Η Αθήνα, παρά την κρίση, διατηρεί τη ζωντάνια της. Παρά την υποβάθμιση εκτεταμένων τομέων του κέντρου της πόλης, διαρκώς ξεπροβάλλουν νέοι πυρήνες που προσφέρουν φρεσκάδα και δημιουργική ένταση ανάμεσα σε παλιές και καινούργιες λειτουργίες της πόλης. Τούτη η γόνιμη «αναρχία» είναι που σώζει την κατά τα άλλα άχαρη τσιμεντούπολη, συντελώντας σημαντικά στην αθηναϊκή γοητεία, την οποία ανακαλύπτει όποιος κοιτάξει λίγο κάτω από την επιφάνεια...
Την εβδομάδα που πέρασε είδαμε να μπαίνουν στο στόχαστρο αυτοί ακριβώς οι πυρήνες που διατηρούν ζωντανή την πόλη και συντελούν στην αναβάθμιση ξεχασμένων συνοικιών της. Ο ένας μετά τον άλλο, οι πλανήτες που συγκροτούν τον γαλαξία των εναλλακτικών σκηνών της Αθήνας άρχισαν να λαμβάνουν εκ μέρους των υπηρεσιών του Δήμου Αθηναίων ένα χαρτάκι που τους ενημέρωνε ότι ο χώρος τους πρόκειται να σφραγιστεί και είναι υποχρεωμένοι να διακόψουν τη λειτουργία τους. Όχι μία, ούτε δύο, αλλά 36 εναλλακτικές σκηνές έχουν, σε πρώτη φάση, πάρει το «μαγικό χαρτάκι» που τους επιτάσσει, ενάμιση μήνα πριν το τυπικό τέλος της χειμερινής σεζόν, να κατεβάσουν ό,τι παράσταση παρουσιάζουν και να βάλουν λουκέτο, στέλνοντας έτσι τους εργαζόμενους σε αυτές να προστεθούν στο 95% της ανεργίας που μαστίζει τον κλάδο των ηθοποιών... Μέσα στις επόμενες δύο εβδομάδες μάλιστα, οι υπηρεσίες του Δήμου Αθηναίων έχουν προγραμματίσει να κλείνουν... ένα θέατρο την ημέρα!
Θέατρα υπό πίεση
Η γραφειοκρατική μηχανή που ξεκίνησε για να καταλήξουμε στο απίστευτο αυτό αποτέλεσμα πυροδοτήθηκε από καταγγελίες του Σωματείου Ελλήνων Τεχνικών Θεάτρου που κοινοποιήθηκαν στον εισαγγελέα, ο οποίος και παρήγγειλε τον γενικό έλεγχο των θεάτρων, για τον οποίο είναι αρμόδιος ο Δήμος Αθηναίων. Οι περισσότεροι άνθρωποι του θεάτρου με τους οποίους μιλήσαμε καταλογίζουν τυφλή συντεχνιακή λογική στο ολιγομελές σωματείο που προχώρησε στην καταγγελία, υπάρχουν όμως και άλλοι που υποπτεύονται ότι πίσω από την κίνηση αυτή υποκρύπτονται ανταγωνιστικά συμφέροντα μεγάλων εταιρειών θεαμάτων, που είδαν φέτος τον τζίρο τους να μειώνεται θεαματικά, προς όφελος των εναλλακτικών σκηνών που πήγαν απρόσμενα καλά, σημειώνοντας μια αύξηση των εισιτηρίων τους γύρω στο 30%.
Το κανονιστικό πλαίσιο πάνω στο οποίο στηρίζονται οι έλεγχοι και οι αδειοδοτήσεις των θεατρικών χώρων είναι ο... Α.Ν. 446/1937 και οι κατοπινές τροποποιήσεις του με Β.Δ. των αρχών της δεκαετίας του 1950. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο μεταξικός αυτός νόμος προβλέπει διά μακρών τα της... λογοκρισίας των θεατρικών έργων, αλλά ακόμη και τις ώρες λειτουργίας των θεάτρων, τον έλεγχο των οποίων αναθέτει στην αστυνομία.
Μπορεί σήμερα επιτροπές λογοκρισίας όπως αυτές που προέβλεπε να μην υφίστανται, όμως η λογική της υπερρύθμισης που διέπει το ελληνικό νομικό οικοδόμημα καταλήγει σε κατ' ουσίαν λογοκρισία και παραβίαση της ελευθερίας της καλλιτεχνικής έκφρασης, έτσι όπως καθιερώνεται από το ίδιο το Σύνταγμα. Αυτό συμβαίνει όταν ο νομοθέτης θεωρεί εαυτόν αρμόδιο να ορίσει τι είναι θέατρο και θεατρικός χώρος, ουσιαστικά τι είναι η ίδια η τέχνη, χωρίζοντας τις αδειοδοτήσεις ανάλογα με τη χωρητικότητα και αρνούμενος να αναγνωρίσει αίθουσες με λιγότερες από 50 θέσεις.
Στην πραγματικότητα, το ασφυκτικό και δαιδαλώδες πλαίσιο που έχει δημιουργηθεί όχι μόνο στερεί από τον καλλιτέχνη το δικαίωμα να εκφράζεται όπως εκείνος θέλει αλλά, επιπλέον, χάνεται μέσα του το δεύτερο ουσιαστικό στοιχείο: η ασφάλεια των θεατών και των συντελεστών κάθε παράστασης. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι υπάλληλοι του δήμου που διενήργησαν τους ελέγχους το μόνο που κοίταξαν ήταν χαρτιά, όχι χώρους. Κι ύστερα από λίγο, αντί να δοθεί στους υπεύθυνους των χώρων που ελέγχθηκαν χρονική διορία και συγκεκριμένες οδηγίες για το τι θα έπρεπε να βελτιωθεί, απλώς τους απεστάλη η απόφαση σφράγισης.
Η επιλογή του Δήμου Αθηναίων να εφαρμόσει με τον τρόπο αυτό την εισαγγελική παραγγελία προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων, τόσο από τους ενδιαφερομένους όσο και από τις πολιτικές δυνάμεις (μόνον ό,τι απέμεινε από το υπουργείο Πολιτισμού, αν και άμεσα ενδιαφερόμενο... καθεύδει). Η Ένωση Χώρων Πολιτισμού Αθήνας, που αποτελεί τη συλλογική έκφραση των εναλλακτικών σκηνών, διαμόρφωσε ένα πλαίσιο άμεσων διεκδικήσεων, το οποίο απαιτεί την αναστολή των αποφάσεων σφράγισης του δήμου και την τροποποίηση του νομοθετικού πλαισίου που αφήνει εκτεθειμένους τους χώρους πολιτισμού. Πρόκειται για αιτήματα που υιοθετούν, με ανακοινώσεις που εξέδωσαν, τόσο ο ΣΥΡΙΖΑ όσο και η ΔΗΜ.ΑΡ., το ΠΑΣΟΚ και ο πρώην δήμαρχος και νυν βουλευτής Νικήτας Κακλαμάνης, με ερώτησή του προς τον υπουργό Παιδείας.
Επιπλέον, η Ένωση σκοπεύει να προσφύγει στη Δικαιοσύνη, τόσο ατομικά τα μέλη της όσο και συλλογικά, ενώ για την αντιμετώπιση του πρώτου «λουκέτου», στο θέατρο Ακαδήμεια, στην Ακ. Πλάτωνος, καλεί στον σχηματισμό ολοήμερης ανθρώπινης αλυσίδας έξω από το θέατρο την Τρίτη 2 Απριλίου.
Μάνια Παπαδημητρίου: «Περισσότερο φως»
Η Μάνια Παπαδημητρίου, ηθοποιός και σκηνοθέτις που τα τελευταία χρόνια παρουσιάζει τη δουλειά της σε μικρούς εναλλακτικούς χώρους, δήλωσε σχετικά με το θέμα στην Αυγή: «Περισσότερα φώτα, ηλεκτρολόγοι, στην ιστορία μας! Ποιοι καταγγέλθηκαν και για ποιους λόγους ακριβώς; Ποιοι την πληρώνουν τελικά; Μόνο αν βγουν όλα στο φως, εδώ που φτάσαμε, μπορούμε να ξέρουμε τι συμβαίνει. Γιατί η επιτροπή του δήμου έδωσε εντολή να σφραγιστούν θεατρικοί χώροι, χωρίς προηγουμένως να εντοπίσει τις ελλείψεις και να δώσει τον χρόνο να διορθωθούν; Γιατί θυμηθήκανε σήμερα έναν νόμο που έχει να λειτουργήσει εδώ και 70 χρόνια; Γιατί κλείνουν τους χώρους με τελεσίγραφα;
Σε μια εποχή όπου το μόνο που ζητάει ο πολιτισμός είναι 'ανάσα κάποιες δυνάμεις διεκδικούν να κρατήσουν την ανάσα μακριά από τον πολιτισμό... Αυτοί σε καμία περίπτωση δεν μπορεί να είναι οι εργαζόμενοι των θεάτρων... Κανένας δεν είναι τόσο ηλίθιος που να θέλει να στερήσει την ανάσα από τη ζωή του! Αν έτσι παρουσιάζεται να συμβαίνει, μοιάζει φτιαχτό. Ένα κυνήγι μαγισσών που, όπως σ' όλα τούτα τα κυνήγια, ο φταίχτης είναι αυτός που όταν όλοι ουρλιάζουν για την αδικία, αυτός σωπαίνει στη γωνία».
