Τη Δευτέρα 1η Σεπτεμβρίου ο Χρήστος Λεοντής θα πραγματοποιήσει στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού μια συναυλία με τίτλο «Αριστοφάνεια», στην οποία θα παρουσιάσει τη μουσική που έχει γράψει για πολλές κωμωδίες του Αριστοφάνη. Τα τραγούδια θα ερμηνεύσουν οι Τάσης Χριστογιαννόπουλος, Ιωάννα Φόρτη, Αγγελική Τουμπανάκη, Πέτρος Δαμουλής και Κλαυδία, με τη σύμπραξη δύο χορωδιών, των σπουδαστών/ιών της Δραματικής Σχολής του Θεάτρου Τέχνης Κάρολος Κουν και του φωνητικού συνόλου «Διαφωνία», και στο τελευταίο τραγούδι της παιδικής χορωδίας του CGS (Εκπαιδευτήρια Κωστέα-Γείτονα), με τη συνοδεία δεκαεξαμελούς ενόργανου συνόλου που αποτελείται από τη Λαϊκή Ορχήστρα του Χρήστου Λεοντή και τους Polis Ensemble υπό τη διεύθυνση του συνθέτη, ενώ αξίζει να σημειωθεί η ξεχωριστή παρουσία του Σταμάτη Κραουνάκη στον ρόλο του Αριστοφάνη. Ο σπουδαίος δημιουργός μιλά για τη σημασία του έργου του Αριστοφάνη, τη δική του σχέση μαζί του και το γιατί εξακολουθεί να παραμένει επίκαιρο σε μια εποχή με τα ίδια κακώς κείμενα με εκείνη στην οποία έζησε ο μέγιστος κωμικός ποιητής.
Εχετε γράψει μουσική σχεδόν για όλες τις σωζόμενες κωμωδίες του Αριστοφάνη. Απλά συνέβη επειδή σας το ανέθεταν το Εθνικό Θέατρο και το Θέατρο Τέχνης ή σας ενδιέφεραν τόσο πολύ τα έργα του Αριστοφάνη;
Ισχύουν και τα δύο. Προφανώς έγραψα μουσική για τόσες κωμωδίες του Αριστοφάνη επειδή μου το ανέθεταν. Αυτό όμως με έκανε να διαβάσω και να προσέξω περισσότερο τα έργα του, να τα ψάξω περαιτέρω και να ανακαλύψω πράγματα που βρίσκονται στο βάθος τους, σε κάποιες περιπτώσεις όχι ορατά στην πρώτη ανάγνωση.
Ποιο θεωρείτε το σημαντικότερο στοιχείο στο έργο του Αριστοφάνη; Υπάρχει μια κωμωδία του που να σας «μιλάει» περισσότερο από τις υπόλοιπες;
Κάθε έργο του έχει θέμα κάτι διαφορετικό και σημαντικό, οπότε δεν ξεχωρίζω κάποιο. Κοινό στοιχείο όμως σε όλες τις κωμωδίες του είναι η απλή λαϊκή γλώσσα του και η αλήθεια του λόγου και των θεμάτων του. Ο Αριστοφάνης ήταν απολύτως ρεαλιστής, με τον αλληγορικό τρόπο της σάτιρας μιλούσε για την πραγματικότητα.
Υπήρχε κάτι, ένα οποιοδήποτε στοιχείο που να χαρακτήριζε τη μουσική προσέγγισή σας στο έργο του Αριστοφάνη ή ήταν ανάλογα με την εκάστοτε περίπτωση και την έμπνευσή σας γι’ αυτή;
Προσπαθούσα βέβαια να ακολουθήσω και να αναδείξω το θέμα και το ύφος καθενός. Υπάρχει όμως αυτή η αυθεντική λαϊκότητα του Αριστοφάνη που είναι συνέχεια παρούσα και δεν μπορείς να την αγνοήσεις. Ας μην ξεχνάμε άλλωστε ότι η μουσική ήταν δομικό στοιχείο του αρχαίου θεάτρου. Αυτό με οδήγησε σε κατά βάση λαϊκά τραγούδια, με ή άνευ μπουζουκιού.
Η συναυλία θα είναι αρκετά διαφορετική από την προηγούμενή σας στο Ηρώδειο όπου παρουσιάσατε τα τραγούδια από τη δισκογραφία σας. Τι σας έκανε να αποφασίσετε μια πιο θεατρική εκδοχή αυτή τη φορά;
Κατ’ αρχάς πρόκειται για θεατρική μουσική, οπότε υπό μιαν έννοια απαιτούσε μια συναυλία με θεατρική διάσταση. Περισσότερο όμως και από αυτό ήθελα με αυτή τη συναυλία να τιμήσω τον ίδιο τον Αριστοφάνη που διαμέσου του έργου του παραμένει «ζωντανός», γι’ αυτό άλλωστε θα είναι και παρών στη σκηνή. Αυτό σηματοδοτεί και ο τίτλος «Αριστοφάνεια», όπως στην αρχαία Αθήνα υπήρχαν τα Παναθήναια, τα Ανθεστήρια, αλλά και τα Διονύσια.
Πώς προέκυψε η ιδέα να έχετε και τον ίδιο τον Αριστοφάνη στη σκηνή και γιατί επιλέξατε γι’ αυτόν τον ρόλο συγκεκριμένα τον Σταμάτη Κραουνάκη και όχι έναν ηθοποιό, όπως ίσως θα ήταν αναμενόμενο;
Αφού η συναυλία τιμά τον Αριστοφάνη, ήταν σχεδόν αυτονόητο ότι θα ήταν και ο ίδιος στη σκηνή. Αγαπώ πολύ τον Σταμάτη Κραουνάκη και εκτιμώ το έργο του, τα τραγούδια του έχουν πάντα μια θεατρική διάσταση και τον έχω παρακολουθήσει και ως ηθοποιό, και η παρουσία του χαρακτηρίζεται από πολλά αριστοφανικά στοιχεία. Ήταν λοιπόν αυθόρμητη η επιλογή του, του το πρότεινα και ήταν πολύ μεγάλη η χαρά μου για το ότι δέχθηκε αμέσως. Θα είναι η «φωνή» του Αριστοφάνη στη σκηνή. Για τη συγγραφή των κειμένων που θα απαγγέλλει συνεργάζεται με τη θεατρολόγο, σκηνοθέτρια και καθηγήτρια στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του ΕΚΠΑ Ευανθία Στιβανάκη. Δεν τα έχω διαβάσει ακόμα, αλλά είμαι σίγουρος ότι θα αποδίδουν πλήρως το πνεύμα του Αριστοφάνη, φέρνοντάς το ταυτόχρονα πιο κοντά στο σήμερα.
Η μεσόφωνος Ιωάννα Φόρτη είναι τακτική συνεργάτιδά σας, αλλά πώς αποφασίσατε αυτή τη φορά να συνεργαστείτε με ακόμα έναν εκλεκτό λυρικό ερμηνευτή, τον βαρύτονο Τάση Χριστογιαννόπουλο;
Οπως και η Ιωάννα, ο Τάσης, εκτός από εξαίρετος, είναι και πολύ «ευέλικτος» ερμηνευτής, ικανότατος στο να ερμηνεύει αρκετά άλλα είδη ρεπερτορίου εκτός από το λυρικό. Τόσο εκείνος όσο και η Ιωάννα έχουν το μεγάλο προτέρημα να μπορούν να τοποθετούν τη φωνή τους με διαφορετικό τρόπο από τον λυρικό, κάτι που δεν διαθέτουν όλοι και όλες του μουσικού θεάτρου.
Με ποια κριτήρια επιλέξατε την εξαίρετη αλλά και με πολύ ιδιαίτερη αυτοσχεδιαστική τεχνική Αγγελική Τουμπανάκη και τον μάλλον άγνωστο στο ευρύ κοινό Πέτρο Δαμουλή;
Η Αγγελική Τουμπανάκη είναι μια θαυμάσια ερμηνεύτρια και η φωνή της έχει ικανότητες και δυνατότητες που δεν έχουν πολλές άλλες. Έχω συνεργαστεί ξανά με τον Πέτρο Δαμουλή, είναι ηθοποιός που τραγουδά πολύ καλά. Τον ήθελα ακριβώς γι’ αυτό, για τα πιο «θεατρικά» από τα τραγούδια.
Σίγουρα κάποιοι/ες θα παραξενευτούν με την παρουσία της -σαφώς ταλαντούχου, που όμως δύσκολα θα τη συνδύαζες με τη μουσική σας και μάλιστα τη θεατρική- Κλαυδίας. Τι σας έκανε να την επιλέξετε, την προσέξατε στον διαγωνισμό της Eurovision ή πριν από αυτόν;
Ηθελα μια νέα ηλικιακά ερμηνεύτρια για να πει μαζί με παιδική χορωδία αυτό που θα είναι το φινάλε της συναυλίας, το «Τραγούδι της ειρήνης». Συζητώντας με τον Σταμάτη Κραουνάκη, μου πρότεινε την Κλαυδία. Παρακολούθησα το βίντεο της εμφάνισής της στον διαγωνισμό της Eurovision, με εντυπωσίασε η ερμηνεία της και μου άρεσε η φωνή της. Έτσι της έκανα την πρόταση, που δέχτηκε με μεγάλη χαρά.
Τι εκτιμάτε τόσο στο Polis Ensemble και θεωρήσατε απαραίτητο αυτή τη φορά να προστεθεί στη δική σας ορχήστρα;
Ο πατέρας μου ήταν Μικρασιάτης και έτσι τα «ανατολίτικα» ακούσματα υπάρχουν τόσο μέσα μου ως βιώματα όσο και στη μουσική μου. Κάποιος μου πρότεινε τους Polis Ensemble, άκουσα αποσπάσματα από τους δίσκους τους και παρακολούθησα κάποια άλλα από τις εμφανίσεις τους και διαπίστωσα ότι, εκτός από την υψηλή δεξιοτεχνία τους, αγαπούν πραγματικά και κατέχουν τη μουσική της Ανατολής. Έτσι τους πρότεινα να συμπληρώσουν την ορχήστρα μου με τα πολύ ιδιαίτερα ηχοχρώματα των οργάνων τους.
Το να διευθύνετε ο ίδιος τις συναυλίες σας αντί να το αναθέτετε σε κάποιον μαέστρο όπως κάνουν αρκετοί άλλοι συνθέτες εξακολουθεί να είναι το ίδιο σημαντικό για εσάς και το απολαμβάνετε όπως πάντα;
Τι να πω, αν κάποιοι αναθέτουν σε άλλους να διευθύνουν τις συναυλίες τους, μάλλον οφείλεται στο ότι δεν είναι σε θέση να το κάνουν οι ίδιοι (γέλια). Για εμένα είναι αυτονόητο, είναι κάτι που αγαπώ πολύ και όσο μου το επιτρέπουν οι δυνάμεις μου δεν θα αφήσω κανέναν να μου το στερήσει. Είναι ο πιο άμεσος τρόπος για να έρχομαι σε επαφή με τον κόσμο που ακούει τη μουσική μου.
Πιστεύετε ότι τα έργα του Αριστοφάνη είναι απλώς δείγματα διαχρονικά πολύ καλού θεάτρου ή με κάποιο τρόπο παραμένουν επίκαιρα στην εποχή μας;
Ενας λόγος που τα έργα του Αριστοφάνη είναι τόσο καλό θέατρο είναι ότι έχουν αποδειχθεί όχι απλά επίκαιρα, αλλά διαχρονικά. Μιλά για όλα τα βασικά θέματα που ανέκαθεν αφορούσαν άμεσα τον άνθρωπο και εξακολουθούν να τον αφορούν, τις ανάγκες, τα πάθη του, την ειρήνη, το δίκαιο και τόσα άλλα, και γι’ αυτό αναπόφευκτα και για την πολιτική. Το κάνει με πολλή αγάπη για το ανθρώπινο ον αλλά και με μια σάτιρα για όλα τα κακώς κείμενα που δεν έχει έλεος, κάτι που του κόστισε και θα μπορούσε να έχει πολύ δυσάρεστες συνέπειες για εκείνον καθώς η σάτιρα πολύ εύκολα δημιουργεί εχθρούς.
Τι θα είχατε να πείτε συνοπτικά για την κοινωνικοπολιτική κατάσταση στη χώρα μας αυτή τη στιγμή;
Στη χώρα μας συμβαίνει το ίδιο όπως και στον υπόλοιπο κόσμο, ο υλισμός έχει κυριαρχήσει μην αφήνοντας χώρο για το πνεύμα και τον πολιτισμό. Τα πάντα πια γίνονται για τα χρήματα, το οικονομικό κέρδος, το βλέπουμε στη γενοκτονία στη Γάζα, στον πόλεμο στην Ουκρανία και βέβαια και στη χώρα μας. Η δύναμη συγκεντρώνεται στα χέρια λίγων πολύ πλούσιων, που το μόνο που επιδιώκουν είναι να γίνονται όλο και πλουσιότεροι. Η πλειονότητα του κόσμου παλεύει να επιβιώσει μην έχοντας χρόνο και διάθεση για οτιδήποτε άλλο εκτός από αυτό. Πιστεύω ότι αυτή η συνθήκη που τείνει να γίνει διαρκής έχει όχι μόνο απογοητεύσει, αλλά και φοβίσει τον κόσμο. Αν συνειδητοποιήσει τη δύναμή του, πολλά πράγματα θα αλλάξουν προς το καλύτερο.
Υπάρχουν κάποια συγκεκριμένα σχέδια για το τι θα ακολουθήσει αυτή την πολύ σημαντική συναυλία σας;
Υπάρχει πάρα πολύ υλικό μου που βρίσκεται σε μαγνητοταινίες. Πρώτιστη έννοια μου λοιπόν δεν μπορεί παρά να είναι το να εκδοθεί, να είναι διαθέσιμο για τον κόσμο. Ελπίζω να έχω την υγεία μου ώστε να το κάνω για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο μέρος του.
Δεν έχουμε παρά να ευχηθούμε στον αειθαλή μουσουργό να συνεχίσει να είναι δημιουργικός με όποιους τρόπους επιθυμεί για πολλά ακόμα χρόνια.
