Ήταν λίγο μετά την 9η εσπερινή που η Ορχήστρα «Utopia» υποδέχθηκε στη σκηνή τον γενάρχη αρχιμουσικό της Θεόδωρο Κουρεντζή για την ασμένως αναμενόμενη, έστω και συνοπτική, απευθείας ξενάγηση ενός ίσως όχι πολυάριθμου, αλλά κατηρτισμένου και διψασμένου αθηναϊκού κοινού σε σχέση με το ελληνικό βαγκνερικό ζητούμενο.
Υπερεθνική ακτινοβολία
Με συντομευμένη σε κάποιο βαθμό από τον διασκευαστή Λορίν Μααζέλ την υπόκωφη διαδικασία Γένεσης που εισάγει τον «Χρυσό του Ρήνου», ο ποταμός «φωτίζεται» ταχύτερα και μας αποκάλυψε ξύλινα και χάλκινα αρχικά και εν συνεχεία έγχορδα που υποδήλωσαν εξ αρχής επίπεδο εξέχουσας περιωπής και υπερεθνικής ακτινοβολίας. Ως καταληκτικός σταθμός διεθνούς περιοδείας, η συναυλία, παρά τα ελάχιστα, φευγαλέα πνευστά πταίσματα, ανέδειξε ένα ιλιγγιώδους συλλογικής καλλιέπειας ηχητικό αποτέλεσμα, αφού, ήδη προτού ηχήσουν στη φαντασία μας οι ιαχές των Παρθένων του Ρήνου, ο Κουρεντζής είχε επιβεβαιώσει την κυριαρχία του πάνω στον μαιευτικό μηχανισμό χειρισμού της δυναμικής, προετοιμάζοντας για την αντιπαράσταση του Βόταν με τη νεόδμητη Βαλχάλα και τη μετάπτωση καθόδου του πατέρα των θεών στο Νίμπελχάιμ, που η Ορχήστρα χειρίσθηκε με εφιαλτική, δαιμονιώδη ισχύ για τα αμόνια των σκλάβων του Άλμπεριχ σε συνεχή ροή με την επάνοδο του ιδίου ως δέσμιου στην επιφάνεια και την εκβολή της μουσικής στο κάλεσμα του Ντόνερ με νέες ευκαιρίες για τα κυρίαρχα χάλκινα και κρουστά. Και βέβαια τη θεαματική σφυριά του κεραυνού που δημιουργεί τη γέφυρα ενός ουράνιου τόξου προς τη Βαλχάλα.
Έπος χωρίς παύσεις
Στη συμφωνική σύνθεση του Αμερικανού η είσοδος στην κατοικία των θεών παραλείπεται και η μουσική εκβάλλει, χωρίς εισαγωγική καταιγίδα για τη «Βαλκυρία», στην καλύβα του Χούντινγκ και στο -βαθυβίωτο εν προκειμένω- σόλο του τσέλου για το πρώτο αιμομικτικό ερωτικό σκίρτημα ανάμεσα στον Ζήγκμουντ και στη Ζήγκλιντε. Το επίμετρο αυτής της δημοφιλέστερης πράξης του Κύκλου οδηγεί, με αδιόρατη παύση, στο πρελούδιο της β´ πράξης και στον «Καλπασμό των Βαλκυριών», που καταλήγει καταμεσής στον αποχαιρετισμό του Βόταν, ευκαιρία κυριολεκτικά «ουτοπικών» ορχηστρικών αποκλιμακώσεων από τη φιλοξενούμενη Ορχήστρα και τον ηγήτορά της στην καταληκτική στροφή του συγκλονιστικού μονολόγου. Η επίκληση του Βόταν στον Λόγκε μετάγει -και πάλι χωρίς παύση- σε θεματικά ψήγματα σφυρηλάτησης του σπαθιού από τον νεαρό «Ζήγκφριντ» και στον υπαινιγμό εμφάνισης του γίγαντα Φάφνερ. Και βέβαια στη δεύτερη, συναυλιακά αυτονομημένη σελίδα, τους «Ψιθύρους του Δάσους», και την αρωγή του ήρωα από το δασοπούλι για την ανακάλυψη και αφύπνιση από το φιλί του της κοιμώμενης Βρουγχίλδης.
«Αναγέννηση μέσα από την αγάπη»
Το «Λυκόφως των θεών» αποτελεί φυσικό επιστέγασμα και προορισμό αυτής της συμφωνικής σύνθεσης, αφού ο Βάγκνερ για πρώτη φορά εντάσσει επισήμως ορχηστρικά μέρη στην Τετραλογία του. Αν και βραχυλογική λοιπόν, η μετάβαση από την ερωτική νύχτα στο «Ξημέρωμα» ανέδειξε υπέροχες εφεδρείες κυοφορίας μιας υπέρλαμπρης ανατολής, με «νυχτερινούς» οργανικούς απόηχους αναφοράς, πριν από ένα αναμενόμενα συναρπαστικό «Ταξίδι του Ζήγκφριντ στον Ρήνο», ένα συγκλονιστικό «πένθιμο εμβατήριο» και μια πεισματικά εμφατική και απροκάλυπτα διεκδικητική «αναγέννηση του κόσμου μέσα από την αγάπη»...
