Δεν είναι ώρα να μακρηγορήσουμε για τα σχετικά με το περίφημο μότο του Μπρεχτ στον πρόλογο από «Τα ποιήματα του Σβέντμπορν» του Αμερικανού ποιητή Algemon Charles Swinburne. Σημασία έχει, στις τραγικές για την ανθρωπότητα μέρες που περνάμε, τι λέει το ίδιο το μότο. Λέει λοιπόν ο Μπρεχτ: «Τον καιρό της φρίκης,/ θα τραγουδάμε ακόμα;/ ναι, θα τραγουδάμε:/ το τραγούδι της φρίκης». Κι αυτό το τραγούδι, το ακατάπαυστο, επειδή ακριβώς περιγράφει το ποιητικό αίτημα που είναι ο άνθρωπος και που θα πάψει να υπάρχει μόνο όταν πάψει να υπάρχει ο άνθρωπος, είναι ίσως η μόνη απάντηση που θα μπορούσε να δοθεί στην τραγική ρήση του Αντόρνο ότι «το να γράφεις ποίηση μετά το Άουσβιτς είναι βάρβαρο».
Θα μπορούσε κανείς να πει το ίδιο στις μέρες μας: «Το να γράφεις ποίηση ενώ συνεχίζονται η σφαγή και η γενοκτονία στη Γάζα είναι βάρβαρο». Υπάρχει όμως μεγαλύτερη βαρβαρότητα από το να αποκοπεί ο άνθρωπος από το πιο πολύτιμο γνώρισμά του: την ένθεη όραση που κάθε μέρα δημιουργεί τον κόσμο; Αν σταματούσε η ποίηση, με όλες τις μορφές και τους τρόπους που υπάρχει, τότε θα σήμαινε ότι τα θηρία έχουν επικρατήσει ολοκληρωτικά, δηλαδή η ικανότητα του αρθρωμένου λόγου και η αντίληψη του οργανωμένου κόσμου έχουν απολεσθεί διά παντός. Η μέγιστη βαρβαρότητα δηλαδή θα έχει συντελεστεί. Ήξερε τι έλεγε ο Γιώργος Σαραντάρης όταν έγραφε: «Δεν είμαστε ποιητές σημαίνει φεύγουμε,/ σημαίνει εγκαταλείπουμε τον αγώνα,/ παρατάμε τη χαρά στους ανίδεους,/ τις γυναίκες στα φιλιά του ανέμου/ και στη σκόνη του καιρού.// Σημαίνει πως φοβόμαστε/ και η ζωή μας έγινε ξένη,/ ο θάνατος βραχνάς». Από το καθετί ξεπηδάει η ποίηση, από το καθετί ξεπηδούν οι στίχοι, όσο κι αν έρχονται στιγμές που μας εγκαταλείπει το σθένος μπροστά στην τραγωδία και δεν έχουμε ποίημα, δηλαδή δεν έχουμε όνειρο γι’ αυτούς. Γι’ αυτό έχει δίκιο ο Άθως Δημουλάς όταν υπενθυμίζει: «Από καθετί γλιστρούν στο τέλος,/ στίχοι ωραίοι./ Δεν έχω πάντοτε ποίημα γι’ αυτούς».
Απολύτως ταιριαστός λοιπόν, σ’ αυτούς τους χαλεπούς καιρούς, ο τίτλος στο 11ο Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης που διοργανώνει από το 2013 ο Κύκλος Ποιητών, φέτος από τη Δευτέρα 29 Σεπτεμβρίου μέχρι την Πέμπτη 2 Οκτωβρίου: «Έχω ένα όνειρο. Ποιήματα για ένα καλύτερο αύριο». Δάνειος τίτλος φυσικά από τον περίφημο λόγο του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ στη διαδήλωση στην Ουάσιγκτον για την εργασία και την ελευθερία στις 28 Αυγούστου 1963. Δεν ήταν λίγες οι τραγωδίες και το αίμα που έτρεξε από τότε, μαζί φυσικά με το αίμα του ίδιου Μάρτιν Λούθερ Κινγκ. Δεν ήταν όμως λίγα και τα ποιήματα που γράφτηκαν από τότε μέχρι σήμερα και δεν θα σταματήσουν να γράφονται μέχρι το τέλος του κόσμου. Γιατί το όνειρο είναι πάντα εδώ και δεν μπορεί κανείς να το ξεριζώσει. Γιατί ακόμα και στο πιο βαθύ σκοτάδι της ψυχής, στο πιο βαθύ σκοτάδι της ερειπωμένης γης στη Γάζα, πάντα θα υπάρχει ένας ίσκιος που θα ζητάει αποκρυπτογράφηση. «Εκεί απάνω σε βρίσκει η ποίηση» θα πει ο Τίτος Πατρίκιος, που κι αν δεν γνώρισε Κύκλωπες και Λαιστρυγόνες στη ζωή του.
Δεν είναι λοιπόν πολυτέλεια ένα φεστιβάλ ποίησης, όπως αυτό που διοργανώνει ο Κύκλος Ποιητών. Το αντίθετο: είναι αδήριτη ανάγκη να δηλώσει η ποίηση την παρουσία της στα γεγονότα. Γιατί το ποίημα είναι επιχείρημα. Δεν χρειάζεται να φωνάξει αν δεν το θέλει. Το ποίημα είναι πάντοτε επιχείρημα αρκεί να είναι ποίημα, κι αυτό θα ακουστεί από φωνές και φωνές στο 11ο Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης Αθηνών, σε μια μεγάλη γιορτή της λογοτεχνίας. Ογδόντα Έλληνες ποιητές και δεκατρείς ξένοι θα διαβάσουν ποιήματά τους σε εμβληματικούς χώρους και λογοτεχνικές εστίες της πόλης (το πλήρες πρόγραμμα εύκολα το βρίσκει κανείς με μια απλή αναζήτηση στο Διαδίκτυο) βάζοντας την ποίηση στην καθημερινότητά μας.
Από την Δευτέρα λοιπόν μέχρι την Πέμπτη (2/10). Η ποίηση είναι εδώ γιατί δεν έφυγε ποτέ! Και πάντα θα είναι εδώ ακόμα κι όταν το ξεχνάμε. Το 11ο Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης Αθηνών θα το διατρανώσει για ακόμα μια φορά.
