασφαλιστικές εισφορές, αλλά απευθείας από τον κρατικό προϋπολογισμό. Δίνεται σε όλους όσοι έχουν τουλάχιστον 15 χρόνια ασφάλισης, χωρίς εισοδηματικά κριτήρια. Ισόποση με το 60% του ενδιαμέσου εισοδήματος, θα ανεβαίνει μαζί με το ΑΕΠ και τη βελτίωση της κατάστασης της οικονομίας. Ισοδυναμεί άρα με ρήτρα ανάπτυξης.
Το αναλογικό μέρος της σύνταξης αποσκοπεί στην εξασφάλιση αξιοπρεπούς επιπέδου διαβίωσης, όσο το δυνατόν εγγύτερα προς εκείνο που είχε ο εργαζόμενος κατά τη διάρκεια του εργασιακού του βίου και αντιστοιχεί στις ασφαλιστικές εισφορές που έχουν καταβληθεί στους φορείς κύριας ασφάλισης. Υπολογίζεται βάσει των συντάξιμων αποδοχών και του ποσοστού αναπλήρωσης, σύμφωνα με το διανεμητικό σύστημα προκαθορισμένων παροχών.
4. Τα ποσοστά αναπλήρωσης θα προσδιοριστούν στη βάση αναλογιστικής μελέτης με τη βοήθεια και της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILO), ώστε να εξασφαλίζουν αξιοπρεπείς συντάξεις και αναδιανομή υπέρ των φτωχότερων και πιο αδύναμων στρωμάτων.
Η ενοποίηση των ταμείων
5. Πλήρης οργανωτική και λειτουργική ενοποίηση του συστήματος, με σκοπό την ισότιμη αντιμετώπιση όλων των ασφαλισμένων, την εξοικονόμηση πόρων και την καθιέρωση απλών και διαφανών κανόνων που θα επιτρέπουν γρήγορη έκδοση των συντάξεων:
* Οργανωτική ενοποίηση όλων των ασφαλιστικών ταμείων σε έναν φορέα κύριας ασφάλισης, με ταυτόχρονη λειτουργική ενοποίηση των κανόνων παροχών συντάξεων και είσπραξης εισφορών. ΟΓΑ και ΝΑΤ παραμένουν αυτοτελή νομικά πρόσωπα για την άσκηση των μη συνταξιοδοτικών τους αρμοδιοτήτων.
* Ενιαίος υπολογισμός συντάξεων στη βάση των εξής τριών παραμέτρων: 1. Μισθός εργασιακού βίου (ή εισόδημα για ελεύθερους επαγγελματίες ή αγρότες. 2. Ενιαίο, ανά μισθολογική ή εισοδηματική κατηγορία, ποσοστό αναπλήρωσης. 3. Τα έτη ασφάλισης.
* Ενιαίος υπολογισμός εισφορών, βάσει του μισθού ή του εισοδήματος, για ελεύθερους επαγγελματίες και αγρότες.
Κανόνας βιωσιμότητας
Επικουρική Σύνταξη: Μοναδικός φορέας επικουρικής ασφάλισης το ΕΤΕΑ, υποκατάσταση της ρήτρας μηδενικού ελλείμματος με τον κανόνα βιωσιμότητας.
Ανακεφαλαιοποίηση του συστήματος μέσω: α) της αξιοποίησης των διαθεσίμων των ταμείων στο πλαίσιο ενός σύγχρονου, αξιόπιστου και διαφανούς πλαισίου, β) ενός ενιαίου συστήματος κοινωνικών πόρων, γ) της αξιοποίησης μέρους της κινητής και ακίνητης περιουσίας του Δημοσίου, η οποία θα πρέπει να θεωρείται και να αντιμετωπίζεται ως περιουσία των νέων γενεών.
8. Βελτίωση της εισπραξιμότητας των ασφαλιστικών εισφορών και δραστική αντιμετώπιση των ποικίλων εκδηλώσεων του φαινομένου της «μαύρης» εργασίας.
