Το Φεστιβάλ βιβλίου στα Χανιά ήρθε για να μείνει» ήταν η υπόσχεση που έδωσε ο διευθυντής του Μανώλης Πιμπλής λίγες ημέρες πριν ξεκινήσει η γιορτή βιβλίου στην πόλη της Κρήτης, που αποτελεί πρότυπο «πολιτιστικής βιοποικιλότητας» και μάλιστα όλο τον χρόνο.
Ολα είναι έτοιμα για να υποδεχθούν από την Τρίτη 20 Ιουνίου έως και το Σάββατο 24 Ιουνίου, παραμονή των εκλογών, όλους εκείνους που αγαπούν το βιβλίο και το θεωρούν «ιαματικό» στη σημερινή δυστοπία. Πενήντα Έλληνες συγγραφείς και ποιητές, δεκάδες εκδότες και μεταφραστές, δέκα ξένοι πολυβραβευμένοι συγγραφείς, μουσικοί, εικαστικοί, θεατράνθρωποι και φίλοι του βιβλίου θα ανταμώσουν για πέντε ημέρες στην Κρήτη, συζητώντας το θέμα της «ταυτότητας, ατομικής και συλλογικής» σε έναν κόσμο που αλλάζει ραγδαία. Η πλατεία Κατεχάκη, τόπος προεκλογικών συγκεντρώσεων στην αναμέτρηση της 21ης Μαΐου, θα μετατραπεί σε «αρχαία αγορά», όπου οι πολίτες θα συζητούν για βιβλία και όχι για τους κομματικούς μηχανισμούς. Η Δημοτική Βιβλιοθήκη, το νεόδμητο Αρχαιολογικό Μουσείο, το Μουσείο-Οικία του Ελευθέριου Βενιζέλου, το Μουσείο Τυπογραφίας, ο αναστηλωμένος αρχαιολογικός χώρος της Απτέρας, οι εκδηλώσεις της σύγχρονης δημιουργίας υπό τον τίτλο «Ανοιχτά πανιά» περιμένουν τους επισκέπτες του Φεστιβάλ Βιβλίου.
Οσοι βρέθηκαν στην περσινή πρώτη διοργάνωση αγωνιούν να βρεθούν και στη φετινή γιατί αυτό το πενθήμερο στα Χανιά συνδυάζει πολιτισμό και διακοπές. «Το ενετικό λιμάνι ήταν πιο όμορφο από ποτέ τις ημέρες του φεστιβάλ. Ήταν μαγικό» είπε με ενθουσιασμό ο δήμαρχος της πόλης Παναγιώτης Σημαντηράκης, ο οποίος θυμάται την αγωνία του να προλάβει να παρακολουθήσει πέρυσι όλες τις δράσεις που εξελίσσονταν παράλληλα σε κτήρια ιστορικά, μνημεία πολιτιστικά, που τη νύχτα φωταγωγημένα ξαναζωντάνευαν και έδιναν άλλη πνοή στην πόλη. Ο δισταγμός του για την «πολιτιστική επένδυση» ξεπεράστηκε γιατί η ανταπόδοση ξεπέρασε κάθε πρόβλεψη και ενδοιασμό. Η τουριστική μηχανή δεν είναι μονοκαλλιέργεια για την ανάπτυξη. Εκατοντάδες επισκέπτες εκτός Κρήτης έδωσαν το «παρών». Βιβλία, συγγραφείς, μουσικές, ποιητικά αναλόγια σε σοκάκια ανάμεσα στα πέτρινα κτήρια στο παλιό λιμάνι, αφηγήσεις παραμυθιών στο Γιαλί Τζαμί, συζητήσεις και αντιπαραθέσεις στο Θέατρο «Μίκης Θεοδωράκης», παρουσιάσεις βιβλίων στο Μεγάλο Αρσενάλι, συζητήσεις στην πλατεία Κατεχάκη και τα μεσάνυχτα μεζέδες και ρακί στα ουζερί του λιμανιού, στο Τοπ Καπί, στην οδό Χαληδών.
Οσοι βρέθηκαν στο 1ο Φεστιβάλ Βιβλίου μπορούν να απαντήσουν στο ερώτημα «γιατί βρήκε λιμάνι στα Χανιά το φεστιβάλ;». Γιατί η πόλη των Χανίων ήταν η πρώτη στον παγκόσμιο χάρτη που φιλοξένησε τον πρώτο θερινό κινηματογράφο στις αρχές του αιώνα, γιατί στην πόλη συνυπήρχαν αιώνια συναγωγές, τζαμιά, καθολικές και ορθόδοξες εκκλησίες. Γιατί ιστορικά η πόλη των Χανίων αποδεχόταν όλες τις ταυτότητες, το θέμα που κυριαρχεί και στη φετινή διοργάνωση.
Η μαγεία είναι δεδομένη και στη φετινή διοργάνωση
Ποια είναι τα κτήρια «μνημεία» που θα φιλοξενήσουν τη γιορτή βιβλίου; Το Θέατρο «Μίκης Θεοδωράκης», το Μεγάλο Αρσενάλι (Κέντρο Αρχιτεκτονικής της Μεσογείου), η Πύλη Sabbionara, το Γιαλί Τζαμί, ο Φιλολογικός Σύλλογος «Χρυσόστομος» και άλλα σημεία των Χανίων.
«Ατομικές και συλλογικές ταυτότητες: Αυτοπροσδιορισμός στον σύγχρονο κόσμο» είναι το κεντρικό θέμα του φεστιβάλ και οι επιμέρους θεματικοί άξονες:
* Φαινόμενα γύρω από την ταυτότητα φύλου, την πραγματική ισότητα των φύλων και τις ανισότητες με βάση την καταγωγή ή το φύλο.
* Θα αλλάξει η Τεχνητή Νοημοσύνη την ανθρώπινη ταυτότητα;
* Πώς η Συνθήκη της Λωζάννης επανακαθόρισε ταυτότητες, εθνικές και ατομικές.
* Τα ιδιαίτερα πολιτισμικά χαρακτηριστικά των Κρητών στο πλαίσιο της ελληνικής ταυτότητας.
* Οι πολλαπλές αναγνώσεις και ταυτότητες της καβαφικής ποίησης.
* Ο Νίκος Καζαντζάκης και ο ρόλος του έργου του στην εικόνα της ελληνικής και της κρητικής ταυτότητας στο εξωτερικό.
Ξένοι λογοτέχνες
Δέκα διακεκριμένοι δημιουργοί από όλο τον κόσμο θα παρουσιάσουν το έργο τους στα Χανιά. Συγκεκριμένα:
Η βραβευμένη (Ευρωπαϊκό Βραβείο Λογοτεχνίας 2020) Κροάτισσα, σερβικής καταγωγής μυθιστοριογράφος και μεταφράστρια Λάνα Μπάστασιτς (Lana Bastasic), o διακεκριμένος Σκωτσέζος ελληνιστής Ρόντρικ Μπίτον (Roderick Beaton), κάτοχος της ιστορικής έδρας Κοραή στο King’s College του Λονδίνου (1988-2018) και διευθυντής του Κέντρου Ελληνικών Σπουδών (2012-2018).
Η ελληνικής καταγωγής συγγραφέας Ρούμενα Μπουζάροφσκα (Rumena Buzarovska), που γεννήθηκε στη Βόρεια Μακεδονία, καθηγήτρια Λογοτεχνίας και μεταφράστρια, η οποία μαζί με άλλες επτά γυναίκες πρωτοστάτησε στο κίνημα MeToo της γειτονικής χώρας, η βραβευμένη Γαλλοελβετή δημοσιογράφος της Monde diplomatique και φεμινίστρια συγγραφέας Μόνα Σολέ (Mona Chollet).
Ο βραβευμένος Κολομβιανός συγγραφέας Σαντιάγο Γκαμπόα (Santiago Gamboa), που εργάστηκε ως δημοσιογράφος και έχει δημοσιεύσει περισσότερα από δέκα μυθιστορήματα, συλλογές διηγημάτων, ταξιδιωτικά χρονικά και δοκίμια.
Ο Αργεντινός Ντανιέλ Μορντζίνσκι (Daniel Mordzinski), συγγραφέας πολλών βιβλίων, αλλά και γνωστός ως «ο φωτογράφος των συγγραφέων», που ζει ανάμεσα στο Παρίσι και στη Λισσαβώνα.
Ο Κουβανός πεζογράφος και δοκιμιογράφος Λεονάρδο Παδούρα (Leonardo Padura), που θεωρείται σήμερα ο σημαντικότερος συγγραφέας της Κούβας και συγκαταλέγεται μεταξύ των κορυφαίων στη Λατινική Αμερική.
Ο Σέρχιο Ραμίρες (Sergio Ramírez) από τη Νικαράγουα, νικητής του Βραβείου Θερβάντες, που μετά από μια μακρά περίοδο εθελοντικής εξορίας στην Κόστα Ρίκα και στη Γερμανία εγκατέλειψε προσωρινά τη λογοτεχνική του καριέρα για να ενταχθεί στην επανάσταση των Σαντινίστας, που ανέτρεψε τη δικτατορία του τελευταίου Σομόζα,﮲η βραβευμένη Βρετανή συγγραφέας Μπέθαν Ρόμπερτς (Bethan Roberts), δραματουργός του BBC Radio 4 και καθηγήτρια Δημιουργικής Γραφής στο Πανεπιστήμιο του Chichester.
Ο διακεκριμένος Βρετανός ιστορικός και διπλωμάτης Μάικλ Λιουέλιν Σμιθ (Michael Llewellyn Smith), που υπηρέτησε ως πρέσβης της Βρετανίας και στην Ελλάδα (1996-1999), και η Άνα Μαρία Σούα (Ana María Shua) από την Αργεντινή, συγγραφέας μυθιστορημάτων, διηγημάτων, μικροδιηγημάτων και παιδικής λογοτεχνίας, επίτιμο μέλος της Αμερικανικής Ένωσης Καθηγητών Ισπανικών και Πορτογαλικών, η οποία μεταξύ άλλων διακρίσεων έχει κερδίσει το Κρατικό Βραβείο της χώρας της, την υποτροφία Guggenheim, το Platinum Konex και το διεθνές βραβείο Arreola στο Μεξικό.
Οι Έλληνες συγγραφείς
Πάνω από 50 Έλληνες πεζογράφοι, ποιητές, ιστορικοί, ακαδημαϊκοί, διανοούμενοι, καλλιτέχνες, εκδότες και μεταφραστές θα δώσουν το «παρών» στη μεγάλη γιορτή του βιβλίου στα Χανιά, μεταξύ των οποίων οι: Κώστας Αθανασίου, Κώστας Ακρίβος, Μιχάλης Αλμπάτης, Ιωσήφ Αλυγιζάκης, Μανώλης Ανδριωτάκης, Δημήτρης Αστερίου, Βασιλική Βασιλούδη, Νίκος Βατόπουλος, Ρούλα Βουράκη, Ρέα Γαλανάκη, Νίκος Γ. Δαββέτας, Γιάννης Δημητρακάκης, Λένα Διβάνη, Γιάννης Δούκας, Μίνως Ευσταθιάδης, Αντωνία Ζεβόλη-Νταουντάκη, Σταύρος Ζουμπουλάκης, Κατερίνα Ζωγραφιστού, Λεωνίδας Κακάρογλου, Βαγγέλης Κακατσάκης, Χάρης Καλαϊτζίδης, Σωκράτης Καμπουρόπουλος, Αλεξάνδρα Κανδάνου, Θανάσης Καραμπάλιος, Αγγέλα Καστρινάκη, Κώστας Κατσουλάρης, Γιάννης Κουκουλάς, Πολυχρόνης Κουτσάκης, Κατερίνα Κωστίου, Γιώργος Λιμαντζάκης, Μιχάλης Μαλανδράκης, Νίκος Α., Χρήστος Μαρκογιαννάκης, Χρήστος Μαχαιρίδης, Αμάντα Μιχαλοπούλου, Γιάννης Μπασκόζος, Αντώνης Μυλωνάκης, Μαρίζα Ντεκάστρο, Χρήστος Οικονόμου, Νικόλαος Eμμ. Παπαδάκης, Κωνσταντίνος Παπαδόπουλος, Δημοσθένης Παπαμάρκος, Γιάννης Πάσχος, Αλέξης Πολίτης, Κωνσταντίνος Πρώιμος, Τατιάνα Ραπακούλια, Ελένη Σβορώνου, Γιάννης Σιώτος, Γιάννης Σκαλιδάκης, Δημήτρης Γ. Στεφανάκης, Έρση Σωτηροπούλου, Θεόδωρος Τερζόπουλος, Νίκη Τρουλλινού, Χρήστος Τσαντής, Γιάννης Φίλης, Ματθαίος Φραντζεσκάκης, Χρήστος Χωμενίδης, Ελένη Ψαραδάκη κ.ά.
Μουσική και θέατρο
Η κρητικής καταγωγής μουσικός Λένα Πλάτωνος, θα παρουσιάσει ολόκληρο το έργο «Καβάφης, 13 τραγούδια» με ερμηνευτή τον Γιάννη Παλαμίδα. Επί σκηνής θα βρίσκεται και ο συνεργάτης της Στέργιος Τσιρλιάγκος (συνενορχήστρωση, πλήκτρα, programming).
Ο διεθνούς φήμης θεατρικός σκηνοθέτης Θεόδωρος Τερζόπουλος θα παρουσιάσει το νέο του βιβλίο «Στον λαβύρινθο: Ο Θεόδωρος Τερζόπουλος συναντά τον Heiner Muller» (εκδόσεις Κείμενα).
Για δεύτερη συνεχή χρονιά το Δημοτικό Περιφερειακό Θέατρο Κρήτης συμπράττει με το Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων για τη διοργάνωση θεατρικών αναλογίων με επιλεγμένα έργα ξένων και Ελλήνων συγγραφέων, με έμφαση στον Κωνσταντίνο Καβάφη. Επιπλέον, εγκαινιάζονται και δύο νέες συνεργασίες με καταξιωμένους πολιτιστικούς θεσμούς της πόλης, το Φεστιβάλ Κινηματογράφου Χανίων και το Chaniartoon-International Comic & Animation Festival, με τη διοργάνωση μιας ειδικής εκδήλωσης με θέμα «Κόμικς και Λογοτεχνία».
Ο εικαστικός ζωγράφος Δημήτρης Αστερίου από τα Χανιά θα παρουσιάσει στο Γιαλί Τζαμί, από την Τρίτη 20 έως και την Κυριακή 25 Ιουνίου, την έκθεση «Την εμορφιά έτσι πολύ ατένισα» για τον Κωνσταντίνο Καβάφη.
