Την τελευταία Πέμπτη του Φεβρουαρίου, 26/2/2026, στις 7 μ.μ., στη μεγάλη αίθουσα του Φ.Σ. «Παρνασσός» (Πλ. Καρύτση 8, στάση μετρό Πανεπιστήμιο) οι εκδόσεις Τόπος παρουσιάζουν το βιβλίο μου με τίτλο «Θ.Ν.: Ένα χρονικό για τα παιδιά του Φλεβάρη μισόν αιώνα αργότερα» (Α΄ Τόμος). Έπειτα από πρόταση αναγνώστριας, θα πρωτοεμφανιστεί επίσης μια μουσική «σφήνα» με τίτλο «Τα κελιά τραγουδούν και σφυρίζουν (Φλεβάρης-Ιούλης 1974, Μεσογείων / Γενική Ασφάλεια Αθηνών)», μια μίνι μουσική παράσταση, εμπνευσμένη απ’ τα τραγούδια και τη «συναυλία των σφυριγμάτων» στα κρατητήρια του 5ου της Μεσογείων: πεντάμηνη ανάκριση και ακόμα ένας μήνας για να «ξεμαυρίσουμε» μέχρι να προφυλακιστούμε από το Έκτακτο Στρατοδικείο Αθηνών στις Φυλακές Κορυδαλλού για μια «δίκη των 100» (41 από τους συλληφθέντες και 59 καταζητούμενοι) που ματαίωσε η Μεταπολίτευση.
Το «χτύπημα του Φλεβάρη», μισοξεχασμένο σήμερα ενώ μαίνονται οι πόλεμοι των κυρίαρχων ενάντια στην ιστορική μνήμη, θεωρείται το συντριπτικότερο που δέχτηκε το ΚΚΕ στη δικτατορία. (Η «κυβέρνηση» του αχυράνθρωπου του Ιωαννίδη, Ανδρουτσόπουλου, είχε ανακοινώσει ότι «διαλύθηκαν οριστικά ΚΚΕ, ΚΝΕ και Αντι-ΕΦΕΕ».) Στο βιβλίο επιχειρώ να αφηγηθώ κάποιες από τις ιστορίες αυτών των 5+1 μηνών ανάκρισης και προφυλάκισης μέσα απ’ τη ματιά ενός κοριτσιού 19,5 χρόνων που πιάστηκε με την πρώτη λίστα 35 ενταλμάτων σύλληψης τρεις μήνες μετά το Πολυτεχνείο, στις 14/2/1974, και κρατήθηκε 4,5 μήνες απομόνωση, στην αρχή με εκατοντάδες κυρίως, αλλά όχι αποκλειστικά, φοιτητές ολόγυρα, απ’ τους οποίους δεν γνώριζε σχεδόν κανέναν. Στην πορεία, βέβαια, αδερφοποιήθηκε με αρκετούς μέσω του «μορς των τοίχων».
Οι μνήμες της βίωσης «διορθώνονται» από την υπερεβδομηντάχρονη πλέον συγγραφέα (η ηλικία διευκόλυνε την προσέγγιση ενός τόσο «λεπτού» θέματος): Χάρη στον αστυνομικό της «φάκελο», για άγνωστους λόγους ανάμεσα στους 2.110 «ιστορικούς φακέλους» που δεν μοιράστηκαν την τύχη των 17 εκατομμυρίων που κάηκαν το 1989 - γεγονός παγκόσμια μοναδικό, που στέρησε ανεπιστρεπτί τη δυνατότητα να υπάρξει μια συγκλονιστική ιστορία της Ελλάδας από τη σκοπιά των «κάτω». Χάρη, επίσης, στη δικογραφία του Έκτακτου Στρατοδικείου Αθηνών αλλά και στην έρευνα σε βρετανικά αρχεία. Γίνεται προσπάθεια ανάδειξης των τεχνικών ψυχολογικού και φυσικού βασανισμού, σε συσχετισμό και με τη διεθνή εμπειρία, και της προσωπικότητας των βασανιστών της Ασφάλειας, που με τη δίκη της Χαλκίδας δύο χρόνια μετά το Πολυτεχνείο αφέθηκαν όλοι ελεύθεροι. Η εμπειρία κράτησης των «παιδιών του Φλεβάρη» διασταυρώνεται με παράλληλες εμπειρίες της «Ρηγούς» Μαργαρίτας Γιαραλή, της αναρχικής Κάτιας Καμπιώτου και των τροτσκιστριών Αγγελικής και Ελένης Κουτσουμπού, οι τρεις τελευταίες μέλη της δωδεκαμελούς «κολεκτίβας» γυναικών πολιτικών κρατουμένων στον Κορυδαλλό.
Το βιβλίο παρουσιάζουν οι Βαγγέλης Καραμανωλάκης, καθηγητής Ιστορίας ΕΚΠΑ, πρόεδρος των ΑΣΚΙ, Μαρία Αποστολά, διερμηνέας και μεταφράστρια, πρώην συγκρατούμενη, Λάμπρος Τόκας, δημοσιογράφος, συγγραφέας του βιβλίου «Τα παιδιά του Φλεβάρη» (2014), και Άλκης Παπαδήμας, μαθηματικός, πρώην αντιδήμαρχος Καισαριανής, ανάμεσα στους 59. Συντονίζει ο δημοσιογράφος της Εφ.Συν. Γιάννης Κιμπουρόπουλος.
Στη μουσική «σφήνα» τραγουδούν οι Γιώργος Μεράντζας, Παντελής Κυραμαργιός, Μάριος Ιβάν Παπούλιας, Γρηγόρης Ψαλτάκος, με την Κατερίνα Καραμπάτσα στο πιάνο. Αφηγήτρια και τραγουδίστρια: Βασιλεία Παπαρήγα. Κείμενα και επιλογή τραγουδιών από το βιβλίο: η Βασιλεία και εγώ.
Η Νάντια Βαλαβάνη είναι οικονομολόγος, συγγραφέας
Enter ο Μήτσος ο Επιλοχίας*
Νωρίς το απόγευμα με ξαναπήγαν στο γραφείο του Γκάνου κι εκεί υπήρχε ένα πρόσωπο που έβλεπα για πρώτη φορά: Ο Μήτσος ο Επιλοχίας. Αν και εμφανιζόταν ως στρατιωτικός, φορούσε πολιτικά. Στα χέρια του κρατούσε κάτι σαν καδρόνι, ουσιαστικά ένα γιγάντιο ξύλινο χάρακα. Όπως μου μιλούσε, τον βάραγε πάνω στα γραφεία - και μου θύμισε αμέσως αυτά που είχα διαβάσει στους «Ανθρωποφύλακες» του Κοροβέση για τον «τρελό» που φέρνουν μέσα, αλλά δήθεν τον συγκρατούν να μην «φάει» τον κρατούμενο. Δεν ήταν ακριβώς βέβαια έτσι, γιατί ο Γκάνος φαινόταν να τον αμολάει απέναντί μου μόλις μου τον σύστησε ως Μήτσο Επιλοχία, αφήνοντας να εννοηθεί ότι προερχόταν από την ΕΣΑ, πιστεύω όμως ότι ήταν όντως η εισαγωγή του «τρελού», του «ανεξέλεγκτου παράγοντα», στην ανάκριση. Ήταν ο πρώτος άνθρωπος που γνώρισα που το μάτι του γυάλιζε πραγματικά, δεν ξέρω πώς το κατάφερνε.
Εκεί επιτόπου έδωσε ολόκληρη παράσταση με πρωταγωνιστή τον Στάλιν, γιατί η βασική κατηγορία που μου απεύθυνε ήταν ότι «μάθαινα» στα «παιδιά» για τον Στάλιν. Αυτός ωστόσο δεν πρόκειται να μου επιτρέψει να συνεχίσω να παρασέρνω τα παιδιά. Όταν δεν κράδαινε το χάρακα μπροστά στη μύτη μου, τον χτύπαγε πάνω στα γραφεία κάνοντας δαιμονισμένο θόρυβο, ενώ κάθε τόσο παρακαλούσε τον Γκάνο να με αφήσει ένα τέταρτο μόνη μαζί του. Και μέσα σ’ αυτό το τέταρτο, φτάνει να μ’ άφηνε ολομόναχη μαζί του, όχι μόνο θα τα ξέρναγα όλα, αλλά θα παρακαλούσα να μιλήσω κι αυτοί δεν θα το δέχονταν πια... Μεταξύ πολλών άλλων μ’ ενημέρωσε ότι μετά τα γεγονότα του Πολυτεχνείου του είχαν βγάλει ένα παρατσούκλι: Τον φώναζαν πλέον «ο Χάρος».
* Απόσπασμα από το βιβλίο
Επιμέλεια Πόλυ Κρημνιώτη
