Ενα από τα πρώτα πράγματα που έκαναν οι ναζί όταν κατέλαβαν την εξουσία στη Γερμανία ήταν το κάψιμο των βιβλίων. Βιβλία που θεωρήθηκαν επιβλαβή για τα ήθη και τη διαπαιδαγώγηση των Γερμανών στο Τρίτο Ράιχ. Θαυμάζοντας την τόλμη και την πολιτική φιλοσοφία του Χίτλερ, ο Ι. Μεταξάς λίγες μέρες μετά το πραξικόπημα της 4ης Αυγούστου ακολούθησε το δρόμο του ινδάλματός του και προχώρησε σε δημόσιο μαζικό κάψιμο «επιβλαβών» βιβλίων στην Ελλάδα. Τελετές που έλαβαν χώρα στην Αθήνα, στον Πειραιά, στη Θεσσαλονίκη αλλά και σε πολλές πόλεις της επαρχίας οδήγησαν στην πυρά χιλιάδες βιβλία που δεν ταίριαζαν με το αφήγημα του Τρίτου Ελληνικού Πολιτισμού που ευαγγελιζόταν ο δικτάτορας.
Καύσεις βιβλίων, απαγορεύσεις κυκλοφορίας και λογοκρισία έχουμε σε πολλές χώρες και σε διαφορετικές συνθήκες κατά τον 20ό αιώνα. Κανείς, όμως, δεν περίμενε ότι το 2025 θα μιλούσαμε για απαγορευμένα βιβλία, και μάλιστα σε μία χώρα όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες.
Πάνω από 500 βιβλία κλασικής αμερικανικής λογοτεχνίας, βιβλία σχετικά με το Ολοκαύτωμα, τον Αμερικανικό Εμφύλιο, το φυλετικό ζήτημα και τη θρησκεία έχουν απομακρυνθεί από τις σχολικές βιβλιοθήκες της Κομητείας Μονρόε της Πολιτείας του Τενεσί μέσα στο 2025. Μεταξύ αυτών «Τα σταφύλια της οργής», «Ο άρχοντας των μυγών», «Φαρενάιτ 451» και «Άνθρωποι και ποντίκια».
Το Τμήμα Εκπαιδευτικών Δραστηριοτήτων του αμερικανικού υπουργείου Άμυνας απομάκρυνε από τις βιβλιοθήκες των σχολείων στα οποία φοιτούν τα παιδιά των στρατιωτικών περισσότερα από 1.000 βιβλία. Βιβλία που θεωρήθηκαν ως πιθανή παραβίαση των εκτελεστικών διαταγμάτων του Προέδρου, τα οποία στοχεύουν τα τρανς άτομα και τη λεγόμενη «ριζοσπαστική κατήχηση» των μαθητών, έχουν αφαιρεθεί από τα ράφια των βιβλιοθηκών. Το υπόμνημα αναφέρει ότι οι τίτλοι έχουν μεταφερθεί «στην επαγγελματική συλλογή για αξιολόγηση, με την πρόσβαση να περιορίζεται στο επαγγελματικό προσωπικό». Αυτή η κίνηση αφορά 67.000 μαθητές που φοιτούν σε 160 σχολεία του υπουργείου Άμυνας σε 12 χώρες.
Οι απαγορεύσεις βιβλίων παρουσιάζονται συνήθως ως μέτρα προστασίας των παιδιών από «υπερβολικά σεξουαλικό ή ακατάλληλο περιεχόμενο». Την ίδια ώρα, η κυβέρνηση Τραμπ κόβει κονδύλια για την εκπαίδευση, τη λειτουργία των δημόσιων βιβλιοθηκών και των σχολείων.
Σε κάθε αρχή του ολοκληρωτισμού η μάχη δίνεται στο πεδίο των ιδεών. Η ακροδεξιά ρητορική του συγκεκριμένου Προέδρου καθώς και τα εκτελεστικά διατάγματα που έχει υπογράψει υπογραμμίζουν τα σημεία στα οποία θα δοθεί η μάχη. Και αυτά είναι η αποδοχή, η κοινωνική ενσωμάτωση, η διαφορετικότητα, η ελευθερία σκέψης και έκφρασης.
Για άλλη μια φορά τα βιβλία είναι επικίνδυνα για την εξουσία και για άλλη μια φορά οι βιβλιοθήκες βρίσκονται στην πρώτη γραμμή της επίθεσης.
