Οι στιγμές που δοκιμάστηκαν οι φιλίες -και έγιναν πιο δυνατές- τον καθορίζουν ως άνθρωπο. «Όπου κι αν πέσεις, ξέρεις ότι υπάρχει ένα δίχτυ ασφαλείας να σε προστατέψει» λέει σκεπτικός. Την ύπαρξή του κινούν οι άνθρωποι που έχει γύρω του. «Χωρίς φίλους και οικογένεια δεν είμαι τίποτα».
Η ανάγκη να γνωρίσει τον εαυτό του μέσα από την Τέχνη και την performance πάνω σε μια σκηνή, η δίψα του να βρει μια απάντηση στο ποια είναι η χρησιμότητα της Τέχνης και ποιος ο ρόλος του καλλιτέχνη στην κοινωνία αποτέλεσαν κινητήρια δύναμη στην εξέλιξή του. Σημαντικό για το Γιάννη Βαγιανό είναι οι φίλοι και η οικογένεια, με την οποία έχει επιθυμήσει να ζήσει περισσότερο χρόνο: τις δύο αδερφές του, τον κάποτε συμφοιτητή μου στο Πολυτεχνείο και πατέρα του Άλκη Βαγιανό, και τη μητέρα του Μαρία Καλογεροπούλου.
Στη χώρα της τουλίπας
Στο Codarts University of the Arts, στο Ρότερνταμ, έζησε μια όμορφη περιπέτεια. Η στεγαστική κρίση στις μεγάλες πόλεις της Ευρώπης -στην Ολλανδία ειδικά- δημιούργησε μια σειρά από δυσκολίες στους ξένους, αλλά και στον τοπικό πληθυσμό, που λόγω του μεγάλου κόστους υποχρεώθηκε να μετακομίσει στα τότε νεοανεγειρόμενα νότια προάστια με τα πιο φθηνά ενοίκια.
Τη Σχολή Μηχανολόγων την τελείωσε συνειδητά, για να είναι προετοιμασμένος για τα δύσκολα. Ήθελε να ξέρει ότι δεν έχει παρατήσει κάτι που έχει ήδη ξεκινήσει, στην περίπτωση που θα αναγκαζόταν να διαπραγματευτεί την πρόωρη επιστροφή του στην Ελλάδα. Όπερ και εγένετο. Στο δεύτερο έτος της σχολής στην Ολλανδία παραλίγο να την εγκαταλείψει. Πέρα από τις απαιτήσεις των σπουδών, βίωνε δύσκολες προσωπικές στιγμές ενώ, παράλληλα, δούλευε ως γκαρσόνι στο μπαρ ενός ιταλικού εστιατορίου. Σκέφτηκε ότι δεν υπήρχε λόγος να βασανίζεται, πήρε χρόνο για τον εαυτό του και αποφάσισε τι δεν έπρεπε να κάνει. Μετά από μακρόχρονες συζητήσεις με φίλους και την οικογένεια συμπέρανε ότι, επιστρέφοντας, θα έχανε τον στόχο του, τον προορισμό του. Αποφασίζοντας να συνεχίσει τις σπουδές του, τα πράγματα άρχισαν να παίρνουν τον δρόμο τους. Όλα έγιναν πιο εύκολα: πιο καλά παιξίματα και η γνωριμία του με τον μετέπειτα καλό φίλο Fabio Catalano τον έκανε να πιστέψει ότι βρίσκεται εκεί για κάποιον σοβαρό λόγο.
Στις γειτονιές της Αθήνας
Μια από τις πιο ευχάριστες στιγμές του υπήρξε η συναυλία του τρίο του Brad Mehldau στο Παλλάς το 2011. Κι ακόμα, θα του μείνουν αξέχαστα το live των Tool στο κλειστό της ξιφασκίας αλλά και το πρώτο δικό του live στη Β΄ Λυκείου με τους Lust (Λαγνεία), παίζοντας metal core στο Schoolwave του 2007 στην Τεχνόπολη.
Το μπάσο μπήκε στη ζωή του σε μια μπάντα με φίλους. Ο κολλητός του Σπύρος Τσόνας, κιθαρίστας στα τότε σχολικά συγκροτήματα, σχεδόν τον υποχρέωσε να ασχοληθεί με τις μπάσες χορδές. Ως εκείνη τη στιγμή ο Γιάννης μάθαινε κλασική κιθάρα, με αμφίβολα αποτελέσματα. Δεν υπήρχε σύνδεση με όσα έπρεπε να μελετήσει και μ’ αυτά που άκουγε: Terror X Crew, Iron Maiden. Στο Λύκειο ο Γιάννης Βαγιανός άκουγε ελληνικό hip-hop (Active Member, Ημισκούμπρια) και metal, κάνοντας κάποιες απέλπιδες προσπάθειες να γράψει τους δικούς του στίχους. «Ευτυχώς τα παράτησα!» λέει και σκάει στα γέλια. Οι επόμενες μπάντες του ήταν rock και metal, μέχρι που άφησε τα γκρουπ για να διαβάσει και να μπει στο Πολυτεχνείο.
Στη διάρκεια των πολυτεχνικών σπουδών του μαζί με τον Σπύρο και έναν καταπληκτικό ντράμερ, τον Οδυσσέα Αυγούλη, και κάποιες φωνές δημιούργησαν ένα πειραματικό ροκ τρίο με στοιχεία funk. Έγραφαν δικές τους μουσικές και έπαιζαν στις αθηναϊκές ροκ σκηνές. Παράλληλα, ο Γιάννης γνώρισε έναν καθοριστικό για τη ζωή του κιθαρίστα. Με τον Κώστα Σαμπάνη, που πήγαινε στο ίδιο ωδείο, αποφάσισαν να φτιάξουν τους Beef Jerky, μια funky-soul μπάντα, με τον Οδυσσέα στα τύμπανα, παίζοντας διασκευές Maceo Parker, Lettuce και Lenny Kravitz.
Με την jazz στο μέλλον
Στο μεταξύ η jazz είχε μπει στη ζωή του. Οι δίσκοι «Art of the Trio» του Mehldau και η συναυλία του στο Παλλάς έπαιξαν καθοριστικό ρόλο. Ενώ ο Θοδωρής Μποτίνης τού μάθαινε το ηλεκτρικό μπάσο, πρώτος δάσκαλός του στο κοντραμπάσο έγινε ο Παρασκευάς Κίτσος, που τον έβαλε να παίξει κλασικά έργα. Αυτό τον βοήθησε πολύ και τον έφερε πιο κοντά στην κλασική μουσική.
Στο Ωδείο Praxis συνάντησε έναν καλό δάσκαλο, εξαιρετικό άλτο σαξοφωνίστα και ιδιαίτερη πηγή έμπνευσης για τον ίδιο, τον Γιάννη Παπαναστασίου. Και η τελική απόφαση πάρθηκε. Τέρμα οι μπάντες και το ροκ, η jazz έγινε ο μοναδικός του προορισμός, μέχρι την αναχώρηση για την Ολλανδία. Ο Γιάννης ήξερε πως η jazz έμελλε να γίνει κομμάτι της ζωής του, αλλά ο στόχος απείχε πολύ. Ώσπου στο Ρότερνταμ ανέβηκε στο σανίδι με γκρουπ που φτιάχνονταν αυθόρμητα και απροβάριστα, παίζοντας παντού. Δάσκαλοί του, ο Stefan Lievestro στο Ρότερνταμ, ο Clemens van der Feen στο Άμστερνταμ και ο Simon Rigter. Ξένα ονόματα είχαν και οι συνεργάτες του - μια ατελείωτη λίστα. Μαζί τους αισθάνθηκε πως μόνο πάνω σε μια σκηνή γίνεσαι πραγματικός μουσικός.
Στην Ολλανδία ένιωσε πως βρίσκεται σε έναν χώρο όπου όλα περιστρέφονται γύρω από τη μουσική. Πείσμωσε, μελέτησε και αφοσιώθηκε στη νέα αγάπη του. Η τζαζ του έδωσε την ευκαιρία να αφήσει πίσω το «εγώ» του και να επικοινωνήσει τη μουσική με το κοινό, τους κατάλληλους αποδέκτες. «Ο περφόρμερ είναι απλώς ένα μέσον που μεταφέρει τη μουσική προς τα κάτω. Τυχαίο γεγονός ότι το δικό μου μετερίζι είναι το μπάσο. […] Το ηχόχρωμά του, όπως κι αυτό του σαξόφωνου, το έψαχνα για χρόνια. Μου έδωσε την απάντηση στο τι χρειαζόμουν για να εκφραστώ». Το κοντραμπάσο -η επέκταση του κορμιού του- άλλοτε είναι σολιστικό όργανο και άλλοτε παίρνει τον ρόλο του συνοδού ενός σολίστ ή μιας φωνής. Ο ρόλος του κοντραμπάσου στην παραδοσιακή τζαζ εξυπηρετεί τον σολίστα· είναι μια λειτουργία του οργάνου που συναντάμε σε όλα τα είδη της μουσικής.
Απόψε αυτοσχεδιάζουμε
Ο αυτοσχεδιασμός χρησιμοποιείται από τους μουσικούς για να εκφράσει διαφορετικά πράγματα. Είναι η πηγαία, η «effortless performance» που εξυπηρετεί το εδώ και τώρα. Τόπο και χρόνο. «Μου πήρε πολύ καιρό να γίνω καλός συνεργάτης και leader. Είναι πολλά τα στοιχεία που πρέπει να έχει ένας αρχηγός. Ακόμα το παλεύω, έχω βελτιωθεί πολύ, αλλά ακόμα μαθαίνω».
Το Vol. 1 του «Art of The Trio» με το πιάνο του Brad Mehldau και το «Portrait in Jazz» του Bill Evans -το πρώτο άλμπουμ του πιανίστα με τον νεαρό τότε μπασίστα Scott Lafaro και τον Paul Motian στα ντραμς- τον σόκαραν. Αρχικά, συναισθηματικά, αλλά και για το επίπεδο στο οποίο οι τρεις μουσικοί μπορούσαν να αυτοσχεδιάσουν επάλληλα, διαδραστικά. Το «A love Supreme» ή το ντουέτο του John Coltrane με τον Johnny Hartman είναι δίσκοι που λάτρεψε και συνεχίζει να ακούει ακόμα.
Πολύμορφη δισκογραφική παρουσία
Ο Γιάννης Βαγιανός συμμετέχει σε πολυεθνικά σχήματα
Στη δισκογραφία ο Γιάννης έχει συμμετάσχει σε πολυεθνικά σχήματα αποτελούμενα από Ολλανδούς, Λιθουανούς, Βέλγους, Σλοβένους, Ιταλούς κ.ά. Το 2021 συμμετείχε στις ηχογραφήσεις του soundtrack της ταινίας «Louder! So I can hear you» της Ολλανδής σκηνοθέτριας Laura Bokhoven, που τη μουσική της έγραψε ο Αλέξανδρος Τοματζιάν.
Στην «Aegean Suite» του Ευριπίδη Διονυσιάδη, έργο που συνδυάζει τη σύγχρονη μουσική με την τζαζ, ο Γιάννης έπαιξε τα κλασικά μέρη του κοντραμπάσου, ενώ ηλεκτρικό μπάσο έπαιξαν ο Yoel Soto και ο Γιώτης Κιουρτσόγλου. Το καλοκαίρι του 2022 συμμετείχε στην ηχογράφηση του πρώτου άλμπουμ του Νεπαλέζου κιθαρίστα Samyog Regmi, που μαζί του τελείωσε το master στο jazz κοντραμπάσο στο Κονσερβατόριο του Άμστερνταμ. Ένα σεπτέτο σύγχρονης jazz με ευρωπαϊκό προσανατολισμό και επιρροές από τη μακρινή πατρίδα του leader.
Tangent Quartet «Schema»
Τον Νοέμβριο του 2021 ο Γ. Βαγιανός μπήκε στο στούντιο με το Tangent Quartet, κουαρτέτο συναδέλφων από την ολλανδική περίοδο των σπουδών του: τον Σλοβένο ντράμερ Domen Cizej, την πιανίστα Agota Tamelyte και το κλαρινέτο και μπάσο κλαρινέτο του Federico Calcagno. Από το τριήμερο των ηχογραφήσεων προέκυψε το LP «Schema», που απαρτίζεται από έξι δικές του συνθέσεις εμπνευσμένες από καυτά κοινωνικοπολιτικά θέματα και τις προσωπικές εμπειρίες του.
Στο πρώτο μέρος το «Mood swings» περιγράφει την οργή που νιώθει -και προσπαθεί να χαλιναγωγήσει- στη διάρκεια μιας ημέρας. Το «Insomnia» αφορά μια συλλογική εμπειρία πάνω στο σοβαρό κοινωνικό φαινόμενο της αϋπνίας, στην ιστορία μιας «λευκής νύχτας», όταν κοιτάς το επίσης λευκό ταβάνι και ελπίζεις στη λύτρωση του ύπνου. Το «Established violence» είχε ως έμπνευση την έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας για την αστυνομική βία στην Ελλάδα και μια σκληρή προσωπική εμπειρία: όταν είδε να καίγεται μπροστά του το στήθος συμφοιτητή του από απευθείας βολή βομβίδας κρότου-λάμψης στο κέντρο της Αθήνας.
Στο δεύτερο μέρος του δίσκου, που περιέχει βιώματα από την προσωπική του ζωή, το «Promenader» (περιπατητής) αποτυπώνει τη δυσκολία να αφοσιωθεί σε οτιδήποτε, γιατί το «monkey brain» του δεν του επιτρέπει να εστιάσει εύκολα την προσοχή του. Το «Five moments» γεννήθηκε από έναν τυχαίο αυτοσχεδιασμό στο πιάνο της Ειρήνης Σπυροπούλου, η οποία έπαιξε σημαντικό ρόλο στη δημιουργία του «Schema» (εξώφυλλο, βίντεο κλιπ για το «Insomnia» κ.ά.). Και τέλος, το «Atitlo» (άτιτλο) αφορά την ανάγκη του να βάλει στον δίσκο κάτι όχι ιδιαίτερα απαιτητικό, κάτι ανάλαφρο και διασκεδαστικό.
Επιμέλεια: Μαρώ Καβαλιέρου
