Στη γεμάτη κόσμο αίθουσα, έχει πέσει βαθύ σκοτάδι. Οι παριστάμενοι κρατούν την ανάσα τους. Αίφνης μια σειρά από νέον στήλες περιστοιχιζόμενες από δυνατούς προβολείς και πίδακες φωτός αποκαλύπτουν την ψιλόλιγνη φιγούρα ενός άνδρα. Ηλεκτρικές εκκενώσεις χιλιάδων βολτ ακονίζουν τα γαμψά τους νύχια, σπινθηρίζοντας στον αέρα. Θαρρείς πως από το σώμα του άνδρα ξεπηδούν αστραπές, που διακλαδίζονται σαν ρίζες αιωνόβιων δέντρων στον χώρο. Το εκστασιασμένο κοινό ξεσπά σε ουρανομήκεις ιαχές και χειροκροτήματα. Ο ψιλόλιγνος άνδρας έχει μεταμορφωθεί σε ένα φωτοδυναμικό πεδίο. Το ημερολόγιο γράφει 4 Απριλίου του 1893. Ο επί σκηνής άνδρας, είναι ο εφευρέτης του εναλλασσόμενου ρεύματος, θεμελιώδες πλεονέκτημα του σύγχρονου πολιτισμού, Νίκολα Τέσλα.
Όπου κι αν γυρίσετε το βλέμμα σας, στο σπίτι, στη δουλειά, στις παντός είδους συσκευές, στον υπολογιστή, ο Τέσλα σάς παρακολουθεί στενά. Είστε οι φιλοξενούμενοι, στις επινοήσεις του. Ο σύγχρονος κόσμος, με τις ανέσεις του και τις κατακτήσεις του, δεν θα είχε πουθενά να ακουμπήσει, εάν δεν υπήρχε εκείνος ο Σέρβος με τη θεία τρέλα, που όμοιά του έχουν μόνο οι ήρωες των αρχαίων τραγικών. Είναι η μονάδα μέτρησης της νεωτερικότητας στην επιστήμη.
Ο Ζαν Εσνόζ θεωρείται, και ευλόγως, ένας από τους πλέον πλήρεις, μεστούς και καινοτόμους συγγραφείς του καιρού μας. Το γράψιμό του λακωνικό, με βαθύ αίσθημα αυτοσαρκασμού, μπορεί να αντιστοιχίσει σε κάθε λέξη την ακριβή εικόνα της. Πριν από έξι περίπου χρόνια ξεκίνησε μια άτυπη τριλογία, με βιβλία που δεν ξεπερνούσαν τις 150 σελίδες, μυθιστορηματικών βιογραφιών για πρόσωπα που, κατά τη γνώμη του, επηρέασαν ραγδαία την πολιτισμική εξέλιξη του σύγχρονου ανθρώπου. Το πρώτο της σειράς είχε τίτλο «Ραβέλ» και ξεδίπλωνε τις τελευταίες σκηνές του καταστροφικού δράματος της ζωής του συνθέτη Μωρίς Ραβέλ. Λίγο αργότερα ακολούθησε «Ο δρόμος αντοχής», ένα συναρπαστικό πορτραίτο της «λοκομοτίβας» των μεγάλων αποστάσεων Εμίλ Ζάτοπεκ. Οι πολιτικές περιπέτειες του ολυμπιονίκη δρομέα, μετά την Άνοιξη της Πράγας, που από εθνικός ήρωας έγινε αποδιοπομπαίος τράγος και κατέληξε στα ορυχεία.
Το τρίτο μέρος είναι αφιερωμένο στην ιδιοφυΐα του Νίκολα Τέσλα, που στο μυθιστόρημα αναφέρεται απλώς ως Γκρέγκορ. Από ένα χωριό της Σερβίας, μετανάστευσε για τα μεγάλα φώτα του νέου κόσμου το 1884, ξεκινώντας τη μεγάλη περιπέτεια της επιστήμης. Μια απολύτως εξωσυστημική φιγούρα, μοναχική, εμμονική, που βρήκε αρχικά καταφύγιο στον Τόμας Έντισον, σαν βοηθός. Ο προύχοντας της αμερικάνικης βιομηχανίας κλέβει μία προς μία τις ιδέες του, που ξεσπούσαν ακατάπαυστα μέσα στο υπερδραστήριο μυαλό του Τέσλα, για να τις εκμεταλλευθεί. Αντίθετα από την παρέα των Μαρκόνι, Έντισον και Γουέστινγκχαουζ, ο Τέσλα δεν ενδιαφέρθηκε να εμπορευθεί τα δημιουργήματά του. Σαν γνήσιος μοντερνιστής, ήταν συνεπαρμένος από το όραμα ενός κόσμου προοδευτικού, όπου το κέρδος θα ήταν η προσφορά στην έρευνα.
Η υπεραφηγηματική οπτικοποίηση του μέλλοντος στοίχειωσε το έργο του Νίκολα Τέσλα. Παρήγαγε ένα σωρό εφευρέσεις, που προκαλούσαν καθολικό θαυμασμό και φόβο μαζί. Το καινούργιο που είναι προϊόν ριζοσπαστικής σκέψης τρομάζει τα μικροαστικά ήθη. Οι βιομήχανοι της «Γουέστερν Γιούνιον» θησαύρισαν στην πλάτη του, διανέμοντας ηλεκτρικό ρεύμα στην αμερικάνικη επικράτεια. Η καπιταλιστική μορφολογία ροκάνισε ολοσχερώς τον πλούτο των ιδεών. Ιδού μερικές από αυτές: ραδιόφωνο, ψυγείο, ελικόπτερο, ρομπότ, ηλεκτρονικό μικροσκόπιο, ακτίνες Χ, υγρό οξυγόνο και άλλες 300. Για τον μακαρίτη Στίβεν Τζομπς, ο Νίκολα Τέσλα ήταν ο παππούς του Ίντερνετ, για τους μεγαλοκαρχαρίες της ενέργειας ένα μηχανάκι παραγωγής καινοτομιών, για τον Ζαν Εσνόζ το αινιγματικό πορτραίτο της πρωτοπορίας στη πράξη.
Εμείς όλοι οι χρήστες των συσκευών του οφείλουμε την ευγνωμοσύνη μας για τις αυτονόητες πια συνήθειες που ορίζουν το βιοτικό επίπεδο.
info
Ζαν Εσνόζ "Αστραπές",
μετάφραση: Αχιλλέας Κυριακίδης
εκδ.: Πόλις, σελ: 145, τιμή: 14 ευρώ
