Όσο περνάνε οι μέρες μετά την κατάρριψη του επιβατικού αεροσκάφους πάνω από την ανατολική Ουκρανία τόσο πιο προβληματική γίνεται η στάση της Ευρώπης έναντι της ουκρανικής κρίσης. Ενώ επί πολλές εβδομάδες ο εμφύλιος στην Ουκρανία είχε περάσει στις μέσα σελίδες των ευρωπαϊκών εφημερίδων και οι περισσότερες ηγέτες της Ε.Ε. έπαιζαν… "καθυστερήσεις" έναντι των αμερικανικών πιέσεων για την επιβολή πιο αυστηρών κυρώσεων στη Ρωσία -την οποία και κατηγορούν ότι δεν κάνει τίποτε για να κόψει τη φόρα των αυτονομιστών στην ανατολική Ουκρανία-, η κατάρριψη του αεροσκάφους έφερε τον πόλεμο στα σπίτια των Ευρωπαίων. Για πρώτη φορά μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, η καλομαθημένη στην ειρήνη κεντρική Ευρώπη, μέτρησε 200 Ολλανδούς νεκρούς, ως παράπλευρη απώλεια ενός πολέμου. Ανυποψίαστους τουρίστες στην πλειονότητά τους. Η αίσθηση των πολιτών τους, ότι θα μπορούσε ο καθένας τους να είναι πάνω σ' αυτό το μοιραίο αεροπλάνο, υποχρεώνει τις περισσότερες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να είναι ιδιαίτερα προσεκτικές στον καταλογισμό ευθυνών -και παράλληλα προσπαθούν να παραμείνουν σχεδόν… αόρατες.
Το χορό τον σέρνουν οι αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες, που όλο λένε ότι θα παρουσιάσουν την αδιάσειστη απόδειξη ότι το αεροπλάνο το κατέρριψαν οι φιλορώσοι αυτονομιστές, με τη στήριξη της Ρωσίας, όχι «επίτηδες», αλλά «κατά λάθος», αλλά μέχρι την ώρα που γράφονται αυτές οι γραμμές δεν το έκαναν. Το ρωσικό υπουργείο Άμυνας, από την πλευρά του, ρίχνει την ευθύνη στην Ουκρανία, χωρίς κι αυτό να μπορεί μέχρι τώρα να παρουσιάσει αδιάσειστες αποδείξεις.
Κυρώσεις... λάιτ
Μπορεί και να μη μάθουμε ποτέ ποιος έριξε το αεροπλάνο, αλλά για την Ουάσιγκτον δεν υπάρχει αμφιβολία ότι την πολιτική ευθύνη την έχει η Μόσχα. Κι έχει βρει την ευκαιρία να πιέσει ακόμη περισσότερο την Ε.Ε. να απομονώσει οικονομικά τη Ρωσία. Στην τελευταία σύνοδο κορυφής της Ε.Ε. -που έγινε μια μέρα πριν από την κατάρριψη- οι «28» αποφάσισαν να εντείνουν τις κυρώσεις σε βάρος της Ρωσίας, χωρίς, ωστόσο, να τις κάνουν τόσο σκληρές όσο ήθελαν οι Αμερικανοί και οι Ανατολικοευρωπαίοι. Κι αυτό, διότι κυρίως η Γερμανία, η Γαλλία και η Ιταλία, αφενός φοβούνται το οικονομικό κόστος των κυρώσεων για τις ίδιες, αφετέρου δεν θέλουν να τα σπάσουν εντελώς με τη Μόσχα, αφού πιστεύουν ότι η αρχιτεκτονική ασφαλείας στην Ευρώπη δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς τους Ρώσους.
Για τις μεγάλες χώρες της Ε.Ε. η Ρωσία είναι ένας πολύ σημαντικός εμπορικός εταίρος, όχι μόνο στον τομέα της ενέργειας -ως εξαγωγέας- αλλά και στον τομέα της βιομηχανίας - ως εισαγωγέας. Και η κρίση στην Ουκρανία ήδη έχει αφήσει τα χνάρια της στην ευρωπαϊκή οικονομία, η οποία με τα χίλια ζόρια καταφέρνει να γλιτώνει από τα νύχια της ύφεσης.
Το πρόβλημα της εξάρτησης από το ρωσικό αέριο είναι μόνο μια παράμετρος του ευρωπαϊκού διλήμματος -και θα πάρει πολλά χρόνια η επιχείρηση απεξάρτησης που αναγγέλλει εδώ και χρόνια η Κομισιόν. Μια δεύτερη παράμετρο είδαμε προχθές, όταν η γαλλική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι θα τηρήσει το συμβόλαιό της με τη Ρωσία για την παράδοση μιας σύγχρονης πολεμικής φρεγάτας Mistral -και θα επανεξετάσει εάν θα παραδώσει και τη δεύτερη που έχουν παραγγείλει οι Ρώσοι, αλλά δεν έχει ακόμη κατασκευαστεί.
"Σκυλάκι του καναπέ"...
Μόλις λίγες εβδομάδες νωρίτερα, το αφεντικό της ναυαρχίδας της γερμανικής βιομηχανίας, της Siemens, είχε σπεύσει να επισκεφθεί το Κρεμλίνο, για να διαβεβαιώσει τον Βλαντίμιρ Πούτιν ότι τα συμβόλαια που τρέχουν θα τηρηθούν -κι είναι καλοδεχούμενα και τα επόμενα.
Είναι ενδιαφέρον ότι ο μόνος Ευρωπαίος ηγέτης που αμφισβήτησε ανοιχτά την κίνηση του Παρισιού ήταν ο Βρετανός Ντέιβιντ Κάμερον, που φαίνεται ότι συνεχίζει την παράδοση των προκατόχων του ως «σκυλάκι του καναπέ» του εκάστοτε Αμερικανού προέδρου. Άμεση ήταν η αντίδραση της γαλλικής κυβέρνησης, διά στόματος του υπουργού Εξωτερικών Λοράν Φαμπιούς, ο οποίος λίγο- πολύ είπε στη Βρετανία ότι δεν δικαιούται διά να ομιλεί, αφού από την πλευρά της φροντίζει να μην επιβάλει καμία επώδυνη για την ίδια κύρωση στη Μόσχα. Πράγματι, το περισσότερο χρήμα των Ρώσων ολιγαρχών συσσωρεύεται στο Λονδίνο και στον βρετανικό χρηματοπιστωτικό τομέα -αλλά οι Ρώσοι ολιγάρχες παραμένουν πολύφερνοι πελάτες στο Σίτι και μετά την κατάρριψη του αεροσκάφους.
Βέβαια, όσο κι αν ακούγεται κυνικό, θα ήταν πιο δύσκολο για τη γαλλική κυβέρνηση να υποστηρίξει ευθαρσώς ότι «τα συμβόλαια είναι συμβόλαια» εάν στα συντρίμμια του αεροσκάφους είχαν χάσει τη ζωή τους 200 Γάλλοι πολίτες αντί για 200 Ολλανδούς. Ακόμη κι αν στο τέλος αποδειχθεί ότι δεν έφταιγε ούτε εμμέσως η Μόσχα για την κατάρριψη.
