Χρησιμοποιούμε στον τίτλο μας τη λέξη που η ίδια η ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα χρησιμοποιεί για τον εαυτό της, ονομάζοντας τον Ιούνιο παγκοσμίως μήνα υπερηφάνειας. Πάμε να δούμε τι γίνεται στο πεδίο των βιβλιοθηκών.
Μία από τις πιο βασικές εργασίες στις βιβλιοθήκες είναι η καταλογογράφηση της συλλογής. Εκτός από την περιγραφή κάθε τεκμηρίου, οι βιβλιοθηκονόμοι χρησιμοποιούν και συγκεκριμένα εργαλεία για να περιγράψουν το περιεχόμενο καθενός από αυτά. Αυτά τα εργαλεία έχουν πολλές μορφές: λεξιλόγια, θησαυροί όρων, θεματικοί κατάλογοι κ.λπ. Τα περισσότερα από αυτά τα εργαλεία έχουν δομηθεί και έχουν κατασκευαστεί εδώ και πάρα πολλές δεκαετίες, αντανακλώντας τις περισσότερες φορές τις κυρίαρχες πολιτιστικές νόρμες. Επειδή, όμως, με την πάροδο του χρόνου οι βιβλιοθήκες αυτοκαθορίζονται ως χώροι συμπερίληψης και αποδοχής όλων, χωρίς περιορισμούς οποιουδήποτε είδους, έγινε φανερό ότι τα εργαλεία θεματικής περιγραφής των τεκμηρίων πολλές φορές δεν λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαιτερότητες των διαφόρων υποομάδων των κοινοτήτων που εξυπηρετούν (φυλετικές, θρησκευτικές, σεξουαλικού προσανατολισμού κ.λπ.) και συχνά αντανακλούν οπτικές που προσβάλλουν και περιθωριοποιούν τα μέλη αυτών των ομάδων.
Η ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητα, έχοντας βιώσει στο παρελθόν συμπεριφορές περιθωριοποίησης, κακοποίησης και αποκλεισμού, είναι μία από τις ομάδες που πρωτοστατεί στη διαμόρφωση αντιλήψεων συμπερίληψης και ελεύθερης έκφρασης. Έτσι στις ΗΠΑ μία ομάδα από περισσότερους από 100 βιβλιοθηκονόμους, καταλογογράφους, ακαδημαϊκούς και επιστήμονες της πληροφόρησης δούλεψαν τα δύο τελευταία χρόνια για τη δημιουργία ενός δομημένου λεξιλογίου για την περιγραφή τεκμηρίων που αφορούν τις ΛΟΑΤΚΙ+ και queer ταυτότητες. Ακολουθώντας το μότο που έχει καθιερωθεί χρόνια στον χώρο του αναπηρικού κινήματος «Τίποτε για εμάς, χωρίς εμάς», προσπαθούν να αλλάξουν δομές και ιδεολογίες που εδράζονται σε μία ανδρική, λευκή, αγγλοσαξονική, χριστιανική ηθική. Το παράδειγμα που φωτίζει ξεκάθαρα τον παραπάνω συλλογισμό είναι το εξής: Στα εργαλεία που χρησιμοποιούνται τώρα υπάρχει η θεματική επικεφαλίδα «Διευθύνων Σύμβουλος» και σε μία δενδροειδή δομή υποδεέστεροι όροι είναι «Γυναίκες Διευθύνουσες Σύμβουλοι», «Ομοφυλόφιλοι Διευθύνοντες Σύμβουλοι» κ.λπ., ωσάν οι κατηγορίες αυτές να είναι υποδεέστερες του καθαρά αντρικού επαγγέλματος του διευθύνοντος συμβούλου. Ο τίτλος της εργασίας, για όποιον θέλει να τον αναζητήσει, είναι «Best Practices for Queer Metadata, Ιούνιος 2024» DOI: 10.5281/zenodo.12580530.
Οι βιβλιοθήκες οφείλουν να είναι συμπεριληπτικές σε όλες τις φάσεις της λειτουργίας τους. Ακόμα και όταν περιγράφουν τεκμήρια, βιβλία, άρθρα, αρχειακές πηγές οφείλουν να κάνουν πράξη αυτή τη συμπεριληπτικότητα. Είναι καθήκον τους να μπορεί καθένας να βρίσκει την ταυτότητά του μέσα στον φιλόξενο χώρο της βιβλιοθήκες και να μην νιώθει ότι τον περιγράφουν άλλοι με βάση προκαταλήψεις αιώνων. Και οι βιβλιοθήκες πρωτοστατούν για άλλη μία φορά στον τομέα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
