Ιστορίες γυναικών από το Μαρόκο, το Ιράν, από πολλά μέρη της γης. Ζωές ασφυκτικές γυναικών που δεν έζησαν όπως αυτές ήθελαν αλλά όπως τους όρισε το κοινωνικό μοντέλο, γυναίκες που πληρώνουν το τίμημα τη χειραφέτησης ,αλλά το επιχειρούν, το τολμούν. Ωδή στην προσπάθεια απελευθέρωση. Ιστορίες που ξεδιπλώθηκαν στο 15ο Dance Days Chania, αλλά έρχονται από μακριά: από το Ιράν και το Μαρόκο αλλά σε πολλές καθρεπτίζεται και ο λεγόμενος πολιτισμένος Δυτικός κόσμος. Δυο διαδοχικές χορογραφίες το βράδυ της Τετάρτης στο κλιματιζόμενο θέατρο «Μίκης Θεοδωράκης», με δυο νέες γυναίκες ερμηνεύτριες αλλά και που είχαν την έμπνευση, όπου η τέχνη τους αλλά και ο λόγος τους –όπως τον ακούσαμε στην συζήτηση που ακολούθησε τα μεσάνυχτα- είναι λόγος πολιτικός γιατί η τέχνη είναι αποκαλυπτική.
Η Μαροκινή karima El Aidaoui, όχι μόνο δεν αποκάλυψε γυμνό σώμα, αντιθέτως ακόμη και τα μακριά σγουρά της μαλλιά έκρυβαν συνεχώς και επιμελώς το πρόσωπό της σε όλη την διάρκεια της παράστασης σαν να ήταν μπούργκα. Καθρέπτης της κοινωνικής αντίληψης της θηλυκότητας και της σωματικότητας όχι μόνο στο Μαρόκο, αλλά και σε πολλά μέρη του πλανήτη. Αντιθέτως η χορογραφική παράσταση που ακολούθησε με την Ελληνίδα Ηρώ Κόντη, ξεκίνησε με φωτισμένο το ολόσωμο γυμνό σώμα, αλλά συνέχισε με την απεικόνιση της κοινωνικής ασφυξίας.
Το “Mektoub της Karima El Aidaoui από το Μαρόκο, ήταν σόλο χορογραφία όπου συνδύασε χορό, θέατρο και παραδοσιακή μουσική, απαντώντας στο ερώτημα: είναι ο γάμος προσωπική επιλογή ή είναι "mektoub" δηλαδή «γραμμένο» υπαγορευμένο σαν μοίρα που κάποια ανώτερη δύναμη πέραν της θέλησης της ίδιας της γυναίκας, είναι αυτή που καθορίζει την δική της πορεία ζωής; Πώς αυτά τα κοινωνικά και θρησκευτικά στερεότυπα επηρεάζουν την γυναικεία ταυτότητα;
Η Καρίμα ήταν ντυμένη τόσο που να μην φαίνεται ίχνος του γυναικείου σώματος. Ακόμη και τα μακριά σγουρά μαλλιά της έκρυβαν το πρόσωπο της μέχρι το τέλος της παράστασης που διεκδίκησε την απελευθέρωση της από τα ασφυκτικά κοινωνικά πλαίσια, που πήρε την βαλίτσα της απόδρασης, μετά από παλλινωδίες, που το σώμα της χτυπήθηκε, πόνεσε, προβληματίστηκε, αναζήτησε τρόπους διαφυγής. Όμως ακόμη και το ότι ήταν ασκεπής, χωρίς μαντήλα, με τα μαλλιά να φαίνονται παρά την απαγόρευση του Κορανίου και αυτό ήταν συμβολισμός. Παίρνοντας τον λόγο στο τέλος της παράστασης και σε διάλογο με τους θεατές του " Μίκης Θεοδωράκης" είπε πως η ιδέα δημιουργήθηκε από τους χορογραφικούς της πειραματισμούς στο δωμάτιό της διαβάζοντας τις διηγήσεις και τις ιστορίες γυναικών γύρω στα 30 το πώς διαχειρίζονται τον γάμο.
«Υπάρχει το στίγμα για όσες γυναίκες δεν έχουν παντρευτεί, δεν έχουν παιδιά μέχρι τα 30 τους. Τους δίνουν έναν χαρακτηρισμό που είναι προσβλητικός για τις γυναίκες καθώς ο ρόλος τους είναι μόνο αναπαραγωγικός, ο γάμος είναι στόχος και προορισμός. Δεν είναι θέμα θρησκείας, είναι κυρίως η κοινωνική κουλτούρα στο Μαρόκο που θεωρεί αναγκαίο τον γάμο και μάλιστα σε πρώιμη ηλικία. Αυτό ήθελα να σχολιάσω με την χορογραφία μου» επισημαίνει η Καρίμα, η οποία όμως λέει πως αντίστοιχη υποτιμητική θέση έχει η γυναίκα και σε άλλες κοινωνίες όπως παρατήρησε ανεβάζοντας την παράσταση σε Γαλλία, Γερμανία, Βέλγιο και Ιράν.
«Αντίστοιχες προβολές φόβου και ανασφάλειες υπάρχουν σε πολλές χώρες και είναι λυπηρό που ακόμη και οι ίδιες γυναίκες αστειεύονται με αυτόν τον υποτιμητικό ρόλο γιατί τον έχουν τόσο εσωτερικεύσει που τον έχουν ενσωματώσει στο εγώ τους. Δυστυχώς. Μακάρι να βρούμε την δύναμη να αντισταθούμε! Το Μαρόκο βρίσκεται σε μια μεταβατική επαναστατική εποχή ως προς την αποδοχή του χορού. Μέχρι την περασμένη δεκαετία υπήρχε μόνο ο παραδοσιακός χορός. Όταν άρχισε το ανακάτεμα με τον σύγχρονο χορό οι αντιδράσεις ήταν και είναι ποικίλες. Πολλές συζητήσεις για το αν μπορούν οι γυναίκες να χορεύουν με τους άνδρες μαζί ή το πώς χορεύουν. Η αποδοχή μεγαλώνει αλλά με πισωγυρίσματα στο Μαρόκο» είπε η νεαρή Μαροκινή χορεύτρια, μεταφέροντας την κοινωνική δυστοπία από την χώρα της.
Η παράσταση που ακολούθησε, το “Modulus of Resilience” της Ηρούς Κόντη είναι εμπνευσμένη από το βιβλίο «White Torture» της Ιρανής ακτιβίστριας Narges Mohammandi, που υμνεί και επαινεί την προσπάθεια που καταβάλουν οι γυναίκες μέσα σε ένα αυταρχικό κατασταλτικό πλαίσιο να αφυπνιστούν, να συγκροτήσουν τον εαυτό τους, να απενεχοποιηθούν, να έχουν πολλούς ρόλους και όχι μόνο αυτόν της μάνας ή της μηχανής αναπαραγωγής. Ιστορίες γυναικών που αντιμετώπισαν προκλήσεις, που βρήκαν όμως τελικά την δύναμη να εναντιωθούν, να επιβιώσουν. Μια τέχνη που πιστεύει στην κουλτούρα της αντίστασης και της δημιουργίας νέων αξιών. Η Ηρώ Κόντη, που ερμήνευσε την χορογραφία, μιλώντας στο τέλος της παράστασης, είπε πως συγκλονισμένη από την ιστορία του θανάτου της Ιρανής Μάχσα Αμινί οδηγήθηκε στο βιβλίο της Mohamandi, η οποία ζητά την κατάργηση της θανατικής καταδίκης και ανθρώπινα δικαιώματα για την γυναίκα.
«Οι 14 ιστορίες του βιβλίου, είναι συγκλονιστικές μαρτυρίες γυναικών που βρήκαν την εσωτερική δύναμη να κρατηθούν όρθιες, να συνεχίσουν την ζωή τους αλλιώς, να κρατήσουν το όνειρό τους ζωντανό, να πετάξουν ό,τι δυστοπικό τις περιβάλλει και τις ακυρώνει ως γυναίκες. Διαβάζοντας τις ζωές αυτές των γυναικών –αν και είμαι Ευρωπαία, Δυτική και μεγαλωμένη σε ένα αλλιώτικο περιβάλλον- ,συνεχίζοντας την έρευνα ταυτιζόμουνα σε πολλά. Σοκαρίστηκα! Υπήρχε η μαρτυρία μια Ιρανής γυναίκας η οποία υπογράμμιζε ότι δεν την δυσκόλεψαν οι ανακρίσεις της αστυνομίας αλλά η απομόνωση στο κελί. Εκεί έκανα την ταύτιση. Και εγώ από μικρή έπρεπε να απαντώ σε συνεχείς ερωτήσεις, να εξηγώ διαρκώς και τα πάντα που έκανα, έχοντας συνεχώς το αίσθημα της ενοχής.
Έτσι συνδέθηκαν οι ιστορίες των γυναικών αυτών με την δική μου ζωή και γεννήθηκε η χορογραφία. Θαύμασα τις αντοχές αυτών των γυναικών. Πώς για παράδειγμα μια γυναίκα που την απειλούν και την εκβιάζουν με την δολοφονία του παιδιού της αντιστέκεται; Από που αντλεί δύναμη να πει το όχι;» επεσήμανε η Ηρώ Κόντη η οποία επιμένει πως η τέχνη δεν είναι διδακτική είναι αποκαλυπτική.
«Σκεφτόμουνα συνεχώς πως αυτό που μου προκάλεσε σφίξιμο στο στομάχι και δύσπνοια, πώς θα το μετατρέψω σε μήνυμα, για να το επικοινωνήσω. Η τέχνη είναι η μόνο οδός διαφυγής» τα λόγια της Ηρούς Κόντη, η οποία στο τέλος της παράστασης έγραψε πάνω στο παραβάν στα αγγλικά το σύνθημα «Το μαύρο φόρεμα του πένθους έχει γίνει εθνικό αφήγημα. Ελεύθερη Παλαιστίνη» αντιγράφοντας το σύνθημα που γράφανε στους τοίχους του Ιράν μετά τον θάνατο της νεαρής Μασχά Αμινί. Πρέπει να αντιδράσουμε στο παγκόσμιο πένθος, το μήνυμα της Ηρούς Κόντη.
