Το αφιέρωμα στον Λέοναρντ Κοέν με τη Nalyssa Green (Βιολέτα Σαραφιανού), τη Sugahspank! (Γεωργία Καλαφάτη) και τη Lou is (Λουίζα Σοφιανοπούλου) επιστρέφει αύριο Σάββατο 1η Ιουλίου στον Κήπο του Μεγάρου Μουσικής, απ’ όπου και ξεκίνησε το ταξίδι του, για μία μοναδική βραδιά. Το αφιέρωμα γεννήθηκε το 2017 και έκτοτε έχει παρουσιαστεί σε επιλεγμένες παραστάσεις στην Αθήνα και στην υπόλοιπη Ελλάδα με επιτυχία. Οι τρεις τραγουδίστριες θα είναι πλαισιωμένες από τον ντράμερ Σεραφείμ Μπέλλο, τον μαέστρο Γιώργο Δελλή στα πλήκτρα και τον Άδωνι Γουλιέλμο στην κιθάρα (Swing Shoes) σε αυτόν τον τρυφερό φόρο τιμής σε έναν σπουδαίο μουσικό. Με αφορμή το μουσικό πρότζεκτ «Α Τribute to Leonard Cohen» μιλήσαμε με τις τρεις ξεχωριστές τραγουδίστριες που θα ερμηνεύσουν τα τραγούδια του Κοέν.
Πώς ξεκίνησε αυτή η ιδέα και ποια η ανάγκη που σας έκανε να το επαναλάβετε;
Lou is: Ήμουν η τελευταία που μπήκε στο σχήμα. Η ιδέα ήταν του Μωυσή Ναχμία, που αγαπάει υπερβολικά τον Κοέν και ήταν εκείνος αρχικά που μας πλησίασε. Βέβαια, ποτέ δεν σταματήσαμε να θέλουμε να το παρουσιάζουμε στη σκηνή. Είναι εκπληκτική η εμπειρία του να μοιραζόμαστε αυτά τα τραγούδια που αγαπάμε με το κοινό.
Sugahspank!: Ο Μωυσής Ναχμίας που διοργάνωσε το event είναι τεράστιος fan του Κοέν και με τον ίδιο είμαστε συνεργάτες χρόνια και είμαστε πλέον σαν αδέρφια. Οπότε για κάθε νέο σχέδιο που προκύπτει πάντα με υπολογίζει. Αρχικά αναζητούσε μια ανδρική φωνή, αλλά τελικά δεν του ταίριαξε καμία. Πάντα στους δίσκους του Κοέν υπάρχουν γυναικεία δεύτερα φωνητικά, επομένως αποφάσισε να το προσαρμόσει σε τρεις γυναικείες φωνές εντελώς διαφορετικές μεταξύ τους, με διαφορετική ιδιοσυγκρασία. Πρώτα στο σχήμα μπήκα εγώ και μετά ήρθε η Λουίζα Σοφιανοπούλου (Lou is), η οποία είναι τεράστια τραγουδίστρια, και τέλος στραφήκαμε στη Βιολέττα (Nalyssa Green), που το στιλ της στα τραγούδια του Κοέν από τη δεκαετία του ’70 ταιριάζει αφάνταστα. Το πρώτο live στο Μέγαρο ήταν μαγικό και θυμάμαι ότι είχε κλείσει ο δρόμος έξω.
Nalyssa Green: Ο Μωυσής Ναχμίας δούλευε για καιρό το project και από τη στιγμή που στράφηκαν και σε εμένα, και ειδικά από τις πρώτες πρόβες, άρχισα να βλέπω ότι είναι κάτι πολύ δυνατό και κάτι πραγματικά πολύ όμορφο. Παίξαμε πολλά live σε όλη την Ελλάδα. Αυτό το σχήμα μάς ταξίδεψε αρκετά και κάθε συναυλία ξεχωριστά είχε κάτι το συγκινητικό. Από τη μία ήταν η σχέση η δική μας με τα τραγούδια αυτά, από την άλλη ήταν η σχέση του κοινού με αυτά που τραγουδούσαμε και με κάποιο τρόπο πάντα θα συνέβαινε κάτι μαγικό. Πέρασε αρκετός καιρός και νιώσαμε ότι μας έλειψε, επομένως αποφασίσαμε να το παρουσιάσουμε ξανά στον Κήπο του Μεγάρου.
Τι σημαίνει ο Κοέν για εσένα προσωπικά;
Lou is: Μεγάλωσα με τα τραγούδια του και τη μουσική του και είναι αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής μου. Ανατρέχω συχνά στο «Take this Waltz» ή στο «Waiting for the Miracle», αλλά και γενικά στους στίχους του.
Sugahspank!: Εγώ τον έχω στο μυαλό μου σαν ένα φίλο γκουρού, στον οποίο ανατρέχω συχνά ή όταν έχω ανάγκη.
Nalyssa Green: Για εμένα ο Κοέν έγραφε τραγούδια πολύ ανθρώπινα. Αλλά κυρίως τα τραγούδια του είχαν μια ευγένεια που εμένα με συγκινεί. Για εμένα είναι πάνω από όλα οι στίχοι του και ο μοναδικός τρόπος που χρησιμοποιεί τις λέξεις και τις βάζει στη σειρά. Οι μελωδίες και η αισθητική του με συγκινούν γιατί έχουν κάτι βαθιά ανθρώπινο.
Με ποιο τραγούδι, είτε είναι στη set list είτε όχι, νιώθεις μεγαλύτερη ταύτιση και γιατί;
Lou is: Τα πρωτεία στην καρδιά μου τελευταία τα έχει το «Hallelujah», που δεν τα είχε παλιά. Τελευταία το παίζω στο πιάνο με τους μαθητές μου και με πιάνει ρίγος από συγκίνηση. Νομίζω ότι τώρα αρχίζω και καταλαβαίνω τι εννοούσε πραγματικά όταν έγραφε το τραγούδι. Και έχει μεγάλη αξία για τη ζωή.
Sugahspank!: Σε πολλές δύσκολες στιγμές με έχει ηρεμήσει πολύ το «Anthem» και ταυτόχρονα είμαι πολύ κοντά συναισθηματικά με το «Hallelujah». Όσο περνάει ο καιρός, ανακαλύπτω σε αυτό το τραγούδι τη σοφία και την ηρεμία που είχε βρει και ο ίδιος σε αυτό και με βοηθάει σε δύσκολες φάσεις. Λειτουργεί σαν μουσικό mantra. Και χρησιμοποιώ αυτές τις ινδουιστικές αναφορές και λέξεις όπως γκουρού όχι γιατί εγώ είμαι κάτι τέτοιο, αλλά γιατί ο ίδιος ο Κοέν ήταν βουδιστής και μέσα από τα τραγούδια καταλαβαίνεις την ωραία φιλοσοφία του. Και ενώ εμπεριέχει και έναν υπαρξισμό όλο αυτό το πράγμα, ο ίδιος τα προσεγγίζει με έναν όμορφο τρόπο και τα κάνει κατανοητά σε όλους.
Nalyssa Green: Είναι πολλά τραγούδια του που αγαπώ. Αν πρέπει να διαλέξω, αυτό που ξεχωρίζω αυτή την περίοδο είναι το «The Partisan». Είναι ένα τραγούδι που με κάνει να δακρύζω κάθε φορά που το ακούω. Είναι αυτή η εμμονική μελωδία του που δημιουργεί ένα μεγάλο συναίσθημα. Και φυσικά οι βιωματικοί στίχοι του, γιατί νομίζω ότι βασίζονται σε ένα γράμμα ενός φαντάρου από το μέτωπο. Ο τρόπος που βάζει την ιστορική αλήθεια των στίχων σε ένα περιβάλλον βίας και τραγωδίας όπως είναι ο πόλεμος, με τρόπο τόσο ανθρώπινο και γλυκό αλλά και λυρικό, με συγκινεί.
Ποια είναι η μεγαλύτερη πρόκληση αυτού του εγχειρήματος;
Lou is: Δεν έχουμε αλλάξει πολλά πράγματα, γιατί ήταν πετυχημένη συνταγή και είχαμε καιρό να παίξουμε μαζί, οπότε είπαμε να παρουσιάσουμε όπως ήταν αυτό που είχαμε ετοιμάσει. Ίσως η πρόκληση να ήταν το να βρεθούμε όλες μαζί και να συντονιστούμε χρονικά, γιατί είχαμε πολλές δουλειές και ταξίδια. Όμως θα είμαστε πολύ χαρούμενες που θα βρεθούμε πάλι μαζί στη σκηνή.
Sugahspank!: Στην αρχή φαινόταν ότι η πρόκληση θα ήταν πώς οι τρεις γυναικείες φωνές που είναι διαφορετικές μεταξύ τους θα αντικαταστήσουν τον Κοέν. Τελικά όμως ο Λέοναρντ Κοέν είναι αναντικατάστατος. Και είναι σαν να βρίσκεται συνεχώς δίπλα μας μέσα από τα τραγούδια του και εμείς είμαστε οι μεσάζοντες και αγγελιαφόροι των μελωδιών του. Η παράσταση λειτουργεί περισσότερο σαν μια γιορτή που υπήρξε ανάμεσά μας αυτός ο μουσικός και γι’ αυτό δεν θέλαμε να αλλάξουμε δραματικά ή να πειράξουμε πολύ τα τραγούδια του. Και πραγματικά προσπαθούμε να τα προσεγγίσουμε φωνητικά με τον πιο απλό και άρτιο τρόπο.
Nalyssa Green: Αν και δουλέψαμε πάρα πολύ, τελικά το σχήμα προέκυψε πολύ εύκολα και αυτό που θέλαμε να παρουσιάσουμε πάνω στη σκηνή προέκυψε πολύ οργανικά και όμορφα.
Γιατί έχουν σημασία τα τραγούδια του Κοέν στη σημερινή ψηφιακή εποχή της ταχύτητας;
Lou is: Για τον ίδιο λόγο που έχει ακόμα σημασία η μουσική του Μπετόβεν, του Σοπέν ή του Μπαχ. Όταν η Τέχνη είναι τόσο σημαντική για τη ζωή μας και μας επηρεάζει σε τέτοιο βάθος, ποτέ δεν παύει να έχει σημασία. Πάντα θα έχουμε ανάγκη τα τραγούδια του Κοέν, και ειδικά στην εποχή της ταχύτητας θα είναι χρήσιμα για να μας γειώνουν και να μας βοηθούν να αφουγκραστούμε καλύτερα την καρδιά μας και τον κόσμο γύρω μας.
Sugahspank!: Είναι πάρα πολλοί οι λόγοι για τους οποίους έχουν σημασία τα τραγούδια του σήμερα. Καταρχάς επειδή ο ίδιος υπήρξε πολύ προφητικός. Αν προσέξεις τους στίχους του «The Future», για παράδειγμα, θα εκπλαγείς με το πόσο προφητικοί είναι. Ο άλλος σημαντικός λόγος αφορά τη σημερινή εποχή, που προκρίνει τόσο έντονα την τελειομανία και τη φωνητική εξειδίκευση. Ο Κοέν ήταν ένα τρανταχτό παράδειγμα που αποδεικνύει ότι κάποιος μπορεί να παράξει αληθινή και σπουδαία τέχνη μέσα απ’ τη φωνή του, χωρίς να έχει απαραίτητα τεράστιες ερμηνευτικές ικανότητες. Επίσης, μας θυμίζει ότι κάποιες διαχρονικές αλήθειες θα ταιριάζουν με κάθε εποχή. Ακριβώς επειδή είναι διαχρονικές. Όπως και οι τρόποι που μπορείς να τις επικοινωνήσεις, αν είναι αυθεντικοί. Οι φιλοσοφικές έννοιες του Κοέν θα έχουν πάντα σημασία και η ποιητική απλότητά του στην έκφραση δεν γίνεται ποτέ να ξεπεραστεί από καμία εποχή.
Nalyssa Green: Τα τραγούδια αυτά είναι σημαντικά γιατί είναι ακριβώς το αντίθετο της ψηφιακής εποχής. Απολύτως αναλογικά. Το κέντρο τους είναι ανθρώπινο, γλυκό και ευγενικό. Και αυτές τις ποιότητες δεν θα πάψουμε ποτέ να τις έχουμε ανάγκη, γιατί είμαστε άνθρωποι, όσο και να αλλάζει η εποχή. Και αυτό το αποδεικνύει το γεγονός ότι ακόμα ο κόσμος ακούει φανατικά Λέοναρντ Κοέν και η μουσική του ακόμα λατρεύεται. Το έργο του έχει αφετηρία τον άνθρωπο και αυτό είναι κάτι διαχρονικό και απόλυτα οικουμενικό.
