Το τελευταίο κείμενο του Γιάννη Μαυριτσάκη με τίτλο «Rayman ούρλιαξε» αρπάζει στα σκηνοθετικά του χέρια ο Περικλής Μουστάκης και το ζωντανεύει στη σκηνή του Θεάτρου Σφενδόνη κάθε Παρασκευή και Σάββατο στις 9 μ.μ. και Κυριακή στις 8 μ.μ. Ο θεωρητικός φυσικός Rayman ετοιμάζεται να παραλάβει το βραβείο που, έστω και με καθυστέρηση, αποφάσισε να του απονείμει η Ακαδημία Επιστημών ως αναγνώριση για το έργο του. Ο Rayman, ζώντας πια αποκομμένος από την ακαδημαϊκή κοινότητα, διχάζεται. Να υποταχθεί στην εξουσία της επιτροπής για να καρπωθεί τα προνόμια της διάκρισης ή να αρνηθεί το βραβείο; Τρεις ηθοποιοί, μια λυρική τραγουδίστρια και ένας μουσικός ζωντανά επί σκηνής αναλαμβάνουν να δώσουν σκηνική ζωή σε αυτό το ιδιαίτερο κείμενο, το οποίο θέτει μια σειρά από θεμελιώδη ερωτήματα που αδημονούν να απαντηθούν ή και όχι. Εμείς ανάμεσα στις παραστάσεις συναντήσαμε κάποιους από τους συντελεστές και συνομιλήσαμε μαζί τους για την παράσταση, το κείμενο, τους ρόλους και τη διαδικασία.
Γιάννης Μαυριτσάκης (συγγραφέας)
Η παιδική φωνή αποκαλύπτει τη βεβαιότητα του ύμνου
Ο John von Νeumann -ίσως ο εξυπνότερος άνθρωπος που έζησε ποτέ σ’ αυτόν τον πλανήτη- είχε εκμυστηρευτεί στη μητέρα του: «Μάλλον πρέπει να υπάρχει Θεός. Πολλά πράγματα είναι ευκολότερο να εξηγηθούν αν υπάρχει, παρά αν δεν υπάρχει». Λίγο πριν πεθάνει, ενώ βρισκόταν σε κατάσταση μεγάλης αγωνίας, ο μέχρι τότε αγνωστικιστής επιστήμονας στράφηκε στον Θεό. Όμως ούτε αυτή η μεταστροφή τον βοήθησε να νικήσει τον φόβο του μπροστά στο άγνωστο του θανάτου. Ένα αγόρι 12 ετών τραγουδάει την εναρκτήρια άρια του τρίτου μέρους από τον «Μεσσία» του Χέντελ. Η παιδική φωνή αποκαλύπτει τη βεβαιότητα του ύμνου, τη γαλήνια παραδοχή που εκφράζει. Σε μία από τις αδιάβατες διασταυρώσεις του Κηφισού, ένας ζογκλέρ δίνει τη μοναχική του παράσταση μπροστά στο πλήθος των ναρκωμένων οδηγών. Μπάλες, κορίνες, κρίκοι περιστρέφονται γύρω του ακατάπαυστα, σε όλο και πιο δύσκολους συνδυασμούς, αγγίζοντας το ανθρωπίνως αδύνατο. Στο τέλος οι εφήμεροι θεατές του τον προσπερνούν, αδιαφορώντας για το μικρό θαύμα που έχουν μόλις δει να συντελείται μπροστά στα μάτια τους. Ο Νeumann, ο «Μεσσίας» του Χέντελ και ο ζογκλέρ του Κηφισού γέννησαν τον Rayman.
Κώστας Νικούλι (ηθοποιός)
Μια διαδρομή εσωτερική, σε αχαρτογράφητα σημεία
Από τη στιγμή που διάβασα το κείμενο για πρώτη φορά μέχρι και σήμερα, αυτό το έργο μού δημιουργεί ερωτήματα και απορίες. Ερωτήματα όχι από αυτά που μπορούν να απαντηθούν λογικά και πρακτικά, αλλά από αυτά που απαντώνται στο βάθος του χρόνου, που αποκαλύπτονται όταν είναι έτοιμος ο καθένας μας να τα αφουγκραστεί. Θέτοντας τα κατάλληλα ερωτήματα, μπορεί κανείς να φτάσει στο σημείο να πιστέψει ότι όλα μπορούν να αλλάξουν, να μετατοπιστεί προς μια κατεύθυνση αδιανόητη (απόσπασμα από το έργο). Μιλάω για μια εσωτερική αλλαγή που μας βοηθάει να δούμε τον κόσμο μέσα από ένα άλλο πρίσμα, να ξεχάσουμε όσα ήδη ξέρουμε και να αφεθούμε σε κάτι άγνωστο, που στην αρχή θα μας κάνει να φοβηθούμε, να αμφισβητήσουμε, αλλά κάποτε ίσως μας επιβραβεύσει με μια ανακάλυψη, προσωπική για τον καθένα. Μέσα από αυτή τη διαδικασία καλούμαι να αφηγηθώ την ιστορία ενός οδηγού που αποφασίζει να ακολουθήσει μια διαδρομή που δεν του είναι γνώριμη. Μια διαδρομή εσωτερική, σε αχαρτογράφητα σημεία, που τον κάνει να έρχεται αντιμέτωπος με όσα ήξερε και όσα πρόκειται να του αποκαλυφθούν. Παράλληλα, συσχετίζω το περιεχόμενο του έργου και με τη διαδικασία της πρόβας καθαυτής. Μέσα από την καθοδήγηση του Περικλή Μουστάκη, ανακαλύπτω έναν νέο τρόπο συνδιαλλαγής με το κείμενο όπου κάθε λέξη αποκτά τη δική της υπόσταση και ανοίγονται έτσι νέοι κόσμοι, άγνωστοι προηγουμένως.
Φραγκίσκη Μουστάκη (ηθοποιός)
Μπροστά στο μεγάλο τίποτα που μας περιμένει
Στο έργο παρακολουθούμε την προετοιμασία ενός θεωρητικού φυσικού επιστήμονα, του Rayman, προτού παραστεί μπροστά στην επιτροπή της Ακαδημίας Επιστημών για να παραλάβει το βραβείο του Εξαιρετικού Επιστημονικού Επιτεύγματος για το έργο του.
Ο λόγος που προσπαθεί να γράψει προκειμένου να τον εκφωνήσει στην τελετή απονομής τον οδηγεί σταδιακά σε ένα υπαρξιακό παραλήρημα, σε μία σύγκρουση ανάμεσα στα κομμάτια του κατακερματισμένου είναι του. Πτυχές του εαυτού του που επιζητούν τις επιβραβεύσεις και την αναγνώριση συγκρούονται με άλλες πτυχές του που αντιλαμβάνονται πως τα βραβεία, οι τελετές απονομής, μια μοναχική ζωή αφοσιωμένη στην επιστημονική έρευνα, όσο και αν δίνουν ένα πρόσκαιρο νόημα στη ζωή, αποδεικνύονται εντέλει μάταιες μπροστά στο μεγάλο τίποτα που μας περιμένει.
Σκηνικά αυτή η προετοιμασία της ομιλίας του Rayman διασταυρώνεται με την πορεία ενός ζευγαριού προς το άγνωστο, προς έναν μη τόπο, με ένα αμάξι. Ο οδηγός, ενώ αρχικά φαίνεται να οδηγεί τον Rayman προς την τελετή απονομής και να μετατοπίζεται πυρηνικά από τη συνάντησή του με αυτόν τον ακατάληπτο άντρα, σταδιακά αποκαλύπτεται ότι βρίσκεται μαζί με μία συνοδηγό και προσπαθούν και οι δύο να καταλάβουν προς τα πού πηγαίνουν. Χαμένοι και οι δύο, πηγαίνουν κάπου χωρίς να ξέρουν πού. Κομμάτια με έναν τρόπο του ίδιου του Rayman όπως το κάθε τι αποτελεί κομμάτι του κόσμου, προσπαθούν να καταλάβουν τι νόημα έχει, τελικά, αυτή η διαδρομή που διανύει ο κάθε άνθρωπος είτε μόνος του είτε με συντροφιά, ακόμα κι αν γνωρίζει ότι πάει προς το τίποτα.
Τηλέμαχος Μούσας (μουσική σύνθεση επί σκηνής)
Η μουσική μου είναι μια οργανική ενσωμάτωση
Η δραματουργία του ήχου αποτελεί, κατά τη γνώμη μου, μια συναρπαστική διαδικασία όπου διαβάζω και ταυτόχρονα γράφω ένα εντελώς διαφορετικό είδος κειμένου, εκμεταλλευόμενος τη χρονική και χωρική διάσταση των ακουστικών γεγονότων της παράστασης. Για μένα, η φωνή δεν αντιμετωπίζεται μόνο ως μέσο έκφρασης λόγου, αλλά ως ένα όργανο που εκφράζει συναισθήματα, ενώ ο ήχος αποτελεί ένα αυτόνομο δομικό υλικό της σκηνής. Η ιδέα της μετατόπισης του σκηνικού συμβάντος σε μια άλλη διάσταση παραμένει κεντρική για εμένα, με την πιθανή έκπληξη για τον θεατή. Σε αυτήν την παράσταση η μουσική μου είναι μια οργανική ενσωμάτωση που εξυπηρετεί τον κύριο σκοπό της μεταφοράς του θεατή σε έναν διαφορετικό κόσμο. Ο ήχος αντιμετωπίζεται ως ένα αυτόνομο ουσιαστικό στοιχείο στη δημιουργία ενός συναισθητικού θεάτρου, παρεμβαίνοντας στη χωροχρονική διάσταση της αφήγησης/πλοκής. Η ασυμμετρία είναι επίσης πηγή δραματικής έντασης και ένα βασικό στοιχείο της δραματουργικής μου προσέγγισης, όπως και η αυτονόμηση και η πολυμορφική έκφραση της φωνής, αλλά και η διασύνδεση της κίνησης του ηθοποιού με τη φωνή και το ηχητικό περιβάλλον με νέα ψηφιακά μέσα που χρησιμοποιώ. Σημαίνον του ήχου είναι η ηχητική του οντότητα και σημαινόμενο το μήνυμα που εκπέμπει. Η φωνή αντιμετωπίζεται όχι μόνο ως φορέας του λόγου, αλλά και ως μια οργανική έκφραση συναισθημάτων και ως ένα αυτόνομο σκηνικό δομικό υλικό.
