Από τη φωνή της εξουσίας μέχρι τη φωνή της "Αυγής", μια ανάσα δρόμος. Στην κυριολεξία. Φαινομενικά τίποτα δεν μπορεί να συνδέει αυτές τις δύο φωνές. Επί της ουσίας όμως πρόκειται για τον ίδιο άνθρωπο, σκηνοθέτη και ηθοποιό, συμμέτοχο στην αριστερή σκέψη και "συνένοχο" στη διαφημιστική καμπάνια της εφημερίδας μας.
Ο Χρήστος Θάνος, είτε ως "φωνή" της εξουσίας στην επιτυχημένη και βραβευμένη από την UNESCO παράσταση "Interview" της ομάδας "Εμείς" που παρουσιάζεται για τρίτη χρονιά στο θέατρο Βικτώρια, είτε ως φωνή που προτρέπει για "μια αριστερή ματιά στην ενημέρωση" στα τηλεοπτικά σποτ της "Αυγής", σήμερα αποκαλύπτεται και αποκαλύπτει πως μία φωνή μπορεί να ενώσει τις λεπτές κόκκινες γραμμές που ενώνουν την εργασία, την τέχνη και την ενημέρωση.
Συνέντευξη στην Πόλυ Κρημνιώτη
* Για να γίνετε η φωνή της "Αυγής" περάσατε από interview;
Όχι, ευτυχώς. Επειδή δουλεύω στη μεταγλώττιση και τη διαφήμιση ως εκφωνητής νομίζω ότι αργά ή γρήγορα θα συναντιόμασταν, γιατί με την εφημερίδα μάς ενώνει το ιδεολογικό υπόβαθρο. Είμαι αναγνώστης της "Αυγής" από τα φοιτητικά μου χρόνια. Η αλήθεια είναι ότι δεν είχα φανταστεί ποτέ πως η φωνή μου μπορεί να γίνει εργαλείο για να προβληθεί η "Αυγή". Όταν μάλιστα συνέβη αυτό, σε μια περίοδο που αυτή η αριστερή ματιά ήταν πιο αναγκαία από ποτέ, μου έδωσε μεγάλη χαρά. Νιώθω μεγάλη ικανοποίηση που η φωνή μου μπορεί κατά κάποιον τρόπο να εκφράσει την "αριστερή ματιά στην ενημέρωση".
* Ποιο είναι το μυστικό της επιτυχίας του Interview, που παρουσιάζεται για τρίτη συνεχόμενη χρονιά στο "Βικτώρια";
Δεν είναι μυστικό. Οι ίδιοι οι θεατές της παράστασής μας λένε ότι βλέπουν κατά πολύ τον εαυτό τους μέσα στους ρόλους. Στην παράσταση παρουσιάζονται καταστάσεις τις οποίες όλοι μας, λίγο ή πολύ, τις έχουμε βιώσει. Παρακολουθούμε τη διαχρονική σύγκρουση ανάμεσα στην εξουσία και τους εξουσιαζόμενους, μέσω της σχέσης εργοδοσίας και εργαζομένων. Ωστόσο σε όλη την παράσταση, στην οποία προτάσσεται το κωμικό στοιχείο, υπάρχει μια έντονη αποστροφή στην ανακύκλωση της μιζέριας και της κατήφειας που κυριαρχεί τα τελευταία χρόνια στην κοινωνία μας.
Αυτός ο συνδυασμός φαίνεται πως αγγίζει ιδιαίτερα τους θεατές. Βέβαια, ένα θέμα σαν αυτό, τώρα πια που η δυσκολία έχει φέρει στο προσκήνιο τα μεγάλα ζητήματα της ζωής μας, τώρα που συζητούμε για την ανεργία, τα εργασιακά προβλήματα, τα προβλήματα επιβίωσης, τις κοινωνικές ανισότητες, προξενεί έντονο προβληματισμό. Οι θεατές δεν φεύγουν αμέσως μετά την παράσταση. Συζητούμε μαζί τους, πολλοί μάλιστα μας λένε, εκτός από τα προφανή, και για την ενοχή που αισθάνονται αμέσως μετά από το γέλιο που τους έχει προκληθεί αβίαστα. Είναι δυνατόν, μας λένε, να γελάμε με το ίδιο μας το δράμα; Η ζωή μας τα τελευταία χρόνια έχει καταντήσει μια ιλαροτραγωδία. Αυτή η καθημερινότητα, όμως, μπορεί να αλλάξει μονάχα αν επιμείνουμε να χαμογελάμε.
* Το χιούμορ μπορεί να υποκαταστήσει μια χαμένη θέση εργασίας;
Το χιούμορ όχι. Η απομυθοποίηση όμως του κάθε προβλήματος, η θετική δράση, η αντίδραση στην πτώση, η προσωπική ανάταση μπορούν να επιδράσουν καταλυτικά.
* Δεν φοβάστε τώρα με τη νέα κατάσταση μήπως το Interview χάσει την επικαιρότητά του;
Μακάρι να τη χάσει. Καλώς ή κακώς, όμως, τουλάχιστον για όσο διάστημα παραμένουν ενεργά τα δίπολα εργοδότης - εργαζόμενος, κεφάλαιο - πολίτης, και σε ό,τι αφορά το Interview "φωνή" (εξουσία) - υποψήφιοι (εξουσιαζόμενοι) τέτοιου είδους παραστάσεις, αν μη τι άλλο, δίνουν αφορμές για προβληματισμό γύρω από αυτά τα κεφαλαιώδη ζητήματα. Μακάρι ο προβληματισμός αυτός να εξελιχθεί σε δράση. Πάντα με βασανίζει το κατά πόσον η τέχνη είναι ικανή να παρακινήσει την κοινωνία και αν η ίδια η κοινωνία είναι ικανή να παρακινηθεί από την τέχνη.
* Μέσα σ' αυτή τη δύσκολη περίοδο, η σχέση του κοινού με τη θεατρική διαδικασία έχει αλλάξει; Ποια είναι η δική σας εμπειρία;
Σε αντίστοιχες περιόδους θεωρώ ότι οι άνθρωποι εμβαθύνουμε περισσότερο, ανακαλύπτουμε πιο πολύ την ουσία της ύπαρξής μας και μαθαίνουμε να εστιάζουμε στον ίδιο τον άνθρωπο. Αυτό μόνο θετικά μπορεί να επιδράσει στον πολιτισμό και στη σχέση όποιου έρχεται σε επαφή μαζί του. Στο θέατρο μάλιστα, όπου ο θεατής συνυπάρχει στον ίδιο χώρο με την πολιτιστική δράση, το φαινόμενο αυτό είναι πιο εμφανές, πιο ξεκάθαρο.
Δεν είναι τυχαίο ότι οι εναλλακτικοί τρόποι παραγωγής και προβολής των καλλιτεχνικών δράσεων που στηρίζονται σε μια συμμετοχική διαδικασία διαρκώς αυξάνονται και ότι οι θεατές δείχνουν όλο και μεγαλύτερη εμπιστοσύνη.
Η ομάδα μας "Εμείς" για παράδειγμα, θεωρώντας ότι ο πολιτισμός δεν είναι πολυτέλεια και ότι κάθε άνθρωπος πρέπει να έχει πρόσβαση σ' αυτόν, αποφασίσαμε να λειτουργούμε με τη λογική της προαιρετικής συνεισφοράς κατά την έξοδο από την παράσταση. Το γεγονός ότι συνεχίζουμε για τρίτη χρονιά την ίδια παράσταση αποδεικνύει ότι οι θεατές στηρίζουν και το "Interview", αλλά και το συγκεκριμένο εγχείρημα. Η οικονομική δυσπραγία μας έχει κάνει όλους πολύ πιο προσεκτικούς και πιο επιλεκτικούς.
Στο θέατρο το βλέπεις ξεκάθαρα. Δεν αρκεί μια καλή διαφήμιση στην τηλεόραση ή στα έντυπα για να γεμίσει η πλατεία. Ευτυχώς έχει αρχίσει να λειτουργεί ξανά το "από στόμα σε στόμα". Είναι μια πιο υγιής συνθήκη απ' αυτή που είχαμε συνηθίσει τα προηγούμενα χρόνια.
* Υπ' αυτή τη συνθήκη παρατηρείτε αλλαγές και στον τρόπο που λειτουργεί ένα μέρος της θεατρικής κοινότητας;
Έστω και από ανάγκη έχουμε αρχίσει να λειτουργούμε πιο πρακτικά και πιο ουσιαστικά. Στο κάτω - κάτω δεν έχουμε και τίποτα να χάσουμε και αυτό μας φέρνει πιο κοντά. Το γεγονός ότι δεν δουλεύουμε για κάποιον, αλλά δουλεύουμε για εμάς και ο ένας για τον άλλον, το γεγονός ότι το εισιτήριο δεν είναι αναγκαία συνθήκη προκειμένου να παρακολουθήσει κανείς την παράστασή μας, μας δίνει τη δυνατότητα να επικοινωνούμε και μεταξύ μας, αλλά και με τους θεατές σε μια άλλη βάση, πιο ανθρώπινη, πιο συμμετοχική, πιο αλληλέγγυα έχοντας πάντα στόχο το υψηλό αισθητικό αποτέλεσμα.
Ως ομάδα αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε σε μια διαδικασία διεύρυνσης και απεύθυνσης σε όλο το καλλιτεχνικό φάσμα. Προσπαθούμε να λειτουργήσουμε ως ένας πυρήνας, ο οποίος να προσελκύει καλλιτέχνες και δημιουργούς που επιθυμούν αφ' ενός να βρουν τους ανθρώπους, τους τρόπους και τα εργαλεία που θα τους βοηθήσουν να πραγματοποιήσουν το έργο τους και αφ' ετέρου να είναι διατεθειμένοι να προσφέρουν από τη μεριά τους τις δικές τους γνώσεις και δεξιότητες σε όποιο από τα μέλη το έχει ανάγκη.
Η σκέψη αυτή προϋπήρχε, άρχισε όμως να πραγματοποιείται σχεδόν από μόνη της, όταν κάποιοι θεατές μας προσφέρθηκαν να μας βοηθήσουν σε τομείς τους οποίους αδυνατούσαμε να υλοποιήσουμε.
Η Κατερίνα, όταν είδε παράσταση, προσφέρθηκε να αναλάβει όλη τη γραφιστική δουλειά της ομάδας, η Ερατώ με δύο φίλους της βιντεοσκόπησε την παράσταση και έφτιαξε το τρέιλερ, ενώ ο Βασίλης προσφέρθηκε να στήσει την ιστοσελίδα της ομάδας. Εμείς ούτε τις γνώσεις είχαμε ούτε την οικονομική δυνατότητα για όλα αυτά. Τα παιδιά μας τα προσφέρουν αφιλοκερδώς ταυτόχρονα, όμως μπορούν να θεωρούν πλέον τους εαυτούς τους μέλη της ομάδας, η οποία θα τους βοηθήσει αντίστοιχα οποτεδήποτε το χρειαστούν.
* Κάπως έτσι το "Εμείς" βρίσκει υπόσταση;
Ακριβώς. Άλλωστε αυτή η περίοδος που ζούμε μας μαθαίνει αν μη τι άλλο ότι είμαστε κοινωνικά όντα και ότι με την αλληλεγγύη και την αυτοδιάθεση μπορούμε να σπάμε κάθε περιορισμό στη δημιουργική μας ανάγκη, αναδεικνύοντας πάντα την αισθητική και την ηθική μας.
"Interview", από την ομάδα "Εμείς"
Σκηνοθέτης: Χρήστος Θάνος
Ηθοποιοί: Σοφία Καψαμπέλη, Μαρία Ζερβού,
Σωτήρης Δούβρης, Βασίλης Τουρκομένης,
Χρίστος Παπαμιχαήλ, Χρήστος Θάνος
Θέατρο Βικτώρια
(Μαγνησίας 5 και 3ης Σεπτεμβρίου 119, τηλ. 210-8233125)
Παραστάσεις κάθε Παρασκευή και Σαββατοκύριακο στις 9.15
Είσοδος ελεύθερη, με προαιρετική συνεισφορά
