To καταπληκτικό με την πορεία του José James, πέραν της εκτελεστικής του υπεροχής απέναντι στους υπόλοιπους εκφραστές της jazz και της soul (όσους αυθεντικούς έχουν απομείνει, τέλος πάντων), είναι ότι ακούγεται όπως θα έπρεπε να ακούγεται ένας καλλιεργημένος καλλιτέχνης που γνωρίζει την παράδοση που τον έχει αναθρέψει. Η υψηλή αισθητική των ρυθμών του, οι μνήμες από τη soul παράδοση και τα hip hop υβρίδια που συναντάμε στους δίσκους του τον τοποθετούν στα κορυφαία ονόματα της σύγχρονης σκηνής. Ο José James δηλώνει ως κύριες επιρροές του τον John Coltrane και την Billie Holiday και μέσα από τις ηχογραφήσεις του αναβιώνει την καλλιεργημένη soul του Terry Callier. Ο κύριος James κυκλοφόρησε το ολοκληρωμένο ντεμπούτο άλμπουμ του, «Dreamer», το 2008. Ο δίσκος απέσπασε εγκωμιαστικά σχόλια και έκανε τον καλλιτέχνη περιζήτητο στο πιο μεγάλα φεστιβάλ του κόσμου.
Φυσικά, τα τραγούδια του μουσικού που θα επισκεφθεί τη χώρα μας αυτή την εβδομάδα δεν αναγράφουν καμία μοντέρνα μάρκα στην ούγια τους. Είναι κλασικά στον πυρήνα τους, διαχρονικά στη σύλληψή τους και μπορούν να ακούγονται σε κάθε περίσταση. Είναι τραγούδια γήινα, ευγενικά, με την ευρωστία που έρεε στους μεγάλους jazz και R’n’B δίσκους της δεκαετίας του 1970. Σου ανοίγουν την καρδιά και σου απευθύνονται με την ένταση του μουσικού που αγαπάει με πάθος τον Marvin Gaye και που παραμένει ταγμένος σε γίγαντες όπως ο Donny Hathaway αλλά και ο Leon Ware. Η μουσική τού José James διακρίνεται από έναν καλοδεχούμενο ρομαντισμό, που σήμερα μοιάζει με όαση απέναντι στον κυνισμό του μεταμοντερνισμού και στην απαξία της «σοσιαλμιντιακής» ταχύτητας.
Μια καλλιεργημένη αποθέωση της τζαζ και σόουλ παράδοσης
Μετά από εκτεταμένες περιοδείες και πειραματισμούς με νέες ιδέες, ο James εντάχθηκε στο δυναμικό της ιστορικής τζαζ δισκογραφικής εταιρείας «Blue Note» το 2013, όταν κυκλοφόρησε το άλμπουμ του «No Beginning No End» με μεγάλη επιτυχία. Το ακαταμάχητο τραγούδι «Trouble» έστειλε τον José σε τηλεοπτικές εμφανίσεις στο Conan, στο Late Show With με τον David Letterman και στο Tonight Show με τον Jay Leno. Ο José James έχει επίσης αφιερώσει ολόκληρα άλμπουμ προκειμένου να τιμήσει με τον πληρέστερο τρόπο τους ήρωές του: το «Yesterday I Had the Blues» (2015) στο οποίο υμνεί την κληρονομιά της θρυλικής Billie Holiday, το «Lean on Me» (2017) που είναι αφιερωμένο στον μεγάλο soul τραγουδιστή Bill Withers, αλλά και το «On & On» (2023) που διερευνά το εύρος του εμβληματικού καταλόγου της Erykah Badu, από το πρωτοποριακό ντεμπούτο άλμπουμ της, «Baduizm», έως τα πιο σύγχρονο αριστούργημά της, «New Amerykah». Με την πλούσια, βαρύτονη φωνή του, μπορεί και τραγουδάει σαν φιλόξενος τροβαδούρος αλλά μακριά από τους ζορισμένους soulmen του «πονεμένου» Νότου που φώναζαν τους καημούς τους - όπως ο Wilson Pickett. Αντιθέτως, απλώνει την καθαρότητα τη φωνής του σε μακροσκελείς ενορχηστρώσεις, λες και ξεσπάθωσε το ακέραιο και ρομαντικό πνεύμα του Bill Withers και ξαμολήθηκε στις ερωτικές τραγωδίες που ταλάνιζαν τον Marvin Gaye.
Ο José James έχει τον ρόλο του πνευματικού κλειδοκράτορα σε ένα δικό του, ιδιότυπο μουσικό υβρίδιο που διαθέτει βαθύτατο πνευματικό χαρακτήρα. Ο James πέτυχε μια εγκεφαλική διείσδυση σε όσα συλλογικά συνηθίζουμε να διαισθανόμαστε ως soul και jazz, ανασκευάζοντας μια σειρά αρχετύπων της μαύρης μουσικής παράδοσης με τόσο εμφανή σεβασμό ώστε να μην προκύπτει ζήτημα δεοντολογίας. Προσεγγίζει λοιπόν τα σχήματα που έχει στο μυαλό του, συγκρούεται μαζί τους, ρίχνει τις άμυνές του και μετά τα ξαναβρίσκει. Ψάχνει στους στίχους όχι απαραίτητα την ποίηση αλλά κάτι βαθύτερο από τον προδιαγεγραμμένο ρόλο τους. Εκφράζεται κομψά μέχρι τη στιγμή που τα μουσικά σκαριφήματα που έχει στο μυαλό του να πάρουν μια μορφή διάφανη και σκληρή.
Στις 8 Ιουλίου 2023, στο Ηρώδειο, ο José James θα παρουσιάσει στο ελληνικό κοινό στιγμιότυπα από τους τρεις φόρους τιμής στα ονόματα που καθόρισαν τη μουσική του και τη σύγχρονη κληρονομιά της μαύρης μουσικής. Το μήνυμα εδώ είναι απλό: ο οργανικός ήχος γίνεται σημείο αναφοράς, μα και μονόδρομος για να έχει η soul κάποιο εκτόπισμα. Η συνέχεια θα δοθεί πάνω στη σκηνή.
