Με τις ευχές της στήλης σε όλους τους αναγνώστες της ΑΥΓΗΣ το 2025 να είναι ένα έτος χωρίς πολέμους, μισαλλοδοξίες και Ακροδεξιά, θα κουβεντιάσουμε σήμερα λίγο θεωρητικά για τις βιβλιοθήκες.
Στην εποχή μας συμβαίνουν σημαντικές αλλαγές, κοινωνικές, οικονομικές, τεχνολογικές, που η καθεμία από αυτές επηρεάζει τις άλλες και με έναν πολύπλοκο τρόπο τις ζωές μας καθημερινά αλλά και μακροπρόθεσμα. Μέσα σε αυτό το μεταβαλλόμενο περιβάλλον υπάρχουν θεσμοί οι οποίοι λειτουργούν σταθερά στο βάθος του χρόνου και μπορούν να εγγυηθούν μία πιο ομαλή μετάβαση. Ανάμεσα στους θεσμούς αυτούς είναι και οι βιβλιοθήκες, όλων των τύπων, λαϊκές, ακαδημαϊκές, ειδικές κ.λπ.
Βασική αρχή της λειτουργίας τους είναι η αποθήκευση και διατήρηση της έντυπης πολιτισμικής παραγωγής μιας κοινότητας και η ταυτόχρονη διάθεσή της προς τα μέλη της για αναστοχασμό, σκέψη, ψυχαγωγία. Και η βασική αυτή λειτουργία παρέχεται χωρίς κανένα εμπόδιο προς όλους, ανεξαρτήτως φυλής, φύλου, πολιτικών, θρησκευτικών ή φιλοσοφικών πεποιθήσεων, οικονομικής και κοινωνικής τάξης, γενετήσιου προσανατολισμού κ.λπ. Επιπλέον, στον διαδικτυακό μας κόσμο ως έντυπη πολιτισμική παραγωγή νοείται κάθε υπόστρωμα στο οποίο αποθηκεύονται οι πληροφορίες και τα έργα λόγου ή επιστήμης που παράγει η ανθρωπότητα.
Ζητούμενο στην εποχή μας, την εποχή της πληροφορίας και των δεδομένων, είναι να έχουν όλοι ίσα δικαιώματα στην πρόσβασή τους σε αυτά, για να μπορεί η κοινωνία μας να λειτουργεί συμμετοχικά και δημοκρατικά. Οι μόνοι δημόσιοι φορείς που μπορούν να παρέχουν αυτές τις πληροφορίες με αυτές τις συνθήκες, στη χώρα μας αλλά και παγκοσμίως, είναι οι βιβλιοθήκες.
Καθώς το 2025 ήρθε κληρονομώντας ένα σύνολο ζητημάτων από τα προηγούμενα χρόνια, μας επιτάσσει να αναλογιστούμε τι δρόμους πρέπει να χαράξουμε ως κοινωνίες τόσο σε στενό τοπικό επίπεδο όσο και σε ευρύτερα περιφερειακά ή και παγκόσμια επίπεδα για να διαφυλάξουμε και αυτό το βασικό ανθρώπινο δικαίωμα.
Αυτό που χρειάζεται είναι ολοκληρωμένες πολιτικές, με αρχή, μέση και τέλος, με στόχους και μετρήσιμα αποτελέσματα προς τη στήριξη των θεσμών αυτών που εγγυώνται την πρόσβαση των πολιτών στην πληροφορία και στα έργα λόγου. Μια ολοκληρωμένη αντίληψη τόσο των θεωρητικών ζητημάτων πάνω στη λειτουργία των βιβλιοθηκών στο παρόν κοινωνικοοικονομικό περιβάλλον όσο και μια στόχευση προς πρακτικές πολιτικές που θα ενισχύσουν τη λειτουργία τους, επιτρέποντας έτσι στους πολίτες να λαμβάνουν τις καλύτερες δυνατές αποφάσεις βασιζόμενοι στα καλύτερα δυνατά στοιχεία (ή έστω η ύπαρξη της δυνατότητας αυτής να καταρρίπτει τη δικαιολογία της άγνοιας).
Ευελπιστώντας για άλλη μία χρονιά -μάλλον εις μάτην- ότι η ελληνική Πολιτεία θα αντιληφθεί επιτέλους την αξία των βιβλιοθηκών σε μια ευνομούμενη κοινωνία, ευχόμαστε σε όλους τους αναγνώστες το 2025 να είναι δημιουργικό και χαρούμενο.
Καλλίμαχος
