Οι λαϊκές βιβλιοθήκες στη χώρα μας χωρίζονται σε δύο κατηγορίες που σχετίζονται με τον φορέα που τις λειτουργεί. Η πρώτη κατηγορία είναι οι δημόσιες βιβλιοθήκες, οι οποίες υπάγονται στο υπουργείο Παιδείας, είναι 46 στον αριθμό, χρηματοδοτούνται απευθείας από το υπουργείο και διοικούνται από Εφορευτικό Συμβούλιο. Στη δεύτερη κατηγορία ανήκουν οι δημοτικές βιβλιοθήκες, οι οποίες υπάγονται, καθεμία ξεχωριστά, στον δήμο που τις λειτουργεί. Οι διαφορές είναι εμφανείς και δεν θα εξειδικεύσουμε σε αυτό το άρθρο περισσότερο. Θα σταθούμε στο πρόβλημα διοίκησης των δημόσιων βιβλιοθηκών.
Μέχρι πρόσφατα τα Εφορευτικά Συμβούλια (Ε.Σ.) διορίζονταν απευθείας από τον/την εκάστοτε υπουργό Παιδείας. Με τον Ν. 5062/23 η κυβέρνηση αποφάσισε να εντάξει τα μέλη των Ε.Σ. στις πρόνοιες του νόμου που απαιτούν την προκήρυξη των θέσεων αυτών και στη συνέχεια επιλογή από τα άτομα που κατέθεσαν αίτημα. Ίσως και να είναι πιο λογικό το εγχείρημα - ούτε αυτό θα το κουβεντιάσουμε. Αυτό που θα δούμε σήμερα έρχεται με αφορμή καταγγελία στα κοινωνικά δίκτυα προέδρου Ε.Σ. επαρχιακής δημόσιας βιβλιοθήκης.
Τι βλέπουμε σε αυτήν την καταγγελία; Πρώτον, ότι οι θητείες των Ε.Σ. στις δημόσιες βιβλιοθήκες είχαν λήξει και αυτά λειτουργούσαν με παρατάσεις (αμφιβόλου νομιμότητας). Δεύτερον και σημαντικότερο, τουλάχιστον σε μία περίπτωση, αυτή της καταγγελίας, ορίζεται νέο Ε.Σ. χωρίς να ακολουθούνται οι πρόνοιες του νόμου, να γίνει δηλαδή ανοιχτή προκήρυξη των θέσεων. Ακολουθείται η παλιά τακτική του ορισμού των μελών, κατά παράβαση του νόμου που αυτή η ίδια κυβέρνηση ψήφισε. Τελικά τι ισχύει; Πώς στελεχώνονται τα Ε.Σ. των δημόσιων βιβλιοθηκών; Ισχύει ο Νόμος 5062/2023 ή όχι; Ερμηνεύει ο εκάστοτε υπουργός τον νόμο κατά το δοκούν;
Πληροφορίες της στήλης αναφέρουν ότι και σε άλλες δημόσιες βιβλιοθήκες οι θητείες των μελών έχουν λήξει. Προκηρύξεις δεν έχουμε δει. Πώς θα γίνει η επιλογή σε ένα τόσο κρίσιμο όργανο για τη λειτουργία των βιβλιοθηκών;
Γράφουμε χρόνια για την ανάγκη μιας συγκροτημένης εθνικής πολιτικής βιβλιοθηκών. Η χώρα μας βρίσκεται μακριά από τα επιτεύγματα σε αυτό το πεδίο των λοιπών ευρωπαϊκών χωρών. Υποχρηματοδοτούμενες, υποστελεχωμένες βιβλιοθήκες είναι η λυπηρή και μίζερη πραγματικότητα. Κουβεντιάζουμε για τη φιλαναγνωσία, τις ψευδείς ειδήσεις, τις τεχνολογικές αλλαγές και προκλήσεις την ώρα που η χώρα στερείται οργανωμένης και δομημένης υποδομής που θα επιτρέψει σε όλους τους πολίτες της να έχουν πρόσβαση στα έργα λόγου και επιστήμης. Προσθέτοντας σε αυτά τα προβλήματα και τα διοικητικής φύσεως ζητήματα, όπως καταγράφονται με τη στελέχωση των Ε.Σ., η εικόνα είναι εντελώς απογοητευτική. Μια συγκροτημένη πολιτική βιβλιοθηκών δεν αντιμετωπίζει αποσπασματικά τους θεσμούς αυτούς, αλλά με σχέδιο προσπαθεί να προσφέρει σε όλους τους πολίτες ένα αναφαίρετο δικαίωμά τους, αυτό στην πληροφόρηση.
Καλλίμαχος
