Οι εκδόσεις Θεμέλιο γιορτάζουν τα 50 χρόνια της Ιστορικής Βιβλιοθήκης τους, μια εκδοτική σειρά την οποία σχεδίασε, αμέσως μετά την πτώση της χούντας, ο Νίκος Γ. Σβορώνος σε συνεργασία με τους Μίμη Δεσποτίδη και Θόδωρο Μαλικιώση.
Η σειρά ξεκίνησε το 1976, σε μια περίοδο όπου το ενδιαφέρον για την ιστορία συνδεόταν με τη συζήτηση για τους μεταπολιτευτικούς προσανατολισμούς της ελληνικής κοινωνίας.
Πρώτο βιβλίο ήταν η εμβληματική Επισκόπηση της νεοελληνικής ιστορίας του Ν. Γ. Σβορώνου, ο οποίος και διηύθυνε την εκδοτική σειρά έως τον θάνατό του, το 1989. Στην πενηντάχρονη πορεία της Ιστορικής Βιβλιοθήκης κυκλοφόρησαν περισσότεροι από 80 τίτλοι βιβλίων – τα περισσότερα, πρωτότυπα έργα ελλήνων ιστορικών και επιλεγμένες μεταφράσεις.
Εκδόσεις που συνέβαλαν καθοριστικά στην ανανέωση και τον εμπλουτισμό της νεοελληνικής ιστοριογραφίας συγκροτώντας μια μοναδική σειρά ιστορικής γνώσης και αναστοχασμού.
Ανάμεσά τους μελέτες των Νίκου Αλιβιζάτου, Σπύρου Ασδραχά, Άγγελου Ελεφάντη, Φίλιππου Ηλιού, Παναγιώτη Κονδύλη, Βασίλη Κρεμμυδά, Αντώνη Λιάκου, Χρήστου Λούκου, Αλέξη Πολίτη, Άλκη Ρήγου, Νίκου Σβορώνου, Έλλης Σκοπετέα, Ρένας Σταυρίδη-Πατρικίου, Κωνσταντίνου Τσουκαλά, Χάγκεν Φλάισερ, Χρήστου Χατζηιωσήφ κ.ά.
Παράλληλα μεταφράσεις έργων ξένων κορυφαίων ιστορικών, όπως των Έρικ Χομπσμπάουμ, Νικολάι Τοντόροφ, Στιούαρτ Γουλφ, Γιέρζι Τοπόλσκι, Μαρίας Τοντόροβα, Λουτσιάνο Κάνφορα κ.ά. Σήμερα, υπό τη διεύθυνση του Βαγγέλη Καραμανωλάκη, η σειρά συνεχίζει να εμπλουτίζεται με νέες θεματικές και σύγχρονες μελέτες, φιλοδοξώντας να διατηρεί ζωντανό τον δημιουργικό διάλογο με το παρελθόν και να διευρύνει τους ορίζοντες της ιστορικής γνώσης.
Νέες εκδόσεις
Με αφορμή τα 50 χρόνια από την ίδρυση της Ιστορικής Βιβλιοθήκης προγραμματίζονται μια σειρά από νέες εκδόσεις. Πιο συγκεκριμένα, τα βιβλία που θα εκδοθούν το 2026 είναι τα εξής:
- Νίκος Γ. Σβορώνος, Επισκόπηση της νεοελληνικής ιστορίας, νέα έκδοση, εισαγωγή-επιμέλεια: Νίκος Θεοδωρόπουλος - Βαγγέλης Καραμανωλάκης
- Σπύρος Ι. Ασδραχάς, Νησιωτισμοί, εισαγωγή-επιμέλεια: Ελευθερία Ζέη
- Έφη Αβδελά – Βάσω Σειρηνίδου (επιμ.), Για την ιστορία του εγκλήματος και της δικαιοσύνης στην Ελλάδα, 19ος-20ός αιώνας. Θεσμοί, πρακτικές, πρόσωπα
- Δημήτρις Γαρρής, Ο τελευταίος ήρωας. H συγκρότηση της μνήμης του Αλέκου Παναγούλη (1968- 1981)
- Βαγγέλης Καραμανωλάκης, Στον ίσκιο της Επανάστασης. Η ζωή και το έργο του Γιάνη Κορδάτου
- Δημήτρης Πλουμπίδης, Ιστορία της Ψυχιατρικής στην Ελλάδα από τα μέσα του 19ου αιώνα ώς το Εθνικό Σύστημα Υγείας
- Αχιλλέας Φωτάκης, Κόκκινο, Μαύρο και Μπλε. Αστυνομική ιστορία και μνήμη 1941-1955
- Ιάσονας Χανδρινός, «ΚΑΤΣΕΤΙ». Έλληνες πολιτικοί κρατούμενοι και όμηροι στη ναζιστική Γερμανία (1941-1945)
- Eric Hobsbawm, Viva la Revoluciόn, μετάφραση: Μιχάλης Λαλιώτης
Εκδηλώσεις-συζητήσεις
Το Θεμέλιο διοργανώνει μια σειρά από κύκλους συζητήσεων με παλαιότερους/-ες και νεότερους/-ες συγγραφείς της Ιστορικής Βιβλιοθήκης. Αντικείμενο των συζητήσεων είναι η νεοελληνική ιστοριογραφία στη Μεταπολίτευση: η συγκρότηση του επιστημονικού πεδίου, οι θεματικές, οι μεθοδολογίες, ο διάλογος με τις ξένες ιστοριογραφικές σχολές.
Πρώτη συζήτηση
Η ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ ΤΟΥ 1821
Συζητούν ο Χρήστος Λούκος, ομότιμος καθηγητής Ιστορίας, Πανεπιστήμιο Κρήτης, και η Βάσω Σειρηνίδου, καθηγήτρια Ιστορίας του Νέου Ελληνισμού, ΕΚΠΑ.
Συντονίζει ο Βαγγέλης Σαράφης, μεταδιδακτορικός ερευνητής Ιστορίας, ΙΙΕ/ΕΙΕ
την Πέμπτη, 26 Μαρτίου 2026, και ώρα 6.30 μ.μ.,
στο βιβλιοπωλείο των εκδόσεων ΘΕΜΕΛΙΟ, Σόλωνος 84
Συντονισμός εκδηλώσεων: Νίκος Θεοδωρόπουλος - Βαγγέλης Καραμανωλάκης
