Το «Πεδίο ροής» δημιουργήθηκε μια εποχή που συνέβαιναν πολλά, κάτι σαν αντίδοτο. Το θεατρικό μου «Splinters» είχε ανεβεί στην Αθήνα, στη Θεσσαλονίκη και στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, όπου παρουσίασα και ένα δοκίμιο «Γιατί γράφω». Επίσης, παρουσιάστηκε σε μορφή αναλογίου στη Νέα Υόρκη. Συμμετείχα στο πρότζεκτ Berlin Athens Synergy με το ίδιο έργο και σχετικό δοκίμιο. Το δε θεατρικό μου «Angelstate» εκδόθηκε σε δύο ανθολογίες: στα σλοβακικά (με τον Δημητριάδη και τον Μαυριτσάκη) και στα ιταλικά (με επτά συγγραφείς). Αυτό σήμαινε ταξίδια στην Οξφόρδη, στο Βερολίνο, στην Μπρατισλάβα, στη Νάπολη, σε διεθνή φεστιβάλ.
Σε προσωπικό επίπεδο, ταξίδεψα την ίδια εποχή και απρόσμενα στην Ινδία και στην Κίνα. Αξέχαστες εμπειρίες. Ένιωσα ευγνωμοσύνη για όλα αυτά τα απροσδόκητα, όμως και μια βαθιά ανάγκη για κάτι πιο εσωστρεφές, για περισσότερο ελεύθερο χρόνο, για απομόνωση, συνθήκες που με οδήγησαν στην πεζογραφία. Έτσι προέκυψε το «Πεδίο ροής».
Στα θεατρικά μου έχω έναν πιο πολιτικό λόγο. Στα διηγήματα γράφω σε πιο προσωπικό ύφος. Αλλά και «το προσωπικό είναι πολιτικό». Στο «Πεδίο ροής» αντλώ υλικό από όνειρα, συνειρμική γραφή, βιώματά μου και ιστορίες που μου έχουν διηγηθεί. Η συλλογή αυτή έχει πολύ περισσότερο queer περιεχόμενο από την προηγούμενη, την «Κατάσταση φούγκας», που εκδόθηκε δέκα χρόνια πριν. Θεώρησα ότι τώρα ο κόσμος είναι πιο ανοιχτός σε αυτά τα θέματα. Ούτως ή άλλως, ήταν μια εσωτερική ανάγκη να εκφραστούν αυτές οι ιστορίες.
Τόπος και γραφή
Νιώθω ότι έχω τρεις πατρίδες, την Καστοριά, το Λονδίνο, την Αθήνα, καθεμία με τη δική της ιδιαίτερη επιρροή. Και η Θεσσαλονίκη έχει θέση στον ψυχισμό μου μια που έζησα εκεί στην παιδική μου ηλικία. Πιστεύω ότι κάθε τόπος έχει επηρεάσει τη γραφή μου θεματικά και αισθητικά. Βρίσκω ότι εκφράζομαι διαφορετικά όταν γράφω διηγήματα ή θεατρικά που αναφέρονται στους τόπους αυτούς. Επίσης, όταν γράφω ελληνικά ή αγγλικά. Πιστεύω ότι οι δύο γλώσσες κατά κάποιον τρόπο από μόνες τους δημιουργούν αφηγήσεις. Όχι αυτές που φαίνονται στη σελίδα, όχι άμεσα, αλλά με κάποιον υποδόριο τρόπο, το πώς δηλαδή επηρεάζουν τον τρόπο σκέψης, την επιλογή φόρμας, τις λέξεις που χορεύουν συχνά από μόνες τους και ωθούν τα πρόσωπα σε σκέψεις και πράξεις ίσως αδιανόητες ή ακατανόητες σε μια από τις δύο κουλτούρες.
Σχέσεις, σχέσεις και σχέσεις
Στο «Πεδίο ροής» εξερευνώ κυρίως ερωτικές σχέσεις αλλά και φιλικές, αδελφικές και σχέσεις μητέρας-παιδιού. Επίσης, σχέσεις εξουσίας. Θέματα απώλειας και ψυχικής υγείας διεισδύουν σε πολλές αφηγήσεις. Υπάρχει ένα παιγνιώδες ύφος σε αρκετά διηγήματα, ένα υπόγειο ρεύμα χιούμορ κάπως μαύρο, αλλά απαραίτητο για μένα. Συχνά, ενώ η γλώσσα είναι ελληνική, μπορεί να εντοπίσεις αγγλικές δομές σκέψης, ακόμη και την οικονομία λόγου και τον ρυθμό που διακρίνουν την αγγλική γλώσσα. Δημιουργείται έτσι ένα υβρίδιο γλωσσικά και πολιτισμικά. Αυτό, φυσικά, ισχύει και για άλλες και άλλους συγγραφείς που ζούνε και γράφουνε ανάμεσα σε δύο, ή και τρεις, κουλτούρες και γλώσσες. Καλή ανάγνωση!
* Η Νίνα Ράπη είναι θεατρική συγγραφέας, διηγηματογράφος και δοκιμιογράφος
Σπηλιά αποπροσανατολισμού*
Ταξίδευα με τη μητέρα μου σ’ ένα άγνωστο τόπο. Φτάσαμε σε μια γέφυρα.
Είδαμε μπροστά μας δύο Kένταυρους, φύλακες της γέφυρας, που μας μπλόκαραν το δρόμο. Συνεννοηθήκαμε σιωπηλά να περάσουμε δήθεν αδιάφορα να μην τραβήξουμε την προσοχή τους. Η μητέρα μου κατάφερε έτσι να διασχίσει τη γέφυρα. Προσπάθησα κι εγώ αλλά ο ένας φύλακας με άρπαξε απ’ το χέρι και με ακινητοποίησε. «Αγρίεψέ τον, ρίξε καμιά πέτρα», φώναξε η μάνα.
Προσπάθησα, αλλά φαινόταν αδύνατο. «Δεν θα βγάλουμε άκρη με αυτούς», σκέφτηκα ενώ ταυτόχρονα τράβηξα αποφασιστικά το χέρι μου και ξέφυγα.
Επεσα στο χώμα. Ο φύλακας απέναντί μου με κοίταζε θριαμβευτικά.
Τον κοίταξα άφοβα εκείνη τη στιγμή.
Χαμογέλασε σαν αυτό να περίμενε, μια αντίσταση δηλαδή, και με άφησε να περάσω.
Συνεχίσαμε το ταξίδι μας και βρήκαμε μια όμορφη σπηλιά.
Μπήκαμε μέσα.
Σύντομα όμως χάσαμε η μια την άλλη.
Βρέθηκα σ’ ένα φριχτό, εξαθλιωμένο τόπο.
Είδα ένα περίεργο πλάσμα, κάτι σαν τον Χάρο, κάτι σα σκιάχτρο πάνω σε πανύψηλα ξυλοπόδαρα, που βάδιζε αργά. Δεν με είδε γιατί ήταν απορροφημένο στον προορισμό του που ήταν στην αντίθετη κατεύθυνση από μένα.
Τι διάολο συμβαίνει, πού βρίσκομαι, αναρωτήθηκα.
Εψαχνα για σημάδια και τότε είδα μπροστά μου μια σκουριασμένη πινακίδα που έγραφε: «Στο χώρο αυτό ίσως βιώσετε αποπροσανατολισμό. Άνθρωποι εδώ εξαφανίζονται ή δεν ανταποκρίνονται όταν τους ψάχνουν». Δεν ήθελα να εξαφανιστώ. Συνέχισα να ψάχνω τη μητέρα μου και κατάφερα να βγω από τη σπηλιά. Την είδα να κάνει βόλτα χαμογελαστή στον ήλιο, δίπλα στη θάλασσα. Έτρεξα και φώναξα «μαμά!».
Αλλά δεν με άκουγε.
Ούτε με έβλεπε.
* Απόσπασμα από το βιβλίο «Πεδίο ροής» της Νίνας Ράπη, Κάπα Εκδοτική
