Στο Studio Μαυρομιχάλη παρακολουθήσαμε την παράσταση «Ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης και το φάσμα των φατριών» σε κείμενο του Παντελή Μπουκάλα και σε σκηνοθεσία των Φώτη Μακρή, Στέλλας Κρούσκα, Κλεοπάτρας Τολόγκου, με όμορφα σκηνικά-κοστούμια της Μάγδας Καλορίτη, βίντεο του Φοίβου Σαμαρτζή, 3D γραφικά του Κωνσταντίνου Οικονόμου, φωτογραφίες της Δάφνης Δίγκα. Με τον Φώτη Μακρή και τον μουσικό Νείλο Καραγιάννη στη σκηνή.
Ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης είναι μια ηγετική φυσιογνωμία του αγώνα της ελληνικής ανεξαρτησίας, παραγνωρισμένη και αδικημένη λόγω της δολοφονίας του Καποδίστρια από τον γιο και από τον αδελφό του. Αυτή η σκιά, του ηθικού αυτουργού του φόνου, βαραίνει ακόμη τον Πετρόμπεη, παρόλο που αυτός ύψωσε πρώτος το λάβαρο της Επανάστασης στην Τσίμοβα Λακωνίας, τη σημερινή Αρεόπολη. Μένει αναπάντητο το ερώτημα αν ο Πετρόμπεης ήξερε από πριν την απόφαση των δικών του να σκοτώσουν τον Καποδίστρια. Ο ίδιος είχε δηλώσει ότι τον βασανίζει πράγματι αυτό το ερώτημα και ότι δεν είναι σε θέση να απαντήσει τι θα έκανε αν το γνώριζε, προσθέτοντας ότι με αυτό το φονικό έχασε ο ίδιος δύο δικούς του ανθρώπους και η χώρα έναν ηγέτη που δεν θα τον ξαναέβρισκε ποτέ πια. Πώς όμως έφτασε το πράγμα εκεί; Ας πάρουμε από την αρχή τα γεγονότα κι ας ρίξουμε μια ματιά στη «μικρή» ιστορία μέσα στη «μεγάλη».
Οι μετέπειτα δολοφόνοι του κυβερνήτη βρίσκονται παραμονές της Επανάστασης στην Κωνσταντινούπολη, όμηροι μαζί με άλλους εξέχοντες Έλληνες στα χέρια των οθωμανικών Αρχών. Ο Πατριάρχης Γρηγόριος ο Ε΄ κατορθώνει να τους φυγαδεύσει εγκαίρως στην Ελλάδα. Στην επαναστατημένη Ελλάδα οι δύο Μαυρομιχαλαίοι βρίσκονται, από ένα καπρίτσιο της τύχης, πάλι όμηροι στην πολιορκούμενη από τους Έλληνες Τριπολιτσά. Όταν η πρωτεύουσα του Μοριά, με τα αμύθητα πλούτη της, πέφτει στα χέρια των Ελλήνων, ακολουθούν η ανελέητη σφαγή των Οθωμανών και η απίστευτη λεηλασία που μνημονεύει ο Σολωμός στον «Ύμνο στην Ελευθερία». Στην Τριπολιτσά πιάστηκε αιχμάλωτο το χαρέμι του Χουρσίτ Πασά. Οι Έλληνες οπλαρχηγοί είχαν ήδη έρθει -με το αζημίωτο πάντα- σε συνεννόηση με τον Χουρσίτ στη Λάρισα, όπου είχε την έδρα του, να του παραδώσουν σώο το χαρέμι. Να σημειώσουμε ότι ανάμεσα στις Οθωμανές σκλάβες του Χουρσίτ η πιο μικρή και η πιο όμορφη, μόλις 16 χρόνων, είχε συνάψει ερωτική σχέση με τον γιο Μαυρομιχάλη και δήλωνε πρόθυμη να βαφτιστεί Χριστιανή για να τον στεφανωθεί. Η κοπέλα ήταν ήδη σε κατάσταση προχωρημένης εγκυμοσύνης. Και ο γιος Μαυρομιχάλης, που την αγαπούσε, ικέτευε τον πατέρα Πετρόμπεη να δεχτεί να γίνει αυτός ο γάμος. Μα ο Πετρόμπεης ήταν ανένδοτος, δεν ήθελε συμπεθεριά με μια «ντροπιασμένη αλλόπιστη» και έλεγε ότι έπρεπε να παραδώσει στον Χουρσίτ όσες γυναίκες του χαρεμιού είχε παραλάβει, ούτε μία λιγότερη. Αυτό έγινε. Ο Χουρσίτ παρέλαβε το χαρέμι του ακέραιο, σκότωσε τη μικρή άπιστη σκλάβα και αυτοκτόνησε.
Θα μπορούσε άραγε κάποιος να διακρίνει στον φόνο του «πατέρα του έθνους» Καποδίστρια μια αφανή πατροκτονία; Ίσως, αλλά είναι μια υπόθεση εργασίας που κανείς δεν είναι σε θέση να επαληθεύσει. Κάτι ακόμη. Στον φόνο του Καποδίστρια συντέλεσε μια νέα γυναίκα, η πανέμορφη εικοσάχρονη Καλλιόπη, θυγατέρα του Ανδρέα Καλαμογδάρτη, ενός αμφιλεγόμενου πολιτικού προσώπου, η οποία χρησιμοποίησε κάθε τρόπο για να ενθαρρύνει τους δύο Μαυρομιχαλαίους να προβούν στην πράξη στεφανώνοντάς τους με φύλλα δάφνης και ονομάζοντάς τους «τυραννοκτόνους»! Η ίδια αργότερα, ως χήρα του δημοκρατικού δημάρχου του Ναυπλίου Παπαλεξόπουλου, συνέβαλε αποφασιστικά στην πτώση του Όθωνα και δοξάστηκε -σωστά- γι’ αυτό. Αλλά τη συμβολή της στον άδικο φόνο του κυβερνήτη κανείς δεν τη θυμάται πια.
Θέλησα να δώσω ένα διάγραμμα του αποτρόπαιου φόνου που έπληξε το μόλις απελευθερωμένο γένος των Ελλήνων αποκόπτοντάς το από τις προαιώνιες ρίζες του και παραδίδοντάς το στους «δολοφόνους με λευκό κολλάρο» που ακόμη το δυναστεύουν. Σ’ αυτό το ταξίδι στην Ιστορία μάς συντρόφεψε ο έξοχος Φώτης Μακρής, που σήκωσε στους ώμους του κυριολεκτικά τον ρόλο-σταυρό του Πετρόμπεη Μαυρομιχάλη, διπλά προδομένου πρωτομάστορα της ελληνικής Επανάστασης. Στο εξαίρετο κείμενο του Παντελή Μπουκάλα, μαζί με τον έξοχο μουσικό Νείλο Καραγιάννη επί σκηνής, σε όλη τη διάρκεια της παράστασης.
