«Η κανονικοποίηση της ακροδεξιάς» ήταν ένα από τα πολλά θέματα της δεύτερης ημέρας του 4ου Φεστιβάλ Βιβλίου Χανιών, θέμα ανατριχιαστικά σύγχρονο που απασχολεί και την λογοτεχνία. Στη συζήτηση συμμετείχαν ο συνταγματολόγος Νίκος Αλιβιζάτος, ο συγγραφέας και επικεφαλής της Εθνικής Βιβλιοθήκης Σταύρος Ζουμπουλάκης, ο συγγραφέας Μάκης Μαλαφέκας που ζει στην Γαλλία, ο βραβευμένος συγγραφέας Λουί Φιλίπ Νταλαμπέρ και ο Ιταλός συγγραφέας και δημοσιογράφος Ντέιβιντ Κόπο που είχε και βιωματική σχέση με φασιστικές οργανώσεις στην χώρα του.

Από τον Μανώλη Πιμπλή, που συντόνιζε τη συζήτηση κλήθηκαν να ορίσουν τι σημαίνει άκρα δεξιά, ποια είναι η σημερινή στρατηγική της και αν υπάρχουν διαφορές από το παρελθόν.
Ο Σταύρος Ζουμπουλάκης τόνισε ότι πρέπει να την λένε με το όνομα της – άκρα δεξιά – και να μην της χαρίζουμε άλλα μεταλλαγμένα επίθετα. Υπενθύμισε τις μεταλλάξεις και τους εκσυγχρονισμούς της σύγχρονης Ακροδεξιάς, όπως και τις απειλές της Μαρίν Λεπέν στην Γαλλία αν την αποκαλούσαν ακροδεξιά, την αποδοχή των αμβλώσεων σε αντίθεση με την άρνηση του πατέρα της, τη συνταξιοδότηση στα 60 - φρασεολογία της Αριστεράς - την συμπόρευση με τον Νετανιάχου και το Ισραήλ. Για τη σύγχρονη ακροδεξιά πυρήνας της ιδεολογίας της είναι η «εθνική προτεραιότητα», η οικοδόμηση μιας κοινωνίας με αποκλεισμό του «ξένου», του «άλλου», του «διαφορετικού» . Αντιμεταναστευτικός είναι ο πυρήνας της προπαγάνδας της, μετατρέποντας το μεταναστευτικό θέμα από πολιτικό σε πολιτιστικό ζήτημα. Χρησιμοποιεί την συγκίνηση ως μέσο για να έχει παρέμβαση στην κοινωνία λέγοντας «ελάτε να υπερασπιστούμε το σπίτι μας, την ταυτότητα μας, που απειλείται από τους ξένους». Χρησιμοποιεί τον φόβο, εκμεταλλεύεται τον ταυτοτικό πανικό, λέει στους ψηφοφόρους της ότι τους κηρύσσουν έκπτωτους από την χώρα τους, άρα τους καλούν να υπερασπιστούν την ταυτότητά τους γιατί είναι όντα ξεχωριστά..».

Ο συνταγματολόγος Νίκος Αλιβιζάτος ξεκίνησε με την παρατήρηση ότι υπάρχει κατάληψη πολλών κυβερνήσεων χωρών της ΕΕ από ακροδεξιούς ηγέτες και πρέπει να υπάρχει μια κόκκινη γραμμή μη ανοχής της βίας, να γίνει μάχη ιδεών και όχι με καταστολή, βία και ποινικές διώξεις.
«Οι ακροδεξιοί εκσυγχρονίζονται σήμερα, αποκτούν νέες χαμαιλεοντικές τακτικές για να εδραιώσουν τη θέση τους στις μεγάλες μάζες» σχολίασε ο Ιταλός Ντέιβιντ Κόπο και μίλησε για τη νέα στρατηγική της ακροδεξιάς στην οποία ηγείται η Μελόνι, η οποία καταπολέμησε τον φιλοπουτινισμό της, εδραίωσε σχέσεις με το Ισραήλ και γενικότερα χρησιμοποιεί μια ευέλικτη τακτική που προσαρμόζεται και αλλάζει ανάλογα με το θέμα. «Αυτοί που ήταν αντισημίτες σήμερα στηρίζουν το Ισραήλ και τον Νετανιάχου, αυτοί που ήταν αντικομμουνιστές δε διστάζουν να χρησιμοποιήσουν ιδέες του Γκράμσι στην κεντρική τους φιλοσοφία περί πολιτιστικής ηγεμονίας. Τροποποιούν συνεχώς την φιλοσοφία τους. Όμως η βία παραμένει στον πυρήνα της ιδεολογίας τους . Το αντιμεταναστευτικό μένος είναι κυρίαρχο. Η Μελόνι προετοιμάζει μια νεολαία του κόμματός της ακραία αντιδραστική. Ο Σαλβίνι ήταν λαϊκιστής σαν τον Τραμπ, η Μελόνι έχει ιδεολογία την πολιτιστική ηγεμονία».

Καίρια ήταν η τοποθέτηση του νεαρού συγγραφέα Μάκη Μαλαφέκα που ζει στην Γαλλία, ο οποίος επέμενε ότι η ακροδεξιός λόγος κανονικοποιήθηκε γιατί τροφοδοτείται από τον συστημικό λόγο. «Ο φασισμός φτιάχνεται στα δελτία ειδήσεων που είναι ό,τι πιο συστημικό υπάρχει. Τους 600 μετανάστες στην Πύλο δεν τους έπνιξε η ακροδεξιά αλλά η επίσημη ελληνική κυβέρνηση και το λιμενικό της χώρας. Το Ισραήλ κάνει για μας την πιο βρώμικη δουλειά, λένε Γερμανοί επίσημοι αξιωματούχοι. Ο Σαρκοζί ήταν ο πρώτος που δημιούργησε Υπουργείο Εθνικής Ταυτότητας στην Γαλλία και ξεκίνησε την συζήτηση τι σημαίνει να μην είσαι Γάλλος, δηλαδή να είσαι μουσουλμάνος. Η επίσημη γαλλική κυβέρνηση μιλά για την λεγόμενη "πληθυσμιακή αντικατάσταση" χαρακτηρίζοντας "εισβολείς" όλους τους μετανάστες που φτάνουν στην Γαλλία . Η Frontex είναι ο επίσημος ευρωπαϊκός θεσμός και είναι αυτός που απωθεί μετανάστες, όχι κάποιος ακροδεξιός. Άρα η ακροδεξιά τρέφεται από τον συστημικό λόγο».

Ο Λουί Φιλίπ Νταλαμπέρ, αφού δαπίστωσε την αντιδημοκρατικότητα και τη βία ως διαχρονική αξία της ακροδεξιάς παντού και πάντα από τις ΗΠΑ έως την Ευρώπη, μιλώντας για τη Γαλλία επεσήμανε ότι η Λεπέν «αποδαιμονοποίησε» την ακροδεξιά όπως και το λεγόμενο «κέντρο». «Παλιοί κλασικοί δεξιοί βρίσκονται στα κόμματα του κέντρου και διαμορφώνουν την κυβερνητική πολιτική, νομιμοποιώντας έτσι την ακροδεξιά. Οι ιδέες της Λεπέν είναι αυτές που κυβερνούν. Οι ακροδεξιοί έχουν ιδεολογία και ο αποκλεισμός των ξένων είναι στο κέντρο της» είπε.