Θα συνεχίσουμε την περιδιάβασή μας στον κόσμο των αρχείων και αυτή την εβδομάδα. Έχουν την τιμητική τους, καθώς γιορτάζεται η Παγκόσμια Εβδομάδα Αρχείων. Αυτή τη φορά θα μεταφερθούμε στα Γενικά Αρχεία του Κράτους - Αρχεία Ν. Λάρισας και θα βουτήξουμε στους θησαυρούς τους μέσα από την ιστορία που ανάρτησαν στα κοινωνικά δίκτυα. Μια ιστορία κοντινή, ιστορία από την Αντίσταση κατά της γερμανικής κατοχής. Μια ιστορία του ελασίτικου αγώνα για μια δικαιότερη κοινωνία:
«Το Αρχείο του 53ου Συντάγματος της IX Μεραρχίας του Ελληνικού Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού (ΕΛΑΣ) παραδόθηκε στα ΓΑΚ Λάρισας τον Νοέμβριο του 2003 από τον Χρήστο Αργυράκη με τη μεσολάβηση του Λάζαρου Αρσενίου... Δεν γνωρίζουμε την ιστορία διατήρησης του αρχείου, πού φυλασσόταν, πιθανόν χωρίς να γνωρίζουν την αξία του, και πώς κατέληξε το 1995 κάτω από τη γέφυρα του Βενέτικου, κοντά στο Ελευθεροχώρι Γρεβενών. Εκτός από το υλικό της Μεραρχίας και το χειρόγραφο του δωρητή περιέχει ένα βιβλίο χρεοπίστωσης, το οποίο χρησίμευσε και ως σημειωματάριο, ένα βιβλίο ταμείου του Δημοτικού Σχολείου Αβδέλλας, έγγραφα της κοινότητας και φωτογραφία δύο γυναικών...
Το αρχειακό υλικό του 53ου Συντάγματος που έφτασε στα ΓΑΚ Λάρισας και διασώθηκε είναι 160 σελίδες αλληλογραφίας, ως επί το πλείστον αντίγραφα δακτυλογραφημένων διαταγών σε εύθραυστο χαρτί. Παρά τις ακατάλληλες συνθήκες φύλαξής του, δεν έχει υποστεί μεγάλες φθορές. Υπάρχουν σκισίματα με συνέπεια την απουσία κειμένου, αλλά η ψηφιοποίηση και η βελτίωση των συνθηκών διατήρησης ανέστειλαν την περαιτέρω επιδείνωση.
Το αρχείο αποτελείται από κοινοποιήσεις διαταγών του Γενικού Στρατηγείου και της IX Μεραρχίας. Αποστέλλονται από το 2ο και 3ο Γραφείο της Μεραρχίας, και υπογράφουν κυρίως οι Στέφανος Σαράφης, Γεώργιος Σάντος και Άρης Βελουχιώτης (Γενικό Στρατηγείο), Νίκος Ξυνός (Σμόλικας) και Σωκράτης Δημάρατος (IX Μεραρχία)... Εντυπωσιακές είναι η προσπάθεια διαφύλαξης των πολιτιστικών στοιχείων της περιοχής αλλά και η προώθηση της εκπαίδευσης. Τον Αύγουστο του 1943 το Γενικό Στρατηγείο διατάσσει τη συγκέντρωση των εθνικοαπελευθερωτικών τραγουδιών και τη λειτουργία όλων των σχολείων της ελεύθερης Ελλάδας...
Σε πολλές περιπτώσεις τα έγγραφα θεσπίζουν κανόνες συμβίωσης με τον λαό. Είναι χαρακτηριστική η διαταγή του Γενικού Στρατηγείου να μην τιμωρούνται οι γυναίκες που εκδίδονται ή συνάπτουν ερωτικές σχέσεις με τους κατακτητές παρά μόνο εάν αποδειχθεί προδοσία, όπως και στην περίπτωση ανδρών προδοτών. Σε άλλη διαταγή καλούνται οι στρατιωτικοί ιατροί να επισκέπτονται τους πολίτες λόγω έλλειψης πολιτικών ιατρών».
Μέρος μόνο της ιστορίας που περιγράφουν τα αρχειακά τεκμήρια είναι αυτή. Μια μικρή ιστορία διάσωσης της μνήμης και μια ευκαιρία για μελέτη και αναστοχασμό. Τα αρχεία, όπως και οι βιβλιοθήκες, μας περιμένουν με τις πόρτες ανοιχτές να σκεφτούμε.
